Θεωρία Προσκόλλησης

Θεωρία Προσκόλλησης
…της Καρολίνας Δεληγιαννίδη–

Ο «αναπόφευκτος» δεσμός ενός ατόμου στην αρχή της ζωής του και οι επιρροές του στην μετέπειτα εξέλιξη του.
Ο όρος προσκόλληση προέρχεται από τον Βρετανό ψυχίατρο και ψυχολόγο John Bowlby, που ανέπτυξε τη Θεωρία Προσκόλλησης, η οποία έχει αναγνωριστεί ως μία από τις πιο σημαντικές Θεωρίες στην Ψυχολογία. Όπως ο Bowlby αναφέρει «αν αναγνωρίσουμε ότι οι άνθρωποι έχουν έμφυτο συμπεριφοριστικό σύστημα για προσκόλληση, το οποίο αν θεωρηθεί ως εξελικτικό προϊόν και ως βιολογικός μηχανισμός, τότε είναι πιθανό να καταλάβουμε και ίσως να εξηγήσουμε κάποιους τομείς της φύσης των ανθρώπινων σχέσεων και της κοινωνικής ανάπτυξης του ατόμου».
Έτσι, διαφαίνεται ότι οι ανάγκες, για προστασία, τροφή, φροντίδα και ζεστασιά που έχουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, έχουν βιολογική και κοινωνική βάση αλλά παράλληλα και αντίστοιχες επιρροές. Τα βρέφη έχουν θυμικές αντιδράσεις όπως γέλιο και κλάμα που μπορούν να τραβήξουν την προσοχή του ατόμου που το φροντίζει ώστε να καλύψουν τις πρωτογενείς και βασικές ανάγκες για επιβίωση όπως δίψα και πείνα. Ωστόσο αυτή η βιολογική βάση του δεσμού προσκόλλησης δεν συμβάλλει μόνο στην επιβίωση του μωρού αλλά μέσω της σχέσης αυτής στην καλλιέργεια του αισθήματος προστασίας, ηρεμίας και ευτυχίας. Τα παραπάνω είναι πολύ σημαντικά για την ψυχολογία του μωρού και για τις κοινωνικές του εμπειρίες. Το αίσθημα ασφάλειας που μπορεί να αναπτύξει ή να μην αναπτύξει το βρέφος ή παιδί με το άτομο που το φροντίζει (είθισται να είναι η μητέρα αλλά δεν ισχύει πάντα) θεωρείται καθοριστικά σημαντικό και μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην ανάπτυξη του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, έχει υποστηριχτεί ότι η προσκόλληση, ο πρώτος κοινωνικός δεσμός που αναπτύσσει το βρέφος και παιδί μπορεί να επηρεάσει τις μετέπειτα σχέσεις του ατόμου και την κοινωνική του ανάπτυξη.
Στη συνέχεια θα αναφερθούν οι διαφορετικοί τύποι προσκόλλησης και τα βασικά χαρακτηριστικά του κάθε τύπου. Τέλος, θα παρουσιαστούν κάποιες εμπειρικές έρευνες που μελετούν τη σχέση της προσκόλλησης, και των διαφορετικών τύπων της, με διάφορους τομείς της ανάπτυξης του ατόμου όπως κοινωνικός, συναισθηματικός και γνωστικός.
Τύποι Προσκόλλησης
Υπάρχει πληθώρα κατηγοριών των τύπων προσκόλλησης όπως προκύπτουν από διάφορα εργαλεία κατηγοριοποίησης που ανέπτυξαν οι ερευνητές του χώρου. Ένα από τα πιο γνωστά εργαλεία, και αυτό που θα παρουσιαστεί, είναι αυτό που ανέπτυξε η Mary Ainsworth με τους συνεργάτες της (1978), Η Περίεργη Κατάσταση «The Strange Situation». Η διαδικασία κατηγοριοποίησης αποτελείται από οκτώ επεισόδια, που εμπλέκουν το βρέφος, την μητέρα του, έναν παρατηρητή και έναν άγνωστο. Τα επεισόδια αυτά αποτελούνται από στιγμές χωρισμού και επανασύνδεσης του βρέφους και της μητέρας. Σε κάποιες από αυτές τις στιγμές παρευρίσκεται ο άγνωστος και σε κάποιες όχι. Η διαδικασία μαγνητοσκοπείται. Στόχος αυτής της τυποποιημένης διαδικασίας είναι να κατηγοριοποιηθεί ο τύπος προσκόλλησης του βρέφους με τη μητέρα του με βάση το κατά πόσο το βρέφος χρησιμοποιεί την μητέρα του ως την ασφαλή σταθερά του για εξερεύνηση του χώρου. Η εξερεύνηση αυτή μπορεί να σημαίνει και κάποια απομάκρυνση από την μητέρα. Οι βασικοί τύποι προσκόλλησης που προέκυψαν είναι οι εξής τέσσερις: η ασφαλής προσκόλληση (secure attachment), η «αποφεύγουσα» προσκόλληση (avoidant attachment), η αμφίθυμη προσκόλληση (ambivalent attachment) και η αποδιοργανωμένη προσκόλληση (disorganized attachment). Τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση χαρακτηρίζονται από την ενεργή προσπάθειά τους να βρίσκονται κοντά στην μητέρα τους, να έχουν επαφή μαζί της και σε περίπτωση αποχωρισμού από την μητέρα το άγχος οφείλεται στην απουσία της μητέρας. Τα παιδιά που προσπαθούσαν να αποφύγουν την μητέρα τους στα σκηνικά επανασύνδεσης και στην περίπτωση αποχωρισμού από τη μητέρα όπου το άγχος προερχόταν επειδή ήταν μόνα τους και όχι από την απουσία της μητέρας, χαρακτηρίζουν τον δεύτερο τύπο προσκόλλησης (avoidant attachment). Η αμφίθυμη προσκόλληση (ambivalent attachment) χαρακτηρίζεται από επιφυλακτικότητα και επίμονη συμπεριφορά. Ο τελευταίος τύπος (disorganised attachment) δεν χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένο τύπο συμπεριφοράς αλλά περισσότερο από «αλλοπρόσαλλη» συμπεριφορά.
Τύποι Προσκόλλησης και Ανάπτυξη
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση τείνουν να είναι πιο ανθεκτικά στο άγχος κατά την ενήλικη ζωή τους. Από την άλλη, το ιστορικό μη ασφαλούς προσκόλλησης τείνει να θεωρείται ως ένας υψηλού κινδύνου παράγοντας που συνδέεται με ψυχοπαθολογικά συμπτώματα.
Κατά την θεωρία της προσκόλλησης μια ασφαλής ή ανασφαλής προσκόλληση μπορεί να επηρεάσει πώς βλέπει το άτομο τον εαυτό του ως άξιο να λαμβάνει αγάπη ή όχι. Κατ’επέκταση, μπορεί να επηρεάσει την γενικότερη αυτό-αντίληψη του ατόμου με αποτέλεσμα να επηρεάσει και την κοινωνική του ανάπτυξη. Μακροχρόνιες (longitudinal) έρευνες που μελετούσαν τη σχέση του τύπου προσκόλλησης και την αυτό-εικόνα των παιδιών, επιβεβαίωσαν ότι παιδιά που είχαν ασφαλή προσκόλληση, όταν μελετήθηκαν σε μεγαλύτερη ηλικία είχαν θετική εικόνα για τον εαυτό τούς.
Έρευνες επίσης φανέρωσαν ότι ο τύπος προσκόλλησης μπορεί να επηρεάσει την αυτονομία και ανεξαρτησία του ατόμου. Ευρήματα σχετικής έρευνας έδειξαν ότι παιδιά με μη ασφαλή προσκόλληση, τείνουν να χαρακτηρίζονται από τους καθηγητές τους ως πιο εξαρτώμενα από αυτούς.
Τέλος, σύγχρονες έρευνες που γίνονται στα σχολεία σχετικά με το φαινόμενο Bullying φανέρωσαν ότι παιδιά με ιστορικό μη ασφαλούς προσκόλλησης τείνουν να είναι περισσότερο εμπλεκόμενα παρά τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση.
Συμπεράσματα
Ο δεσμός προσκόλλησης αρχικά μπορεί να θεωρηθεί καθοριστικός για την επιβίωση ενός μωρού. Παράλληλα αποδεικνύεται να είναι πάρα πολύ σημαντικός για την ανάπτυξη του ατόμου σε διάφορους τομείς όπως ο συναισθηματικός, ο κοινωνικός και ο γνωστικός. Όπως αναφέρει ο Thompson “η παιδική προσκόλληση δίνει μορφή στις διαδικασίες ανάπτυξης της προσωπικότητας του ατόμου και καθώς η προσωπικότητα ωριμάζει ασκεί διαρκή επιρροή στις ψυχοκοινωνικές λειτουργίες». Εμπειρικές έρευνες φανέρωσαν ότι εξαρτάται από το τύπο προσκόλλησης που ένα άτομο μπορεί να έχει αναπτύξει στη νηπιακή και παιδική του ηλικία μπορεί να συμβάλλει σε διαφορετικά χαρακτηριστικά συμπεριφοράς σε διάφορους τομείς της ανάπτυξης του. Η πιο κυρίαρχη άποψη των ερευνητών της προσκόλλησης τείνει να είναι ότι η ασφαλής προσκόλληση των βρεφών και παιδιών μπορεί να συνδεθεί περισσότερο με θετική παρά αρνητική λειτουργιά σε διάφορους τομείς της ανάπτυξής τους. Παρόλα αυτά είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν θα ήταν αντιπροσωπευτικό και έγκυρο να υποστηριχτεί ότι ο δεσμός προσκόλλησης είναι ο ένας και μοναδικός παράγοντας που μπορεί να συμβάλλει στην σωστή ανάπτυξη του ατόμου. Όπως προτείνεται από πολλούς ερευνητές ο ρόλος των γονιών (parenting) είναι πολύ πιο σημαντικός και καθοριστικός από το να παρέχουν μόνο βασική προστασία και ικανοποίηση των βασικών αναγκών των παιδιών τους. Επίσης η διαδικασία της ανάπτυξης ενός ατόμου είναι τόσο πολύπλοκη με μοναδικά χαρακτηριστικά για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Έτσι καθίσταται ανέφικτο γνωρίζοντας απλά τον τύπο προσκόλλησης κάποιου παιδιού να προκαθορίσουμε με βεβαιότητα το τί μπορεί να επακολουθήσει.
Συνοψίζοντας διαφαίνεται ότι η βρεφική και παιδική προσκόλληση μπορεί να επηρεάσει την μετέπειτα ανάπτυξη του ατόμου. Ωστόσο η πολυπλοκότητα της διαδικασίας της ανάπτυξης και η μοναδικότητα του ατόμου επιβάλλει μια πιο ολιστική προσέγγιση για την κατανόηση και προώθηση της ομαλής ανάπτυξης του ατόμου.
Για περισσότερες πληροφορίες ενδεικτικά Προτεινόμενη Βιβλιογραφία
* Ainsworth , M.D.S., Blehar , M.C., Waters, E., Wall , S., 1978. Patterns of Attachment. A psychological study of the strange situation. N.Jersey, Halsted Press Division* Allen, J. P. and Land, D. 1999. «Attachment in adolescence» in Cassidy, J. and Shaver, P. R. Handbook of attachment. N. York, The Guilford PressBowlby, J.1991. «Postcript» in Parkes, C. M., Hinde, J. S., & Marris, P. Attachment Across the Life Cycle. London Routledge * Goodvin, R., Meyer, S., Thompson, R.A.,Hayes,R. (2008). Self-understanding in early childhood: associations with child attachment security and maternal negative affect. Attachment & Human Development, 10(4), 433
http://www.mamababa.gr/index.php?op…
———————————————————————————–
Συνολικά το είδος της προσκόλλησης στην βρεφική ηλικία καθορίζει το είδος των σχέσεων που επιλέγουμε ως ενήλικες.
Υπάρχουν τέσσερα είδη προσκόλλησης:
1. Δεσμός Ασφάλειας
2. Δεσμός Ανασφάλειας
3. Δεσμός Αμφιθυμίας
4. Δεσμός Ανασφάλειας και Αποδιοργάνωσης
1. Δεσμός Ασφάλειας
Οταν ο γονιός ξέρει πότε να υποστηρίζει το παιδί και πότε να του επιτρέπει να λειτουργεί μόνο του, το παιδί αισθάνεται ασφάλεια. Οταν ο γονιός ειναι εκφραστικός με κατανόηση για τις ανάγκες παιδιού και υποστηρίζει την ανεξαρτοποίηση του, το παιδι μαθαίνει να ζητά και να δέχεται βοήθεια, είναι εξωστρεφές και συνδέεται εύκολα με τα άλλα παιδιά.
Αυτό το παιδί σας ενήλικας πλησιάζει τους ανθρώπους, τους εμπιστεύεται και με την ίδια άνεση εξαρτάται απο τους άλλους και επιτρέπει τους άλλους να εξαρτώνται απο αυτόν. Δεν φοβάται να δώσει και να πάρει. Δε φοβάται να αγαπήσει. Δε φοβάται το κοντά, θα στεναχωρεθεί αν κάποιος τον αφήσει αλλά δε θα γίνει χίλια κομμάτια.
2. Δεσμός Ανασφάλειας
Οταν ο γονιός είναι ψυχρός ή απορριπτικός δημιουργείται δεσμός ανασφάλειας.
Οταν η μάνα ταϊζει, καθαρίζει το παιδί τακτικά και προσεχτικά όμως με ενα τρόπο αγνοεί τα «σήματα» για προσοχή. Και οταν η μητέρα είναι ψυχρή, απόμακρη ή με κριτική διάθεση και έμμεσα επικριτική το παιδί πικραίνεται.
Αυτο το παιδί ως ενήλικας θα αποφεύγει το «πολύ κοντά». Δεν θα εμπιστεύεται εύκολα, ενώ δύσκολα θα επιτρέψει στον εαυτό του να αγαπηθεί. Θα φοβάται την απόρριψη, μια πιθανή εγκατάλειψη. Δύσκολα θα ακουμπήσει στον ώμο του άλλου. Η αυτονομία θα γίνεται πιο σημαντική απο την συντροφικότητα. Ο σύντροφος πιθανόν να παραπονιέται οτι δεν είναι αρκετά κοντά.
3. Δεσμός Αμφιθυμικός
Οταν η μητέρα στις αντιδράσεις της προς το παιδί έχει συχνές εναλλαγές συμπεριφοράς. Πότε είναι ψυχρή, πότε θερμή ,πότε κοντά, πότε απόμακρη τότε το παιδί χάνει την καλή επαφή με την μητέρα. Νιώθει άγχος ή και θυμό μέσα σε μια εξαντλητική ετοιμότητα για ένα πιθανό κίνδυνο. (Συνήθως μη πραγματικό)
Ως ενήλικας, ο άνθρωπος αυτός βρίσκει τους άλλους απρόθυμους να έρθουν τόσο κοντά του όσο θα ήθελε. Συνήθως ανησυχεί οτι ο σύντροφος του δεν τον αγαπάει αληθινά ή θα τον εγκαταλείψει. Δε θέλει να αγαπηθεί αλλα θέλει να απορροφηθεί να γίνει ένα με τον σύντροφο του για να μη νιώθει ανασφάλεια.
Κι αν ακόμη η σχέση καταστροφική ή δισλειτουργική μένουν με την δικαιολογία οτι «ομως με αγαπάει», απο το φόβο της πιθανής μοναξιάς που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν.
4. Δεσμός Ανασφάλειας και Αποδιοργάνωσης
Σε αυτή τη περίπτωση ο δεσμός ειναι δυσλειτουργικός. Στην ουσία δεν υπάρχει σχέση. Ως ενήλικες αυτά τα παιδιά παρουσιάζουν ψυχικές δυσλειτουργίες.
http://www.babyonline.gr/gynaika/mh…
————————————————————————–
(και τα αποτελέσματα του κάθε τύπου στην ενηλικη ζωή και σχέσεις)
Η θεωρία της Προσκόλλησης (attachment theory) του John Bowlby
Posted on 10/10/2010 by Μαρία Φραγκονικολάκη
Εξελίξεις μετά τη θεωρία του

Η θεωρία της προσκόλλησης αναφέρεται στο συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στο βρέφος και το κύριο πρόσωπο που το φροντίζει (συνήθως τη μητέρα). Η φύση και η μορφή της πρώτης σχέσης γίνεται μοντέλο για τις μετέπειτα σχέσεις , προκαλώντας προσδοκίες για το αν το άτομο είναι άξιο αγάπης και κατά πόσο μπορεί να βασιστεί στους άλλους. Κατά τη διαδικασία της κοινωνικής του εξέλιξης, το άτομο κατασκευάζει εσωτερικά λειτουργικά μοντέλα (internal working models) ή νοητικές αναπαραστάσειςτου εαυτού και των προτύπων αλληλεπίδρασης με τους άλλους. Τα μοντέλα αυτά οργανώνουν την εξέλιξη της προσωπικότητας, κατευθύνουν την κοινωνική συμπεριφορά και αποτελούν τη βάση για τη διαμόρφωση προσδοκιών, αντιλήψεων και συμπεριφορών, καθώς και τη βίωση συναισθημάτων σε υπάρχουσες αλλά και νέες σχέσεις.
Θεωρία της ενήλικης προσκόλλησης (Hazan & Saven και Kim Bartholomew)
Ασφαλής τύπος:
χαμηλό άγχος / τάση εγγύτητας και καλές διαπροσωπικές σχέσεις
ευτυχία, φιλία, εμπιστοσύνη, αισιόδοξη στάση, εγγύτητα-ανεξαρτησία, αυτοπεποίθηση, κοινωνική επιδεξιότητα
εποικοδομητικός τρόπος χειρισμού των συναισθημάτων, φυσιολογικός βαθμός δυσφορίας σε αγχογόνες καταστάσεις, ελεύθερη έκφραση αρνητικών- θετικών συναισθημάτων, ελεύθερη πρόσβαση σε βιογραφικές μνήμες
ζεστές σχέσεις στο οικογενειακό περιβάλλον (θετικό σχήμα διαπροσωπικών σχέσεων)
πλησιάζουν εύκολα τους ανθρώπους, δε φοβούνται την απόρριψη ή τη στενή σχέση, συνήθως δημιουργούν μακροχρόνιες – σταθερές σχέσεις
είναι προσιτοί και συμπαθείς, δε φοβούνται την αποτυχία στη δουλειά και δε μπερδεύουν τα συναισθηματικά του με τη δουλειά
στρατηγικές ρύθμισης που ελαχιστοποιούν το στρες και το άγχος, έμφαση σε θετικά συναισθήματα
λιγότερη τάση για θυμό, θέτουν ωφέλιμους στόχους σε καταστάσεις σύγκρουσης
ακριβείς στην αποκωδικοποίηση του συναισθήματος (συναισθηματική νοημοσύνη)
Αμφιθυμικός/Αγχώδης/εμμονής:

υψηλό άγχος/χαμηλή τάση εγγύτητας
εμμονή και ανασφάλεια με τις διαπροσωπικές σχέσεις
αγωνία για την αποδοχή για απόκτηση αισθήματος ασφάλειας
έμφαση σε αρνητικά συναισθήματα, επιθυμία για ένωση, ακραία ερωτική έλξη, συναισθηματικές υπερβολές, ζήλια και έντονη επιθυμία για εγγύτητα
χαμηλή αυτοεκτίμηση, φόβος απόρριψης και εγκατάλειψης
ιδιαίτερα εκφραστικοί, αγχώδεις, παρορμητικοί (υπερβολή συναισθήματος)
δεν εμπιστεύονται εύκολα, δύσκολα παρηγορούνται
θετική εικόνα για τους άλλους και αρνητική για τον εαυτό, υποχωρητικοί
ανησυχούν μήπως οι άλλοι δεν τους εκτιμούν και τους παρεξηγούν
επηρεάζονται από τον έπαινο και το φόβο της απόρριψης
μπερδεύουν τα ερωτικά με τα επαγγελματικά
σύγχυση, νευρωτισμός, μοναχικότητα, επιθετικότητα
Άντρες ανακριβείς στην αποκωδικοποίηση του θυμού και θετικών μη λεκτικών συναισθημάτων
Αποφευκτικός/Απορριπτικός:

Χαμηλό άγχος / υψηλή τάση αποφυγής
Αρνητικοί προς την οικειότητα, αποφεύγουν τις στενές επαφές, αυτονομία, άρνηση αξίας σχέσεων
Καταπίεση συναισθημάτων, συναισθηματικές διακυμάνσεις, ζήλια
Αρνητικότητα για την αγάπη
Δεν ανοίγονται εύκολα, αποφεύγουν την κοινωνική επαφή
Μειωμένη ικανοποίηση από τη δουλειά
Αποστασιοποιημένοι, αδιάφοροι, δεν αποζητούν σωματική εγγύτητα (συμπεριφορά αποφυγής και καταπίεση συναισθήματος
Αδυνατούν να ανακαλέσουν βιογραφικές μνήμες
Εξιδανίκευση γονέων και εαυτού (ιδεατό εγώ), αρνητική εικόνα για τους άλλους
Απόμακροι γονείς – ψυχρές σχέσεις
Γνωστική προσέγγιση συναισθημάτων και προβλήματα στη βίωση και την έκφραση
Δεν εμπιστεύονται εύκολα
δεν παρέχουν ούτε δέχονται υποστήριξη
Χαμηλά σκορ στην αποκωδικοποίηση του συναισθήματος
Άγχος σε επίπεδο φυσιολογίας
Φοβικός:
Υψηλό άγχος /τάση αποφυγής
Αρνητική εικόνα για τον εαυτό και τους άλλους
Δυσμενές οικογενειακό περιβάλλον (γονείς επιθετικοί- καταθλιπτικοί)
Υψηλά επίπεδα άγχους, νευρωτισμού, μοναχικότητας, δυσθυμίας και χαμηλά επίπεδα κοινωνικής στήριξης
Φοβισμένοι απέναντι στην οικειότητα, απόμακροι αποφυγή επαφών – φόβος απόρριψης
Καταπίεση συναισθημάτων – άγχος
Υπερβολική εξάρτηση από την αποδοχή των άλλων
http://skepsy.com/2010/10/10/prosko…

Ο Αποτελεσματικός Γονέας Επίλυση συγκρούσεων γονεα-παιδιού, χωρίς τιμωρία ή δωροδοκία

Επίλυση συγκρούσεων γονεα-παιδιού, χωρίς τιμωρία ή δωροδοκία (Ανθρωπιστική Ψυχολογία C. Rogers- Τ.Gordon)

Ο Αποτελεσματικός Γονέας

Εκπαίδευση Αποτελεσματικού Γονέα

Ο Αποτελεσματικός Γονέας :
Ακούει με κατανόηση τα προβλήματα και τις ανάγκες του παιδιού του.
Επικοινωνεί με ειλικρίνεια και αμοιβαίο σεβασμό τις δικές του ανάγκες.
Επιλύει τα προβλήματα με δικαιοσύνη και συμμετοχή του παιδιού.
Μοιράζεται τις αξίες του με σεβασμό.
Ο Thomas Gordon, υπήρξε Μαθητής του Carl Rogers (1902-1987 εμπνευστής της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης αφοσιωμένος στην Ανθρωπιστική Ψυχολογία) , και ίδρυσε την σχολή ΕΑΓ σύμφωνα με τις αρχές αυτές. Αν θέλουμε να περιγράψουμε αυτόν τον τρόπο θα λέγαμε ότι :

Ο εξελιγμένος άνθρωπος.. δεν παρεμβάλλεται στην ζωή των όντων, δεν επιβάλλεται πάνω σε αυτά αλλά συμβάλλει προς την ελευθερία τους

Λάο Τσε περί το 650 π.χ.

Βάσει αυτών των αρχών ο γονέας συντροφεύει και πλαισιώνει την εξέλιξη του παιδιού του, σαν συνοδοιπόρος με σεβασμό στις ανάγκες και των δύο, με φροντίδα και λεπτότητα, επιτρέποντας στο παιδί του να αναπτυχθεί υγιώς χωρίς αυταρχισμό και επιβολή.

Οι γονείς συνήθως κατηγορούνται από την κοινωνία ότι είναι υπεύθυνοι για τα προβλήματα των παιδιών τους. Ποιος όμως κατανοεί την θέση των γονέων και τα προβλήματα που βιώνουν; Συνήθως είναι απασχολημένοι με τον αγώνα της επιβίωσης αλλά και της ανάληψης της ευθύνης να αναθρέψουν τα παιδιά τους, χωρίς ουσιαστικά να έχουν κάποια εκπαίδευση.

Στην σχέση γονέων –παιδιών έχουμε δύο εξίσου ευαίσθητες ομάδες πού έχουν και οι δύο ανάγκες και δικαιώματα. Οι γονείς αφ’ενός κουρασμένοι με χίλιες έννοιες και αφ’ετέρου τα παιδιά με τις δικές τους σημαντικές ανάγκες στην κάθε στιγμή της ζωής τους.Π.χ. ο γονέας μπαίνει στο σπίτι και θέλει να υπάρχει τάξη στο σαλόνι για να χαλαρώσει, ενώ ο πεντάχρονος Πέτρος θέλει να παίζει στο σαλόνι για να έχει παρέα τους μεγάλους. Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να ικανοποιούν τις ανάγκες τους, το ίδιο και οι γονείς .Όταν λοιπόν υπάρχει σύγκρουση αναγκών των δύο πλευρών, εκεί αρχίζουν τα προβλήματα. Μερικοί γονείς επιμένουν να απαιτούν υπακοή από τα παιδιά τους για να ικανοποιήσουν μόνο τις δικές τους ανάγκες σε βάρος των αναγκών των παιδιών. Άλλοι γονείς, προσπαθώντας να γλιτώσουν τα παιδιά τους από κάθε πόνο και εκνευρισμό, υποκύπτουν και τα αφήνουν να κάνουν το δικό τους, στη συνέχεια όμως υποφέρουν οι ίδιοι. Και με τους δύο αυτούς τρόπους η μια από τις δύο πλευρές νιώθει αδικημένη… Ο διαρκής αυτός κύκλος των αγώνων εξουσίας και η επακόλουθη ένταση έχει σαν αποτέλεσμα να διαβρώνει την σχέση γονέα-παιδιού.

Πολλοί γονείς σήμερα στηρίζονται ακόμη σε αυτές τις ίδιες μεθόδους ανατροφής των παιδιών, οι οποίες είναι ανταγωνιστικές: αυταρχικές, επιτρεπτικές η και εναλλασσόμενες.

Μέσα όμως από νέες μελέτες και γνώσεις που έχουμε αποκτήσει από την Εξελικτική Ψυχολογία και την Ανθρωπιστική, έχουμε αναπτύξει νέους τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας χωρίς πλέον ανταγωνιστικές σχέσεις και τιμωρία. Ίσως ακούγεται Επαναστατική μέθοδος καθώς διαφέρει εντυπωσιακά από τα παραδοσιακά μοντέλα, αλλά βασίζεται σε φιλοσοφικές και ψυχολογικές αρχές που έχουν δομηθεί από τον Thomas Gordon σε ένα σύστημα δεξιοτήτων με μεγάλη αποτελεσματικότητα.

Αυτό το μοντέλο δεξιοτήτων, επιτρέπει στους γονείς να επηρεάσουν θετικά τη συμπεριφορά των παιδιών τους. Βασικό στοιχείο του μοντέλου είναι η δεξιότητα που ονομάζεται Ενεργητική Ακρόαση. Όταν το παιδί αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, η δεξιότητα αυτή επιτρέπει στους γονείς να καταλάβουν τί πραγματικά νιώθει το παιδί εκείνη τη στιγμή, να εξερευνήσουν μαζί σε μεγαλύτερο βάθος τί το ενοχλεί και να του παράσχουν την στήριξη για την εξεύρεση μιας ικανοποιητικής λύσης

Όταν οι γονείς έχουν το πρόβλημα, απαιτείται μια εντελώς διαφορετική δεξιότητα: το Μήνυμα-Εγώ. Είναι ένα εργαλείο που οι γονείς χρησιμοποιούν για να εξηγήσουν στο παιδί ότι η συμπεριφορά του τους προκαλεί πρόβλημα. Καθώς η επικοινωνία γίνεται με τρόπο που δεν είναι επικριτικός, η αντίσταση στο μήνυμα μειώνεται. Η ιδέα εδώ είναι να επηρεάσουμε το παιδί ώστε να αλλάξει τη συμπεριφορά του αναλογιζόμενο πέραν των δικών του και τις ανάγκες των γονέων του. Ένα καλοδιατυπωμένο Μήνυμα-Εγώ κάνει το παιδί πρόθυμο να συνεργαστεί με τους γονείς, ενώ παράλληλα αφήνει άθικτη την αυτοεκτίμησή του. Επιπλέον, του διδάσκει ένα πολύτιμο μάθημα αυτοπειθαρχίας: να αλλάξει τη συμπεριφορά του όχι επειδή φοβάται τους γονείς του (ή γιατί θα λάβει κάποιο είδος ανταμοιβής), αλλά επειδή νοιάζεται για τις ανάγκες τους. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά διδάσκονται την ενσυναίσθηση, που αποτελεί την βάση της συναισθηματικής ευφυΐας, της ωριμότητας και της αυτοπειθαρχίας.

Η Ενεργητική Ακρόαση και τα Μηνύματα-Εγώ λειτουργούν αλληλοσυμπληρωματικά. Από τη στιγμή που οι γονείς και τα παιδιά έχουν δημιουργήσει μια ανοιχτή αμφίδρομη επικοινωνία χρησιμοποιώντας την Ενεργητική Ακρόαση και τα Μηνύματα-Εγώ, τα προβλήματα και οι συγκρούσεις μπορούν να επιλυθούν με την μέθοδο επίλυσης συγκρούσεων της Μη-Ήττας. Όταν οι γονείς θέλουν να επηρεάσουν το παιδί για να σταματήσει κάποια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, μπορούν να συζητήσουν για την επίλυση του προβλήματος με έναν συγκεκριμένο τρόπο.

Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι ο τρίχρονος Νίκι πηδάει πάνω στον καναπέ κι η μητέρα του φοβάται ότι θα τον λερώσει ή θα τον καταστρέψει. Η μητέρα μπορεί να του εξηγήσει ότι δεν θέλει ο Νίκι να πηδάει πάνω στον καναπέ, καταλαβαίνει όμως ότι τον διασκεδάζει κι ότι έχει την ανάγκη να παίξει. Υπάρχει άραγε κάποια λύση που να ικανοποιεί και τους δύο; Η μητέρα μπορεί να προτείνει στο Νίκι να την βοηθήσει να βρει μια λύση. Μπορεί ίσως να πάει να πηδήσει πάνω στο παλιό στρώμα που βρίσκεται στο γκαράζ; Ή ίσως να ασχοληθεί με τη ζωγραφική; Ή ακόμα οι δύο τους να διαβάσουν ένα βιβλίο μαζί; Οι δυνατότητες είναι αναρίθμητες όταν οι δύο τους σκεφτούν μαζί και αναζητήσουν αμοιβαία αποδεκτές λύσεις.

Εξίσου σημαντική με την εκμάθηση των δεξιοτήτων αυτών είναι η εκμάθηση του πώς και πότε πρέπει να χρησιμοποιούνται. Το Παράθυρο Συμπεριφοράς του Dr. Gordon παρέχει ένα πλαίσιο που θα βοηθήσει τους γονείς να καθορίσουν, ποιά δεξιότητα πρέπει να χρησιμοποιήσουν για να επιλυθεί το συγκεκριμένο οικογενειακό πρόβλημα.

Στόχος είναι μια διαπαιδαγώγηση με λιγότερα προβλήματα, υγιέστερα παιδιά και αρμονία στις σχέσεις. Όσο εφαρμόζονται οι δεξιότητες αυτές ,οι σχέσεις των γονέων-παιδιών γίνονται όλο και πιο δημοκρατικές. Οι δημοκρατικές αυτές σχέσεις δημιουργούν καλύτερη υγεία και ευημερία. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν ότι γίνονται αποδεκτοί, όταν είναι ελεύθεροι να εκφράσουν τους εαυτούς τους και μπορούν να συμμετάσχουν στη λήψη αποφάσεων που τους αφορούν, χαίρουν μεγαλύτερης αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης και αποβάλλουν την αίσθηση αδυναμίας, την πανταχού παρούσα στις περισσότερες οικογένειες.

(πηγη: http://symvouleutiki.blogspot.gr/p/%CE%BF-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%AD%CE%B1%CF%82.html )

Ενεργητική ακρόαση

Επικοινωνία στην οικογένεια- Ενεργητική ακρόαση

Πολλές φορές, στην προσπάθεια του άλλου να μας μιλήσει για αυτό που τον απασχολεί χωρίς πάντα να το συνειδητοποιούμε, παρεμβαίνουμε με τέτοιο τρόπο, ώστε παρεμποδίζουμε την ουσιαστική επικοινωνία μαζί του και του δίνουμε ταυτόχρονα την αίσθηση ότι αμφισβητούμε την αξία του, τις εμπειρίες του ή τη σοβαρότητα των δυσκολιών του. Μια τέτοια στάση οδηγεί ιδιαίτερα τα παιδιά στο αίσθημα ότι δεν είναι σημαντικά με συνέπεια τη μείωση της αυτοεκτίμησης τους και το μπλοκάρισμα της επικοινωνίας για περαιτέρω μοίρασμα.
Η επικοινωνία μεταξύ δύο ατόμων πρέπει να βασίζεται σε έναν αμοιβαίο σεβασμό που σημαίνει ότι μέσα στην οικογένεια οι γονείς και τα παιδιά είναι απαραίτητο να επιτρέπουν ο ένας στον άλλον να εκφράσει τα συναισθήματα του και τις πεποιθήσεις του ειλικρινά και χωρίς το φόβο απόρριψης. Μπορεί να μην συμφωνούμε με τα παιδιά μας ωστόσο μπορούμε να τους δείξουμε ότι δεχόμαστε τα συναισθήματα τους. Η αποδοχή του παιδιού μας, δηλαδή το αίσθημα του παιδιού ότι το αγαπάνε όπως αυτό είναι, βοηθά το παιδί να αποδεχτεί τον εαυτό του, να αποκτήσει συναίσθηση της αξίας του, να γίνει υπεύθυνο και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.
Για τη βελτίωση της επικοινωνίας στην οικογένεια υπάρχουν κάποιες δεξιότητες που ενισχύουν στοιχεία όπως η ειλικρίνεια, η κατανόηση, η αυτάρκεια, η καλοσύνη, η συνεργατικότητα, ο αυτοέλεγχος, και ευνοούν τη ψυχολογική προσαρμογή του παιδιού.
Α)Καλός ακροατής
Σημαίνει ότι μπορώ να καθορίσω με το βλέμμα μου και τη στάση του σώματος μου ένα είδος επαφής που να λέει «Σε ακούω, σου δίνω την προσοχή μου». Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η επικοινωνία μας με το παιδί διεξάγεται και σε λεκτικό και σε μη λεκτικό επίπεδο , οι πράξεις μας , η έκφραση του προσώπου μας, ο τόνος της φωνής μας δίνουν μηνύματα , αρά μπορούμε να επικοινωνήσουμε με το παιδί και με ένα χαμόγελο, ένα συνοφρύωμα ή ένα χτύπημα στην πλάτη. Άρα επικοινωνώ με το παιδί μου σημαίνει αρχικά ότι θέτω τον εαυτό μου στη διάθεση του , ότι θέλω πραγματικά να το ακούσω και να το βοηθήσω.

Β) Ανοιχτές ερωτήσεις-απαντήσεις
Οι ανοιχτές ερωτήσεις και απαντήσεις, τύπου καταλαβαίνω…, θέλεις να μου πεις περισσότερα…, δίνουν την ευκαιρία στο παιδί να πει περισσότερα. Είναι ένα είδος πρόσκλησης προς το παιδί να μιλήσει. Αντιδράσεις όπως …πραγματικά ..πώς έτσι.. θα ήθελα να μου πεις τι έγινε…ή θέλεις να το συζητήσουμε.. διευκολύνουν το παιδί να εκφραστεί και του μεταφέρουν το μήνυμα ότι το σέβεστε και το αποδέχεστε ακόμη και όταν εκφράζει κάτι αρνητικό. Με ανοιχτές απαντήσεις τα παιδιά ενθαρρύνονται να έρθουν πιο κοντά μας , να ανοιχτούν και να μας πουν για τα συναισθήματα και τις ιδέες τους. Έτσι καλλιεργείται η οικειότητα και βελτιώνεται η σχέση γονέων-παιδιού.
Γ)Ενεργητική ακρόαση
Ένας άλλος πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι η αντανακλαστική ακοή ή αλλιώς ενεργητική ακρόαση. Εκτός από την παθητική ακρόαση (σιωπή ) που είναι απαραίτητη σε κάποιες περιπτώσεις, η ενεργητική ακρόαση είναι ένας τρόπος να ακούμε το παιδί αντανακλαστικά και να λειτουργούμε σαν ένα είδος καθρέφτη που αποκωδικοποιεί τα συναισθήματα του παιδιού, τα δίνει πίσω και έτσι βοηθά το παιδί να δει πιο σφαιρικά και να ξανασκεφτεί το πρόβλημα του.
Για να δούμε ένα παράδειγμα
Έρχεται η μικρή σας κόρη κλαίγοντας και σας λέει ..η Μαρία μου πήρε όλους τους μαρκαδόρους μου σήμερα στο σχολείο και δεν μου τους έδωσε πίσω..
Γονέας : Φαίνεσαι πολύ θυμωμένη και στεναχωρημένη ..Δεν σου αρέσει όταν κάποιος σου παίρνει τα πράγματα σου ε;..
Παιδί : Nαι, με πειράζει πολύ … αύριο θα πάω και θα της τα ζητήσω πίσω.
Ο γονέας με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να καταλάβει τι αισθάνεται το παιδί και με δικές του λέξεις το στέλνει πίσω για επιβεβαίωση. Ο γονέας έτσι δεν στέλνει το δικό του μήνυμα όπως γνώμη, συμβουλή, κριτική..(πχ. για το παραπάνω παράδειγμα.. τι να κάνουμε έτσι είναι η ζωή σκληρή..) αλλά επανατροφοδοτεί αυτό που νομίζει ότι άκουσε από το παιδί. Με την αντανακλαστική ακοή δίνουμε ανοιχτές απαντήσεις που καθρεφτίζουν τα συναισθήματα του παιδιού και αυτό που εννοεί.
Η ενεργητική ακρόαση είναι μια προσπάθεια να ανακαλύψουμε αυτό που κρύβεται πίσω από τις δηλώσεις ενός ατόμου και να δείξουμε ότι καταλάβαμε, ή ότι μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε το πραγματικό νόημα του μηνύματός του. Όταν νιώθουμε ότι μας ακούνε πραγματικά, αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς για να εκφράσουμε τη γνώμη μας και να μιλήσουμε για τα συναισθήματά μας. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η προοπτική ανάπτυξης μιας σχέσης η οποία θα στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και την ειλικρίνεια.
Στόχος της ενεργητικής ακρόασης είναι να τονωθεί το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης προς το παιδί για να οδηγηθεί μόνο του στην επίλυση ενός προβλήματος και κατά συνέπεια να ενισχυθεί η αυτοεκτίμηση σου.
Ο τρόπος για να εφαρμοστεί η ενεργητική ακρόαση είναι ουσιαστικά η ανακάλυψη των κρυμμένων μηνυμάτων όταν επικοινωνούμε με κάποιον. Το κρυμμένο μήνυμα αναφέρεται στο συναίσθημα που συνοδεύει μια πληροφορία που ιδιαίτερα όταν υπάρχει κάποια δυσκολία τείνει αυτό το μήνυμα να είναι πιο σημαντικό. Αναγνωρίζοντας το συναίσθημα που συνοδεύει μια δήλωση, δείχνουμε στον άλλον ότι καταλαβαίνουμε το πραγματικό νόημα του μηνύματος του και τον βοηθάμε να νιώσει ασφάλεια.
Προϋποθέσεις ενεργητικής ακρόασης
Η ενεργητική ακρόαση δεν είναι μια συνταγή που ακολουθούμε όταν αποτυγχάνουν οι άλλες μέθοδοι εκπαίδευσης. Είναι η έκφραση μιας βασικής στάσης του ανθρώπου που συνίσταται στο να δεχτούμε τον άλλον όπως ακριβώς είναι
Για να είναι η ενεργητική ακρόαση αποτελεσματική πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
Να βρούμε το χρόνο που χρειάζεται για να ακούσουμε το παιδί
Να θεωρούμε το παιδί ικανό να λύσει μόνο του τα προβλήματα του
Να θεωρούμε απολύτως σοβαρά τα προβλήματα των παιδιών ακόμη κι αν για τους μεγάλους αυτά τα προβλήματα μπορεί να φαίνονται ασήμαντα και να τους κάνουν να χαμογελούν.
Η ενεργητική ακρόαση δεν αποτελεί αλάθητη συνταγή
Η ενεργητική ακρόαση δεν είναι μια συνταγή που εφαρμόζεται τυφλά σε όλες τις περιπτώσεις.
Μερικά λάθη που πρέπει να αποφύγουμε:
Να επαναλαμβάνουμε μηχανικά: Το να εκφράζουμε την ενεργητική ακρόαση δε σημαίνει ότι επαναλαμβάνουμε μηχανικά τα λόγια και τις δηλώσεις του άλλου. Αντίθετα σημαίνει ότι ανακαλύπτουμε το κρυμμένο μήνυμα και το εκφράζουμε καθαρά με άλλες λέξεις.
Η κακή στιγμή: Υπάρχουν στιγμές που το παιδί δεν έχει καμιά διάθεση να μιλήσει για τα συναισθήματα του. Αν σας ζητήσει μια συγκεκριμένη πληροφορία θα ήταν άκαιρο να αντιδράσετε με την ενεργητική ακρόαση.
Να ακούμε δίχως να καταλαβαίνουμε: Πρέπει να είμαστε ικανοί να μπαίνουμε στη θέση του άλλου για να τον καταλάβουμε. Εάν δεν συμβαίνει αυτό, τότε η ακρόαση μοιάζει φτιαχτή, μη αυθεντική, μηχανική.
Βιασύνη, ανυπομονησία: Είναι άχρηστο να εφαρμόζετε την ενεργητική ακρόαση όταν είστε βιαστικοί. Είναι αδύνατον. Βρείτε το χρόνο που χρειάζεται για να συζητήσετε με το παιδί σας.
Είναι πιθανόν μια συζήτηση με το παιδί σας, ακόμα και αν βασίζεται στην ενεργητική ακρόαση, να μην οδηγήσει σε κάποια λύση. Είναι αντίθετα απολύτως πιθανό να βρει το παιδί λίγο καιρό αργότερα τη λύση στο πρόβλημά του. Η δική σας στάση όμως θα εισαγάγει το παιδί σε μια διεργασία που τα αποτελέσματα θα φανούν στη συνέχεια.
http://www.texnilogou.gr/el/parenta…

http://www.gordontraining.com/wp-co…

Απολυταρχικοί, συναισθητικοί ή υποχωρητικοί γονείς;

Απολυταρχικοί, συναισθητικοί ή υποχωρητικοί γονείς;

Μια σημαντική ανησυχία των γονιών καθημερινά στο ιατρείο αφορά τους τρόπους που πρέπει να χειρίζονται την συμπεριφορά του παιδιού τους. «Να βάζω όρια και κανόνες;» «Πώς να θέτω όρια;». Ευτυχώς οι περισσότεροι σύγχρονοι γονείς απομακρύνονται από τον απολυταρχικό τρόπο μεγαλώματος των παιδιών (κάνε ότι λέω, άσκηση σωματικής ή ψυχικής βίας, authoritarian parenting). Από την άλλη μεριά, μπορούμε να θέτουμε σαφή και σταθερά όρια και κανόνες στην οικογένειά μας μέσα από το κάνε αυτό που κάνω, χωρίς να φτάνουμε στο αντίθετο άκρο (permissive parenting, υποχωρητικοί γονείς).
Κατ’ αρχήν χρειάζεται να προσδιορίσουμε την ηλικία. Κάθε αναπτυξιακό στάδιο είναι διαφορετικό και πρέπει να αναζητούμε τις γνώσεις εκείνες για να κατανοήσουμε καλύτερα το παιδί μας ανά ηλικία και να ανταποκρινόμαστε κατάλληλα στις ανάγκες του. Κατά την βρεφική ηλικία, από την γέννηση μέχρι τους 10-15 μήνες της ζωής, ο εαυτός του μωρού μας δεν έχει σχηματιστεί αυτοτελώς ακόμα και διακριτά από εμάς. Αυτό που κυρίως διακυβεύεται είναι η δημιουργία ισχυρού δεσμού με τη μητέρα και τον πατέρα, η ασφάλεια και η συναισθηματική ομαλότητα του μωρού μας. Όλες οι σύγχρονες επιστημονικές συστάσεις για αυτήν την ηλικία μιλούν για γονείς που ανταποκρίνονται, στο ανθρωπίνως δυνατό, έγκαιρα, κατάλληλα και έγκυρα στις ανάγκες και τα σημάδια του μωρού τους.
Μετά τη βρεφική ηλικία πολλοί γονείς προβληματίζονται όταν το μικρό τους αλλάζει και αποκτά σταδιακά δική του προσωπικότητα, αναπτύσσει θέλω, λέει περισσότερα όχι αντί για ναι, θέλει επιλογές και αποκτά «ιδιοτροπίες». Για να αποφύγουμε να γίνουμε αυταρχικοί όπως ίσως οι δικοί μας γονείς, δεν χρειάζεται να φτάνουμε στο αντίθετο άκρο και να είμαστε υπερβολικά υποχωρητικοί με τα παιδιά μας. Έχοντας πάντα ως γνώμονα την αναπτυξιακή τους ηλικία οριοθετούμε κατάλληλα και διαπραγματευόμαστε οικογενειακούς κανόνες. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της γονεικής, όπως και κάθε ανθρώπινης σχέσης, να βρισκόμαστε καθημερινά και πολλές φορές σε καταστάσεις σύγκρουσης ή διαφωνίας. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι του μεγαλώματος ενός παιδιού να βιώνει, με ήπιο, ελεγχόμενο και σταδιακά αυξανόμενο τρόπο, κάποια ματαίωση. Το στοίχημα είναι η σχέση να χτιστεί με σεβασμό στα όρια του άλλου και ισορροπία ανάμεσα στις ανάγκες του παιδιού και τις δικές μας. Κλειδί για αυτό είναι να απομακρυνθούμε από λογικές εξουσιαστικών προσεγγίσεων – θα «νικήσω» εγώ, το κάνει για να με τσατίσει, είμαι γονιός και πρέπει να επιβληθώ – , να δούμε πέρα από την επιφανειακή συμπεριφορική προσέγγιση, να εμβαθύνουμε σε κατανόηση και έκφραση συναισθημάτων.
Μεγάλο κομμάτι δυστυχώς της κριτικής και της επιβολής γονιών στα παιδιά τους είναι μη δικαιολογημένο και ξεκινάει από δύο τύπους σημαντικής έλλειψης κατανόησης: πρώτον, άγνοια των γονιών πάνω στις φυσιολογικές ορμές και αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών ανά ηλικία. Πρέπει να ενημερώσουμε επειγόντως τους γονείς ότι το 4 μηνών βρέφος που βάζει χέρια και παιχνίδια στο στόμα κάνει κάτι αναγκαίο και φυσιολογικό για την ηλικία του, ότι το παιδί ενός έτους που σκαρφαλώνει ή θέλει να πάει παντού στο σπίτι κάνει κάτι αναγκαίο για την ηλικία του και φυσιολογικό, ότι το δίχρονο που ξαφνικά λέει όχι σε ότι του λες κάνει κάτι επίσης αναγκαίο και φυσιολογικό για την ηλικία του, ότι το τρίχρονο που πέφτει κάτω στο πάτωμα όταν του λες ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι κάνει κάτι αναγκαίο και φυσιολογικό για την ηλικία του, ότι το παιδί 6 χρόνων που στριφογυρίζει στην καρέκλα και θέλει να τρέξει μετά από δυο ώρες υποχρεωτικό κάθισμα στο δημοτικό κάνει κάτι φυσιολογικό και αναγκαίο για την ηλικία του, ότι ο δεκάχρονος που κριτικάρει και ανταγωνίζεται τον πατέρα του κάνει κάτι αναγκαίο και φυσιολογικό για την ηλικία του. Τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα αν οι γονείς είχαμε στοιχειώδη κατανόηση των σταδίων ανάπτυξης των παιδιών μας, πολλές αχρείαστε συγκρούσεις και κατά μέτωπο επιθέσεις θα αποφεύγονταν. Δεύτερος σημαντικός τύπος έλλειψης κατανόησης, για τη μοναδικότητα και ιδιαίτερη προσωπικότητα του δικού μας παιδιού. Μας τυραννάει εμάς τους γονείς ο μέσος όρος, αδυνατούμε να καταλάβουμε ότι τα παιδιά δεν βγαίνουν από ένα καλούπι, ότι δεν είναι προιόντα πανομοιότυπα εργοστασίου, ότι εκδηλώνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά από ημερών, ότι δεν πρέπει συνεχώς να συγκρίνουμε και ότι υπάρχει σημαντική ποικιλία ανάμεσα στα μικρά παιδιά όπως ακριβώς υπάρχει τεράστια ποικιλία και ανάμεσα στους ενήλικες.
Τα θέματα συμπεριφοράς και οι προστριβές με τα μικρά παιδιά μας θα είναι πολύ λιγότερα εάν πρώτα εμβαθύνουμε στο ηλικιακό στάδιο του παιδιού μας, έπειτα κατανοήσουμε την μοναδικότητα του παιδιού μας και τέλος να προσπαθούμε πάντα να δούμε πέρα από την απλουστευτική επιφάνεια της συμπεριφοράς. Τις περισσότερες φορές – ιδιαίτερα σε όσο πιο μικρές ηλικίες και σε παιδιά που δεν μαθαίνουν να εκφράζουν κατάλληλα τα συναισθήματα και ανάγκες τους- η “δύσκολη” συμπεριφορά των παιδιών είναι αποτέλεσμα συναισθηματικού τραύματος ή ανασφάλειας ή αίσθησης απώλειας επαφής ή φαύλων κύκλων αρνητικής προσοχής. Αντί να μένουμε στην επιφάνεια και να απαιτούμε “σωστή” συμπεριφορά χωρίς προηγουμένως αναγνώριση συναισθημάτων, αυξάνοντας συχνά με την δίκη μας κατά μέτωπο αντιμετώπιση και αρνητική κρίση τα αρνητικά συναισθήματα στο παιδί και άρα την αρνητική του συμπεριφορά, είναι καλύτερα να προσπαθούμε να σπάμε τον φαύλο κύκλο της απώλειας και, ως μεγαλύτεροι και πιο ώριμοι, να ξανά επενδύουμε στη σχέση μας με το παιδί και με τον συναισθηματικό του κόσμο, επιστρατεύοντας ως όπλα την κατανόηση συναισθημάτων, την ισότιμη συζήτηση, το άνοιγμα βαλβίδας με απομάκρυνση και απόσπαση προσοχής, την αγκαλιά και επαφή αν το παιδί επιθυμεί και το χιούμορ. Ο πραγματικά δυνατός γονιός δεν είναι φυσικά εκείνος που φωνάζει ή επιβάλλει χωρίς συζήτηση ή και χτυπάει, ούτε εκείνος που δελεάζει συνεχώς με βραβεία ή απειλές, αλλά εκείνος που θέτει σταθερά όρια, που ενθαρρύνει έκφραση συναισθημάτων και εκφράζει προς το παιδί τον εαυτό του. Που στέκεται ως πρότυπο για να μάθει το παιδί ισότιμες ανθρώπινες σχέσεις με σεβασμό και επίλυση διαφορών μέσω συζήτησης.
Τελικός στόχος του γονιού είναι να βοηθά στην ανάπτυξη εκείνου του μέρους του εγκεφάλου του παιδιού που τόσο λείπει από τον κόσμο, μετά από τόσες γενιές επί γενεών αυταρχικού μεγαλώματος των παιδιών, του μέρους του εγκεφάλου που ασχολείται με την ενσυναίσθηση. Τελικός στόχος είναι να ωριμάζει συναισθηματικά το παιδί του μέσα από την συνειδητοποίηση ότι οι άλλοι είναι ξεχωριστά άτομα, με δικαιώματα ίσα με εκείνα του παιδιού, με ανάγκες, συναισθήματα, διαφορετικές οπτικές, ανεπάρκειες διαφορετικές από εκείνες του παιδιού. Μεγάλωμα σημαίνει σε μεγάλο βαθμό να κατανοώ την επίδραση που έχουν οι πράξεις μου και η συμπεριφορά μου στους άλλους γύρω μου, να συνειδητοποιώ τις συνέπειες αυτών που λέω και κάνω, να εκφράζω τον εαυτό μου θαρραλέα μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο οικογένειας, σχολείου, παρέας κλπ χωρίς να προσπαθώ να δρω χειριστικά στους άλλους, χωρίς να ρίχνω συνέχεια το φταίξιμο στους άλλους, χωρίς να δημιουργώ συναισθήματα ενοχής ή ντροπής γύρω μου.
Και ο θυμός είναι αναπόσπαστο κομμάτι των ανθρωπίνων σχέσεων, άρα και της καθημερινότητας με τα παιδιά μας. Δεν πρέπει να αρνούμαστε αισθήματα θυμού προς το παιδί, αλλά να τα εκφράζουμε καθαρά και κατάλληλα, χωρίς φωνές, εξάρσεις σωματικής ή λεκτικής βίας, τιμωρίας, χωρίς να δημιουργούμε στο παιδί ενοχές και πληγές. Πρώτα προσπαθούμε να καταλάβουμε τι κρύβεται πίσω από συγκεκριμένη συμπεριφορά του παιδιού:” Γιατί προσπαθεί να μου τραβήξει έτσι αρνητικά την προσοχή; Τι συμβαίνει μέσα του; Γιατί μου δείχνει ότι έχει ραγίσει το γυαλί της ασφάλειας; ” Είμαστε άνθρωποι που κάποτε κουραζόμαστε ή φτάνουμε στα όρια μας, δείχνουνε στο παιδί ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά του μας δημιουργεί συγκεκριμένα συναισθήματα, χωρίς να του βάζουμε ταμπέλες, χωρίς γενικεύσεις και καθολικούς χαρακτηρισμούς. ” Δεν μου άρεσε αυτό που έκανες, μου προκάλεσε το τάδε συναίσθημα γιατί..” Δίνοντας αμέσως ακόλουθα έναυσμα για προσπάθεια θετικής επίλυσης: ” θα ήταν καλύτερα να δρούσες έτσι..” ή ” για να σκεφτούμε πως την άλλη φορά μπορούμε σε παρόμοια κατάσταση να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα”.
Μην προτρέχουμε να αποδίδουμε στα παιδιά μας “διαβολικές ιδιότητες”: του αρέσει να με τυραννάει, το κάνει για να τσατίσει. Δεν είναι παιχνίδι ή πεδίο εξουσίας εδώ, η δύσκολη συμπεριφορά ενός μικρού παιδιού είναι συνήθως σύμπτωμα ανεπάρκειας του να διαχειριστεί δυνατά ή αντικρουόμενα συναισθήματα, συχνά απλά και μόνο επειδή δυσκολεύεται στην αναπτυξιακή ηλικία που βρίσκεται να διαχειριστεί έντονα ή πολύπλοκα συναισθήματα. Αντί να σταθούμε εκείνη τη στιγμή απέναντι του κατηγορώντας το, τιμωρώντας το, δημιουργώντας μέσα του ενοχές και αποδίδοντας του κίνητρα να μας κάνει τη δίκη μας ζωή δύσκολη, καλύτερα να σκύψουμε να το ακούσουμε, να μην το κρίνουμε, να το βοηθήσουμε να ξεδιαλύνει τα υπερβολικά για τις ικανότητες της ηλικίας του συναισθήματα. Δεν είναι το παιδί καλό ή κακό. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλές φορές πίσω από επεισόδιο κακής συμπεριφοράς κρύβονται απλά πράγματα που μπορούν εύκολα να αντιστραφούν, τα οποία το παιδί δεν είναι ικανό ακόμα να εκφράσει κατάλληλα, όπως πείνα, δίψα, κούραση, υπερβολικά ερεθίσματα, ανία.
Για να μάθουν τα παιδιά μας να μας ακούνε όταν εκφραζόμαστε, πρέπει πρώτα φυσικά να τα ακούσουμε εμείς, ενεργητικά, υπομονετικά, προσεκτικά, χωρίς συνεχείς ή επιπόλαιες βιαστικές δικές μας κρίσεις. Το παιδί που λέει συνέχεια στην παρέα του “κάνε αυτό, κάνε το άλλο” αντιγράφει το γονιό του που διατάζει εκείνον πριν προλάβει να αρθρώσει λέξη. Το παιδί που απαξιώνει τα συναισθήματα των συνομήλικών του ή τα γελοιοποιεί έχει περάσει πρώτα από αντίστοιχη συναισθηματική κακοποίηση από τους γονείς του.
Δεν είμαστε γονείς μόνο όταν δασκαλεύουμε , διορθώνουμε, δείχνουμε το “σωστό”, κριτικάρουμε, απορρίπτουμε ή επιβραβεύουμε. Είμαστε καλύτεροι γονείς όταν συχνά απλά ακούμε, αποδεχόμαστε, συζητάμε χώρος έτοιμη έκβαση, εκφράζουμε χωρίς κρίση-κριτική.
Δεν του τα δίνουμε όλα έτοιμα, το αφήνουμε να κάνει και λάθη, να κάνει πράγματα με τον τρόπο του, να αποτύχει κιόλας, να μην μασάει έτοιμη τροφή, να ζωγραφίζει το ίδιο και όχι η μαμά για αυτόν. Δεν το βομβαρδίζουμε με ερεθίσματα όταν δεν μας χρειάζεται, όταν παίζει μόνο του. Ακολουθούμε την πρωτοβουλία του, δεν επιβάλλουμε συνεχώς εμείς την ατζέντα. Το περιβάλλουμε αόρατα, το προστατεύουμε χωρίς να το πνίγουμε, όχι να τα κάνουμε όλα εμείς για αυτό, όχι να κόβουμε την πρωτοβουλία και αυτενέργειά του.
Τα παιδιά όσο μεγαλώνουν διψούν να μάθουν τι σκεφτόμαστε, τι αισθανόμαστε, τι όνειρα και τι πραγματικότητα έχουμε. Να μην φοβόμαστε να ανοιγόμαστε απέναντι τους, λειτουργούμε ως πρότυπα και βασικά διδάγματα ώστε να χτίσουν το δικό τους εγώ και τη δίκη τους σχέση με τον κόσμο. Μην φοβόμαστε να μιλήσουμε στα παιδιά μας για τη δίκη μας παιδική ηλικία, για τους δικούς μας γονείς, για τα δικά μας σχολεία, για την ανάγκη να έχουμε κάποια στιγμή τον δικό μας χώρο, τις δικές μας ασχολίες. Τα παιδιά μας διψούν να τα ακούσουν όλα αυτά, ότι είμαστε πραγματικοί άνθρωποι, ότι περάσαμε από εκεί που είναι τώρα αυτά και πως, ότι κάποτε θα έχουν μια καθημερινότητα ενήλικα και πως μπορεί να είναι αυτή. Δεν φοβόμαστε να τους δείξουμε ότι έχουμε σωματικές ή συναισθηματικές ανάγκες, προτιμήσεις, ότι κάτι δεν μας αρέσει, ότι κάτι είναι πολύτιμο και δικό μας και πρέπει να προσέξουν πως θα το χειριστούν – οτιδήποτε, υλικό ή εμπειρία του παρελθόντος ή τωρινή σκέψη. Δε φοβόμαστε να τους δείξουμε ότι δεν είμαστε τέλειοι, ότι κάποτε κλαίμε κιόλας ή απελπιζόμαστε ή εκνευριζόμαστε ή μπερδευόμαστε ή δρούμε με λάθος τρόπο. Είναι συχνά απελευθερωτικό να ανατρέξουμε στις δικές μας εμπειρίες από την παιδική μας ηλικία, να θυμόμαστε πως νιώθαμε, πως ήταν να είσαι παιδί. Είναι απελευθερωτικό για το ίδιο το παιδί να βλέπει τον κόσμο μας. Μεγαλώνει όταν του παίρνουμε μεγάλο καλούπι, μικραίνει, μωρουδίζει αν κουβαλάμε πάντα μικρό καλούπι. Ανοίγουμε το παιδί στη ζωή μας, δεν κλείνουμε τη ζωή μας στο παιδί.
Μιλάμε με κατάλληλο για την αναπτυξιακή τους ηλικία τρόπο για τα προβλήματα μας, για τις ανησυχίες μας, για την ημέρα μας και τις δουλειές μας. Ανοίγουμε τον κόσμο μας στο παιδί, έτσι ώστε να κατανοεί ότι έχει απέναντι του έναν ξεχωριστό άνθρωπο με προσδοκίες, ανασφάλειες, τρωτά σημεία, δικά του συναισθήματα. Ότι απέναντι του δε έχει έναν αυτόματο εξυπηρετητή αποκλειστικά των δικών του αναγκών και θέλω. Μέσα από το παράδειγμα μας και την έκφραση του εαυτού μας να μάθει να δείχνει κατάλληλη εκτίμηση προς τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων.
Τα μικρά παιδιά έχουν φυσική ροπή να μιμούνται και να θέλουν να συμμετέχουν σε αυτά που κάνουν οι μεγάλοι. Αγαπούν να συνεισφέρουν και να βοηθούν στις δουλειές του σπιτιού. Ανάμεσα στην απαράδεκτη καταναγκαστική παιδική εργασία και τον πλήρη αποκλεισμό ενός παιδιού από οποιαδήποτε προσπάθεια, υπάρχει μέση οδός που χρειάζεται να αναζητήσουμε: μιλάμε για την προσπάθεια που χρειάζεται για να γίνουν κάποια πράγματα στο σπίτι, συζητάμε μαζί τους για καθημερινές δουλειές που πρέπει να γίνονται και πιθανόν τις θεωρούν δεδομένες. Αφήνουμε τα παιδιά αν θέλουν να προσπαθήσουν να βοηθήσουν στο στρώσιμο του τραπεζιού, στο πλύσιμο των πιάτων, τα βοηθάμε να αναπτύξουν αυτονομία και υπευθυνότητα σε ότι αφορά το δικό τους σώμα ή χώρο – να φτιάξουν την τσάντα τους, να ντυθούν, να πλύνουν τα δόντια τους, να κάνουν τα μαθήματα τους.
Φυσικά υπάρχει μια λεπτή ισορροπία εδώ: ανάλογα και με την ηλικιακή ετοιμότητα του παιδιού, δεν θα βομβαρδίσουμε το παιδί με τα εγώ μας, δεν θα του δείξουμε πως σκοτώνεται ο κόσμος και πόσο άσχημος μπορεί να είναι έτσι για να “μπει στη ζωή”, δεν θα καταργήσουμε τον δικό του ελεύθερο χρόνο και τις δικές του επιθυμίες για να μας βοηθάει στις δουλειές του σπιτιού, δεν θα του μαυρίσουμε την παιδικότητα και τα όνειρα με την γκρίζα κουτσουρεμένη καθημερινότητα των μεγάλων. Δεν θα τα πνίξουμε στις δικές μας ανασφάλειες, δεν θα τα μετατρέψουμε πρόωρα σε ώριμους συμβούλους των δικών μας προβλημάτων, δεν θα τα βάλουμε να καλύψουν καταναγκαστικά το κενό των φίλων που δεν έχουμε.
Η καθημερινότητα με το παιδί μας θα είναι πιο εύκολη όταν ακολουθούμε τέσσερις βασικούς κανόνες αρμονικής συμβίωσης μαζί τους:
1. Γνωρίζουμε την αναπτυξιακή τους ηλικία και προσαρμοζόμαστε κατάλληλα
2. Κατανοούμε τις μοναδικές ιδιαιτερότητες και προσωπικότητα του παιδιού μας
3. Απομακρύνουμε την γονεική μας από τον απλό χειρισμό επιφανειακής συμπεριφοράς και εμβαθύνουμε σε συναισθήματα
4. Ανοίγουμε το παιδί στον κόσμο μας, του δείχνουμε ότι είμαστε πλήρεις άνθρωποι, όχι απλώς γονείς που συνεχώς επιβάλλουν ή συνεχώς υποχωρούν.

Στέλιος Παπαβέντσης MBBS MRCPCH DCH IBCLC 2016

Η Ψυχολογική βία στα παιδιά

Η Ψυχολογική βία στα παιδιά

Είμαστε εξοικειωμένοι με τους όρους «σωματική βία» και «σεξουαλική βία» και οι περισσότεροι από εμάς ανατριχιάζουμε στην ιδέα ότι κάποιος γνωστός ή άγνωστος θα χρησιμοποιήσει τη δύναμή του για να επιβληθεί σε ένα παιδί.

Ελάχιστα γνωρίζουμε για την ψυχολογική βία και τις μορφές που αυτή έχει. Συχνά λόγω έλλειψης ενημέρωσης και εμείς οι ίδιοι τη χρησιμοποιούμε με σκοπό να «νουθετήσουμε» το παιδί. Η ψυχολογική βία, όμως, έχει περισσότερα αρνητικά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα από ό,τι η φυσική βία ή η σεξουαλική κακοποίηση. Ακούγεται χιλιοειπωμένο αυτό το κλισέ: «Καλύτερα η πρόληψη παρά η θεραπεία». Παραμένει όμως αδιαμφισβήτητα η μόνη επιλογή μας αν θέλουμε να μεγαλώσουμε υγιή παιδιά και κατ’ επέκταση υγιείς ενήλικες.

Από την πλευρά του παιδιού

Ας προσπαθήσουμε για λίγο να μπούμε στο ρόλο ενός παιδιού. Είναι μικρό σε μέγεθος (στα μάτια του φαντάζουμε ως γίγαντες), είναι εξαρτημένο από εμάς για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του (τροφή, καθαριότητα, σωματική επαφή, επικοινωνία) και είναι τελείως εκτεθειμένο στις όποιες διαθέσεις εμείς έχουμε για την εξασφάλιση ή όχι των αναγκών του. Στα μάτια του είμαστε Θεοί. Οι συμπεριφορές που έχουμε ως προς αυτό διαμορφώνουν το χαρακτήρα του, την ψυχική του υγεία, τη συνείδησή του, το μέλλον του.

Τι είναι η ψυχολογική βία

Η ψυχολογική βία είναι ένα σύνολο συμπεριφορών από έναν άνθρωπο σε έναν άλλον. Στη δική μας περίπτωση, αφορά το σύνολο των συμπεριφορών ενός γονέα προς το παιδί του ή όποιος άλλος άνθρωπος αναμιγνύεται με την ανάπτυξή του.

Ακολουθούν παραδείγματα ψυχολογικής παιδικής κακοποίησης:

1. Ο πρώτος ψυχολογικός βιασμός ενός παιδιού είναι το μπούκωμα με το φαγητό – (Θυμηθείτε ότι το παιδί σάς βλέπει σαν γίγαντα, ο οποίος προσπαθεί με ένα κουτάλι να το ταΐσει, εσείς στη θέση του, τι επιλογές θα είχατε);
2. Η άρνηση της αγκαλιάς – (Ως μέσο τιμωρίας).
3. Αρνητική σύγκριση με άλλα παιδιά (Είδες ο Γιαννάκης, τι καλό παιδί που είναι ενώ εσύ…)
4. Χλευασμός για τις αδυναμίες του και τα συναισθήματά του – (Καθώς απευθυνόμαστε σε ένα οκτάχρονο παιδί: «Ολόκληρος άντρας και φοβάσαι έναν σκύλο»)!
5. Οι φωνές και οι στριγκλιές
6. Περιφρόνηση – (Κάνε μας τη χάρη που έχεις και άποψη)
7. Γελοιοποίηση – (Είτε σε δημόσιο είτε σε ιδιωτικό χώρο)
8. Προσβλητικοί υπαινιγμοί για το φύλο του ή τις συμπεριφορές του – («Έτσι είναι οι γυναίκες από μικρές φαίνονται» ή «τι είσαι κοριτσάκι και παίζεις με κούκλες»);
9. Το διπλό μήνυμα – (Να πας να παίξεις παιδί μου, τι πειράζει που εγώ θα μείνω μόνος –ή μέσα στο σπίτι)
10. Το να είναι παρόντα σε καβγάδες μεταξύ των γονέων (Θυμηθείτε άλλο σύγκρουση και άλλο καβγάς με βία)
11. Η επιβολή εξουσίας χωρίς εξηγήσεις – (Θα το κάνεις γιατί το λέω εγώ)

Η άρνηση της επικοινωνίας, η απομόνωση, οι τιμωρίες που περιλαμβάνουν κλείσιμο του παιδιού σε σκοτεινό χώρο, η άρνηση της τροφής, η παραμέληση των αναγκών του, η άρνηση επικοινωνίας με έναν γονέα σε περίπτωση διαζυγίου ή και η παρεμπόδιση της επικοινωνίας μαζί του (όταν δεν υπάρχει σοβαρός λόγος, ο οποίος να αποδεικνύεται μέσω δικαστηρίου) είναι και αυτές μορφές ψυχολογικής βίας.

Η ψυχολογική βία μπορεί να εκδηλωθεί όχι μόνο από τους γονείς αλλά και από:

1.Γιαγιάδες και παππούδες
2. Δασκάλους ή και προπονητές
3.Μεγαλύτερα αδέλφια
4.«Νταήδες» στα σχολεία ή άλλους χώρους όπου το παιδί κινείται
5. Άτομα τα οποία πληρώνονται για να φροντίζουν τα παιδιά

Ορισμένα σημάδια της ψυχολογικής βίας στο παιδί είναι τα ακόλουθα:

1.Απάθεια
2.Κατάθλιψη
3. Δυσκολία στη συγκέντρωση

Ορισμένα σημάδια της παιδικής παραμέλησης είναι :

1. Ακατάλληλο ντύσιμο ως προς τον καιρό
2. Βρώμικα ρούχα
3. Υπερβολική πείνα
4. Εμφανής έλλειψη προστασίας του παιδιού (σε μικρή ηλικία να περιφέρεται μόνο του στους δρόμους ή να μένει μόνο του στο σπίτι)

Ποια είναι τα αποτελέσματα της ψυχολογικής κακοποίησης στα παιδιά;

Η ψυχολογική παιδική κακοποίηση μπορεί να έχει άμεσα αποτελέσματα τόσο στην παιδική όσο στην εφηβική και ενήλικη ζωή. Μερικά από αυτά είναι τα ακόλουθα:

1. Κατάθλιψη, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, αυτοτραυματισμός
2. Απόπειρα αυτοκτονίας
3. Χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών
4. Διατροφικές διαταραχές (βουλιμία, ανορεξία)
5. Προβλήματα στο σχολείο
6. Προβλήματα στον ύπνο

Επιλογή – Συνειδητοποίηση – Ωριμότητα είναι αρχές που μεταβιβάζονται

Τονίζουμε εδώ ότι σημασία έχει να κατανοηθεί εκ μέρους των γονιών τι είναι και τι δεν είναι ψυχολογική κακοποίηση. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι η ψυχολογική κακοποίηση αφορά ένα σύνολο συμπεριφορών, οι οποίες είναι επαναλαμβανόμενες και όχι μεμονωμένα περιστατικά.

Ένας γονέας, ο οποίος κάποια στιγμή στο θυμό του θα μιλήσει ταπεινωτικά στο παιδί έχει τη δυνατότητα να επανορθώσει για τη συμπεριφορά του, ζητώντας του συγγνώμη. Δεν μας απασχολεί το τι κάνει ένας γονιός το 10% του χρόνου του αλλά το τι κάνει ένας γονιός το 90% του χρόνου του.

Ίσως χρειάζεται εκ μέρους μας η παραδοχή ότι, χρειαζόμαστε βοήθεια ως γονείς για να μάθουμε πώς:

1. να μη χτυπάμε το παιδί μας όταν είμαστε θυμωμένοι.
2. να καθησυχάζουμε ένα μωρό όταν κλαίει.
3. να προστατεύσουμε το παιδί μας αν διαπιστώσουμε ότι είναι θύμα ψυχολογικής ή άλλης κακοποίησης.
4. να προετοιμάζουμε το παιδί να προστατεύει τον εαυτό του από τέτοιου είδους επιθέσεις.
5. να του θέτουμε συνέπειες και όχι τιμωρίες.
6. να μην το υποτιμάμε, εξευτελίζουμε, περιφρονούμε.

Τα παιδιά δεν έρχονται στη ζωή με κάποιο εγχειρίδιο για τα πολλά «πώς» που απασχολούν το μυαλό μας, καθώς τα μεγαλώνουμε. Η ενημέρωση, το να ζητάμε βοήθεια και υποστήριξη, η ύπαρξη επιλογών είναι τα όπλα μας. ‘Όπλα που αν χρησιμοποιηθούν έχουν ως αποτέλεσμα ειρηνικές μάχες ανάμεσα σε εμάς και τα παιδιά μας. Μάχες που τα διδάσκουν με το παράδειγμα ότι βρίσκουν από εμάς αποδοχή, συγχώρεση, αγάπη & όρια.

Και αυτά είναι απαραίτητα συστατικά για την υγιή μετάβαση τους στην ενήλικη ζωή.

Η Νάνσυ Ψημενάτου είναι Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας,
http://www.understanding-self.gr

Η ψυχολογική κακοποίηση των παιδιών είναι εξ’ίσου επιζήμια με την σωματική και την σεξουαλική !

Η ψυχολογική κακοποίηση των παιδιών εξίσου επιζήμια με τη σωματική και την σεξουαλική

Μία δυσάρεστη είδηση προκύπτει από τη νέα έρευνα που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό “Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy” του Αμερικάνικου Ψυχολογικού Συλλόγου, που πρέπει να «ταρακουνήσει» γονείς και κηδεμόνες: τα παιδιά που έχουν υποστεί συναισθηματική κακοποίηση, παρουσιάζουν τα ίδια αρνητικά συμπτώματα στην ψυχική τους υγεία με εκείνα που έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση – και σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ψυχολογικά κακοποιημένα παιδιά μπορεί να υποφέρουν ακόμα περισσότερο.

Τι είναι η ψυχολογική κακοποίηση
Η «ψυχολογική κακοποίηση» καλύπτει μια μεγάλη ποικιλία της κακομεταχείρισης των παιδιών, συμπεριλαμβανομένων του εκφοβισμού των γονέων στα παιδιά, την άσκηση υπερβολικού ελέγχου πάνω τους ή τις προσβολές και τις απειλές εναντίον τους. Ακριβώς στην απέναντι όχθη, βρίσκεται η απομόνωση των παιδιών ή η αδιαφορία για αυτά από το οικογενειακό περιβάλλον, κάτι που επίσης θεωρείται ότι είναι ψυχολογική κακοποίηση.

Συμπτώματα της ψυχολογικής κακοποίησης
Οι ερευνητές εξέτασαν το ιστορικό ψυχικής υγείας 5.616 παιδιών που είχαν υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης και σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου βρήκαν τα κάτωθι:

Τα παιδιά που είχαν υποστεί ψυχολογική κακοποίηση, υπέφεραν από άγχος, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, συμπτώματα μετα-τραυματικού στρες και αυτοκτονικότητα με την ίδια συχνότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε μεγαλύτερο ποσοστό από ό, τι τα παιδιά που είχαν υποστεί σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση. Μεταξύ των τριών τύπων της κατάχρησης, η ψυχολογική κακοποίηση ήταν η πιο έντονα συνδεδεμένη με την κατάθλιψη, τη διαταραχή γενικευμένου άγχους, τη διαταραχή κοινωνικού άγχους, τα προβλήματα προσκόλλησης και της κατάχρησης ουσιών.

Ενώ η σωματική κακοποίηση αποκαλύπτει συχνά τα σημάδια της, η ψυχολογική κακοποίηση είναι πολύ πιο δύσκολο να ανιχνευθεί. “Επίσης, η ψυχολογική κακοποίηση δεν θεωρείται σοβαρό κοινωνικό ταμπού όπως η σωματική και σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών”, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Τζόζεφ Σπιναλόζα. Αλλά το αόρατο σημάδι του συναισθηματικού μαρτυρίου είναι επίσης επιζήμιο και ο Σπιναλόζα μαζί με τον Αμερικάνικο Ψυχολογικό Σύλλογο κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι έφτασε η στιγμή για να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην ψυχολογική κακοποίηση των παιδιών.
πηγή: http://www.psychologynow.gr/oikogeneia-kai-paidi/i-psyhologiki-kakopoiisi-ton-paidion-exisoy-epizimia-me-ti-somatiki-kai-tin

ΑΥΤΟΡΡΥΘΜΙΣΗ – ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ

ΑΥΤΟΡΡΥΘΜΙΣΗ – ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ (Προσέγγιση με βάση την θεωρία Vygotsky)

Η Μαρία –3 ετών- θέλει να φάει τούρτα, η μαμά της τής λέει πως δεν είναι τα
γενέθλιά της, αλλά ούτε κ τα γενέθλια κάποιου γνωστού ώστε να μπορέσουν να φάνε
τούρτα. Η Μαρία επιμένει να πάνε να αγοράσουν μία τούρτα, τότε η μαμά έχει μια
ιδέα, της προτείνει να παίξουν ένα παιχνίδι.”Τα γενέθλια του λαγού”.
Ο λαγός της Μαρίας (πάνινο κουκλάκι) έχει γενέθλια, ανακατεύουν ζυμάρι,
το χωρίζουν κ το χρωματίζουν κ κατασκευάζουν μια τούρτα. Καλούν τους φίλους της
Μαρίας (υπόλοιπες κούκλες) κ όλοι μαζί τραγουδούν κ τρώνε «τούρτα» για τα
γενέθλια του λαγού!

Η αυτορρύθμιση είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα που αφορά στη

προθετική (με πρόθετική σκέψη) συμπεριφορά των νηπίων αλλά κ μεγαλύτερων
παιδιών.
Ο όρος αυτορρύθμιση (self- regulation αναφέρεται δε κ ως εκτελεστικός μηχανισμός- executive- function) αναφέρεται
στην ικανότητα ελέγχου των παρορμήσεων, τόσο του σταματώ να κάνω κάτι αν είναι αναγκαίο (ακόμη κ αν το άτομο θέλει να συνεχίσει να το κάνει), όσο κ του να ξεκινήσει να κάνει κάτι, αν είναι αναγκαίο (ακόμη κ αν δεν θέλει να το κάνει).

Η αυτορρύθμιση δεν
πρέπει να συγχέεται με την υπακοή ή την συμμόρφωση.Όποια παιδιά έχουν κατακτήσει πραγματικά την δεξιότητα αυτή συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο είτε υπάρχει η παρουσία ενήλικα είτε όχι. Τα αυτορρυθμιζόμενα παιδιά μπορούν να καθυστερίσουν την ευχαρίστησή τους κ να καταστείλουν τις αυθόρμητες σκέψεις τους για πράξη μέχρι να σκεφτούν τις πιιθανές συνέπειες των πράξεών τους ή μέχρι να σκεφτούν
εναλλακτικές κινήσεις που θα ήταν πιό ταιριαστές. Η χρήσιμότητα της αυτορρύθμισης δεν περιορίζεται στην κοινωνικο-συναισθηματική ικανότητα, αφορά κ στις γνωστικές ικανότητες όπως στη μνήμη κ προσοχή. Η έρευνα έχει δείξει ότι οι δυό προαναφερθήσες ικανότητες- κοινωνικο-συναισθηματική κ γνωστική- σχετίζονται άμεσα με την αυτορρύθμιση. Δηλ. τα παιδιά που δεν μπορούν να ελέγξουν τα συναισθήματά τους 4 ετών είναι σχεδόν απίθανο να μπορούν να ακολουθήσουν τις οδηγίες της δασκάλας στα 7 κ δεν θα μπορέσουν να γίνουν αποτελεσματικοί (αντανακλαστικοί) μαθητές στην Μεσαία εκπαίδευση.

Γιατί η αυτορρύθμιση είναι σημαντική;
Αναφέρονται ολοένα κ περισσότερες ενδείξεις ότι αρκετά παιδιά ιδιαίτερα αυτά με βαθμό επικινδυνότητας, ξεκινούν το σχολείο χωρίς ιδιαίτερα ανεπτυγμένη την δεξιότητα της αυτορρύθμισης. Η ελλιπής ανάπτυξη της αυτορρύθμισης μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στις επιδόσεις του παιδιού τόσο στο σχολείο, όσο κ στη ζωή. Οι παιδαγωγοί- εκπαιδευτικοί αξιολογούν την δεξιότητα της αυτορρύθμισης ως πολύ σημαντική που σηματοδοτεί την ετοιμότητα ενός παιδιού για το σχολείο.
Επιπλέον οι ίδιοι διαπιστώνουν ότι πολλοί εκ των μαθητών τους έρχονται στο σχολείο έχοντας χαμηλά επίπεδα της δεξιότητας αυτής. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα επίπεδα της δεξιότητας της αυτορρύθμισης ενός παιδιού, σχετίζονται περισσότερο με την ετοιμότητα του για το σχολείο απ΄ότι ο δείκτης IQ, η μαθηματική ή αναγνωστική ικανότητα, επίσης σχετίζεται κ με την μετέπειτα ακαδημαϊκή του πορεία.
Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει την ανάλογη σχέση της αυτορρύθμισης ενός παιδιού στην πρώτη νηπιακή ηλικία, με την λειτουργικότητα στο σχολείο πέρα από το νηπιαγωγείο κ την πρώτη Δημοτικού. Η αυτορρύθμιση ενός παιδιού επηρεάζει την λειτουργικότητα του στο σχολείο με δυο τρόπους: πρώτον, η κοινωνικο- συναισθηματική αυτορρύθμιση βοηθά τα παιδιά από την μια να ανταποκρίνονται στους κανόνες της τάξης κ από την άλλη να μαθαίνει μέσα από την επαφή με έναν συμμαθητή ή κ μια ομάδα. Δεύτερον, η γνωστική αυτορρύθμιση επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν αλλά κ να αναπτύσσουν την γνωστική διαδικασία απαραίτητη για την ακαδημαϊκή μάθηση αλλά κ την επίλυση προβλημάτων.
Πώς οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν την δεξιότητα αυτορρύθμισης των παιδιών τους
Για να μπορέσουν οι γονείς να ενισχύσουν την ανάπτυξη της αυτορρύθμισης στα
παιδιά τους πρέπει πρώτα απ’ όλα να συμπεριφέρονται οι ίδιοι με προθετικό
τρόπο, δηλ. π.χ. να επιδικνύουν τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνουν την λίστα με
τα ψώνια πριν την επίσκεψη στο σουπερ μαρκετ, ή πώς χρησιμοποιούν το ημερολόγιο
προκειμένου να μην χάνουν τα ραντεβού με τον γιατρό τους ή τα μαθήματα
ποδοσφαίρου. Αυτός ο τρόπος βοηθά τα παιδιά να καταλάβουν την προθετική
συμπεριφορά. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να βοηθηθούν πρακτικά με το να
εξασκούνται στους τρόπους οργάνωσης αν π.χ. προσθέτουν ψώνια στη λίστα, ή κρατούν ημερολόγιο για τα προσωπικά τους θέματα- γεγονότα.
Ένα περιβάλλον που δεν αποσπά την προσοχή είναι επίσης βοηθητικό στην
ανάπτυξη της αυτορρύθμισης. Είναι πολύ δύσκολο για ένα παιδί να συγκεντρωθεί σε
μια δραστηριότητα για μεγάλο διάστημα όταν διάφορες καταστάσεις του αποσπούν
την προσοχή. Η ανοιχτή τηλεόραση, τα παιχνίδια Η/Υ ή άλλες παιχνιδοσυσκευές που
χρησιμοποιούνται σαν μπειμπισίτερ είναι κάποιες πρακτικές που αποσπούν την
προσοχή των παιδιών. Μέχρι τα παιδιά να περάσουν από την ετερο-ρύθμιση στην
αυτο- ρύθμιση κινδυνεύουν να αναπτύξουν μη ρυθμισμένες συμπεριφορές όπως το να
πατούν κουμπιά χωρίς σκέψη όταν δραστηριοποιούνται στην τεχνολογία.
Ο καλύτερος τρόπος για την προσχολική κ νηπιακή ηλικία, να εξασκηθούν στην
αυτορρυθμιζόμενη συμπεριφορά είναι το να συμμετέχουν στο παιχνίδι ρόλων (make- believe play). Είτε το παιδί είναι αρκετά τυχερό ώστε να έχει συμπαίχτες διαφορετικών ηλικιών, είτε όχι, ο ρόλος του γονέα να
ενισχύει αυτό το είδος παιχνιδιού είναι σημαντικός. Συχνά οι γονείς θεωρούν ότι
ότι τα παιδιά δεν χρειάζεται να διδαχθούν το παιχνίδι ρόλων καθώς μπορούν να
αναπτύξουν αυτή την ικανότητα από μόνα τους, όμως η σημερινή μας κουλτούρα δεν
μπορεί να χαρακτηριστεί φιλική στο παιχνίδι. Ο γονέας ξεκινά σαν μέντορας του
παιχνιδιού κ σιγά-σιγά καθώς το παιδί ωριμάζει υποχωρεί σε «δεύτερους» ρόλους.
Το παιδί πρέπει να είναι ενήμερο για το τί θα ακολουθήσει, ώστε έπειτα να μπορεί να
σχεδιάσει την συνέχεια.
Οι γονείς μπορούν να εξασκήσουν την αυτορρύθμιση των παιδιών τους με το να
δημουργούν ρουτίνες, π.χ. μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να ρυθμίσει το
ξυπνητήρι ώστε να είναι ενήμερο για την ώρα του ύπνου.
Παίξτε παιχνίδια όπως «σταμάτα- ξεκίνα» στο οποίο το παιδί πρέπει να σταματήσει
να θέλει ή να κάνει ό,τι θέλει ή κάνει εκείνη την ώρα κ να μεταβεί σε άλλη
επιθυμία ή πράξη
Ένα άλλο παιχνίδι που βοηθά την ανάπτυξη της αυτορρύθμισης στα παιδιά είναι όταν
πρέπει να απομονώσουν μια ιδιότητα ενός αντικειμένου, π.χ. όταν το παιδί
οδηγεί το αυτοκινητάκι του πρέπει να χτυπά τα χέρια του όταν το προσπερνά
ένα κόκκινο αυτοκίνητο.

Παιχνίδι ρόλων (make- believe play)
Τα παιδιά μεταξύ 1 κ 3 ετών μόλις που ξεκινούν να μαθαίνουν τους τρόπους του παιχνιδιού για αυτό χρειάζονται την παρουσία σας. Τρόποι που μπορείτε να ενισχύσετε το παιχνίδι του είναι:
Κλείστε τηλεόραση κ Η/Υ
Διαμορφώστε το χώρο παιχνιδιού έτσι ώστε να είναι προσβάσιμος, αρμονικός. Μην
αφαιρείτε αντικείμενα παιχνιδιού που έχετε εισάγει με το παιδί γιατί
μπορεί να θέλει να τα ξαναχρησιμοποιήσει
Μάθετε στο παιδί πώς να προσποιείται. Πάρτε μια άδεια κούπα κ προσποιηθείτε ότι
πίνετε. Ανακατέψτε φαγητό κ φάτε!
Φτιάξτε ένα μικρό «σενάριο» βάζοντας κάποιες κινήσεις σας στη σειρά.Το καλύτερο
«σενάριο» είναι οι καθημερινές σας κινήσεις που το παιδί σας έχει δει να
τις κάνετε, βάλτε πλυντήριο, μαγειρέψτε, σκαλίστε τον κήπο κλπ.
Ενθαρρύνετέ το να κάνει τις κινήσεις μαζί σας. Αφού το παιδί έχει
ακολουθήσει το «σενάριο» αρκετές φορές, σταματήστε να δείχνετε κ
ενθαρρύνετέ το να ξεκινήσει εκείνο το νέο «σενάριο».
Εφεύρετε έναν ρόλο. Προσποιηθείτε ότι είστε κάποιος συγκεκριμένος π.χ. η γιαγιά, ο
πωλητής του σουπερ μαρκετ κλπ
Αλλάξτε τη φωνή σας ανάλογα με το ποιόν υποδύεστε, όταν το παιχνίδι ρόλων είναι
ώριμο, τα παιδιά υποδύονται συμπεριφορές κ φωνές των ρόλων
Διαλέξτε παιχνίδια για τα παιδιά που τους είναι εύκολο να χειριστούν. Οι μικρές
φιγούρες είναι για μεγαλύτερα παιδιά, επίσης οι μεγάλες κούκλες. Κούκλες
που το παιδί μπορεί να αγκαλιάσει, να ντύσει, να ξεντύσει είναι το
ζητούμενο
Αποφύγετε παιχνίδια που μιλούν, τραγουδούν, χορεύουν γιατί περιορίζουν το παιδί σε
έναν τρόπο παιξίματος. Δοκιμάστε παιχνίδια που ενθαρρύνουν το παιδί να
δημιουργήσει πολλά διαφορετικά σενάρια.
Έχετε διαθέσιμα αντικείμενα όπως τσαντάκια, ζώνες, καπέλα κ.α. που θα βοηθήσουν
το παιδί να «μπει» στο ρόλο
Συμπεριλάβετε αντικείμενα του νοικοκυριού που θα μπορέσουν να μεταμορφωθούν με λίγη
φαντασία
Αναζητήστε ευκαιρίες ώστε το παιδί να παίζει με παιδιά διαφορετικών ηλικιών.

Τα παιδιά 3- 5 ετών ξέρουν πως παίζεται το παιχνίδι ρόλων, αυτό που χρειάζονται είναι ιδέες για το ποιούς ρόλους να παίξουν.
Χρησιμοποιήστε καταστάσεις της καθημερινότητας προκειμένου να στήσετε το σκηνικό του
παιχνιδιού. Εκμεταλευτείτε μικρά θελήματα ως αφορμή για παιχνίδι. Μιλήστε
για ανθρώπους του περιβάλλοντός σας για το πως μιλούν κ πράττουν. Αυτοί οι
άνθρωποι θα γίνουν «ρόλοι» για το παιχνίδι σας. Ό,τι το παιδί βλέπει
μπορούν να γίνουν «σπόροι» για παιχνίδι.
Βοηθήστε το παιδί να μετατρέψει την καθημερινότητα σε παιχνίδι με διάφορα σκηνικά
στοιχεία. Μην αγοράζετε την στολή του γιατρού όταν θέλετε να παίξετε το
ρόλο, αντ’ αυτού χρησιμοποιήστε ένα παλιό λευκό μπλουζάκι που θα βάλετε
κάποιο σήμα για να το κάνετε μπλούζα γιατρού π.χ. έναν κόκκινο σταυρό.
Φτιάξτε το στηθοσκόπιο από σκοινί κ κύκλους από χαρτόνι κλπ.
Δημιουργείστε συμβολικά αντικείμενα που απαιτούν περισσότερη σκέψη-
εφευρετικότητα.
Πάρτε κι εσείς έναν ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ρόλο στο
παιχνίδι. Σε αυτή τη φάση θέλετε το παιδί να κατευθύνει την πορεία του
παιχνιδιού, όσο το δυνατόν περισσότερο. Το παιδί θα σας πει τί να κάνετε κ
τί θα ακολουθήσει στη συνέχεια. Αν το παιδί είναι αναποφάσιστο για το τί να
κάνει δοκιμάστε να του προτείνετε πιθανές συνέχειες, αποφύγετε όμως να
αναλάβετε δράση. Όταν το παιδί κατευθύνει το παιχνίδι τότε δουλεύεται η
οργανωτική ικανότητα που είναι μέρος της αυτορρύθμισης.
Βοήθησε το παιδί να επεκτίνει τους ρόλους με ερωτήσεις όπως «τί νομίζεις θα συμβεί
μετά;»
Διαβάστε ιστορίες κ χρησιμοποιήστε τες σαν σενάριο για το παιχνίδι σας.
Χρησιμοποιήστε ιστορίες που το παιδί αγαπά κ ακούει συχνά.
Αφού έχετε παίξει μια σκηνή πολλές φορές προτείνετε μια καινούρια έκβαση.
Μεταφέρετε το ρόλο σε άλλη κατάσταση π.χ. κι αν ήσουν γιατρός σε πειρατικό
καράβι;
Γύρω στα 4 τα παιδιά είναι ικανά να παίζουν με λιγότερο σκηνικό κ εργαλεία
σκηνικού. Μπορούν να εφεύρουν το δικό τους σκηνικό. Έτσι μπορείτε να παίξετε
παντού, στο αυτοκίνητο, στο σούπερ μάρκετ κλπ
Προσκαλέστε κ άλλα παιδιά στο παιχνίδι
Εισάγετε εύκολα επιτραπέζια παιχνίδια που σχετίζονται με το παιχνίδι ρόλων.

Όταν το παιδί γίνει 5 ετών πρέπει να είναι πια ικανό να δημιουργεί κ να παίζει πολύπλοκα σενάρια για το παιχνίδι ρόλων μόνο του ή με παρέα. Σε αυτή τη φάση είστε περισσότερο πηγή ιδεών κ βοηθάτε στο να συνεχίζει το παινίδι. Δεν πρέπει να συμμετέχετε ή να υποδικνύετε όπως κάνατε πριν. Αλλά αν διαπιστώσετε ότι το παιδί σας δεν μπορεί να εμπλακεί σε ένα ώριμο παιχνίδι ρόλων μην απογοητεύεστε, αλλά χρησιμοποιήστε τις προτάσεις μας από το πιό πάνω στάδιο. Η εξάσκηση θα φέρει σύντομα, αποτελέσματα.
Ενθαρρύνετε τα παιδιά να χρησιμοποιούν σκηνικά κ βοηθητικά αντικείμενα που εκείνα θα
δημιουργούν. Τουβλάκια, κομμάτια ύφασσμα, κουβέρτες, χαρτί, ψαλίδι κ κόλα
είναι αντικείμενα με τα οποία, τα παιδιά αυτής της ηλικίας, μπορούν να
κατασκευάσουν ό,τι χρειαστούν για το σενάριό τους, από ένα κοστούμι μέχρι
το σκηνικό με το παλάτι της Σταχτοπούτας.
Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία προτιμούν να παίζουν τους ρόλους με μικρές
φιγούρες κ μικρές κούκλες από το να μεταμφιέζονται κ να παίζουν τα ίδια
ρόλους. Παίζουν κυρίως, τον ρόλο του σκηνοθέτη, παίζουν διάφορους ρόλους
όπου αλλάζουν κ την φωνή τους για τον κάθε ρόλο. Τα παιδιά θα περνούν ώρες
συζητώντας για το ποιά φιγούρα θα κάνει τι, ακολούθως μπορεί να παίζουν τις σκηνές. Τα παιχνίδια που περιλαμβάνουν μικρές φιγούρες σε σπίτι, στάβλο, αυτοκινητόδρομο κλπ βοηθούν αυτού του είδους το παιχνίδι. Τα παιδιά σε αυτή τη φάση θα θέλουν να έχουν ένα πλήρες σκηνικό που θα τα επιτρέπει να εξασκούνται σε συγκεκριμένα σενάρια, αλλά θα πρέπει να τα ενθαρρύνετε να εισάγουν κ κομμάτια από άλλα σκηνικά προκειμένου να ενισχύσσετε την δημιουργικότητα κ ευελιξία τους στο παιχνίδι.
Χρησιμοποιήστε ιστορίες της λογοτεχνίας για την άντληση θεμάτων κ ρόλων. Ενθαρρύνετε τα
παιδιά να προτείνουν δικές τους εκδοχές των ιστοριών ή κ εξολοκλήρου δικές
τους ιστορίες τις οποίες μετά θα παίξουν.
Παίξτε παιχνίδια με κανόνες. Τα επιτραπέζια παιχνίδια κ τα παιχνίδια με κάρτες
είναι εκφάνεις ενός ώριμου παιχνιδιού ρόλων.
Αν είστε από τους τυχερούς με πρόσβαση σε πολλά παιδιά εκμεταλευτείτε το γεγονός.
Θα έχετε την ευκαιρία να μάθετε στο 5χρονο ή 6χρονο παιδί πώς να μάθει στα
νεότερα αδέλφια του το παιχνίδι ρόλων, ιδιαίτερα αν τα αδέλφια είναι
μικρότερα των 3 ετών. Βοηθήστε το μεγαλύτερο παιδί να εφεύρει έναν απλό ρόλο
για τον μικρότερο κ έπειτα βοηθήστε τον μικρότερο να παίξει. Πριν το καταλάβετε
θα έχετε ένα παιχνίδι των δυο αυτο- ενισχυόμενο.

Το παιχνίδι ρόλων σε ομάδες παιδιών

Όπως πολλοί γονείς σήμερα, μπορεί να αισθάνεστε οτι τα παιδιά δεν παίζουν με τον τρόπο που παίζατε εσείς. Πολλοί γονείς διαπιστώνουν ότι τα παιδιά τους δεν μπορούν να αυτοαπασχοληθούν για
μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς την καθοδήγηση ενός ενήλικα. Αυτό συμβαίνει
κυρίως, γιατί τα παιδιά δεν μπορούν να βγουν στην γειτονιά για να παίξουν με
άλλα παιδιά. Αντ αυτού τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο με παιχνίδι
κατευθυνόμενο από ενήλικες κ δραστηριότητες όπου είναι χωρισμένα ανάλογα με την
ηλικία τους. Επιπροσθέτως τα νεότερα παιδιά παίζουν κυρίως μόνα τους η
παρακολουθούν τηλεόραση. Ακόμη κ τα παιχνίδια έχουν αλλάξει. Πολλά από αυτά δεν
απαιτούν καμία φαντασία κ δημιουργικότητα από μέρους των παιδιών. Συνήθως αυτό
που απαιτείται από το παιδί είναι να πατήσει κάποιο κουμπί κ το παιχνίδι του
λέει τί να κάνει. Όταν οι μπαταρίες του εξασθενήσουν, τότε εξασθενεί κ το
ενδιαφέρον του παιδιού γι’ αυτό!

Για να βοηθήσουν τα παιδιά στην απόκτηση ικανοτήτων τόσο στο παιχνίδι όσο κ
στην κοινωνία πολλοί γονείς συμμετέχουν ή δημιουργούν ομάδες παιχνιδιού. Αυτές
οι ομάδες μπορούν να γίνουν θαυμάσιες αιτίες ανάπτυξης του ώριμου παιχνιδιού.
Πάντως αρκετές τέτοιες ομάδες θα χρειαστούν την συμμετοχή ενός ενήλικα για να
προχωρήσουν. Ακολουθούν κάποιες ιδέες για το πως μπορείτε να υποστηρίξετε μια
τέτοια προσπάθεια:

Έχετε ΠΑΝΤΑ στο νου ότι στόχος σας είναι τα παιδιά να παίζουν μεταξύ τους κι όχι
με σας. Θέλετε το παιχνίδι ρόλων να εξελίσσετατ με τέτοιο τρόπου που
εκείνα να σας λένε τί να κάνετε π.χ. «θα είμαι ο σερβιτόρος, θα είσαι ο
σεφ. Πήγαινε να φτιάξεις το κέικ…». θα είναι ακόμη καλύτερο αν τα παιδιά
φτιάχνουν το κέικ από χαρτί ή από άλλο παιχνίδι. Η ικανότητα όπου τα
παιδιά χρησιμοποιούν ένα αντικείμενο που με την φαντασία τους
μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο είναι πολύ σημαντική.
Κλείστε την τηλεόραση, τους αποσπά την προσοχή.
Αν η ομάδα παιχνιδιού σας περιλαμβάνει παιδιά της ίδιας ηλικίας, φροντίστε να
την εμπλουτίσετε κ με μεγαλύτερα κ μικρότερα παιδιά. Τα μεγαλύτερα παιδιά
μπορούν να αναλάβουν τον ρόλο του μέντορα του παιχνιδιού. Τα βρέφη, επίσης
δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά προσχολικής ηλικίας να εξασκήσουν την
ικανότητά τους στο παιχνίδι αφού συνήθως ακολουθούν τις οδηγίες τους.
Έχετε διαθέσιμα παιχνίδια που προάγουν την φαντασία, όπως ξύλινα τουβλάκια,
παλιά φορέματα, τα παιδιά έτσι μπορούν να χτίζουν κ να αναλαμβάνουν
ρόλους.
Έχετε ένα θέμα το οποίο μπορείτε να αντλήσετε από καθημερινά γεγονότα, όπως ένα
πάρτι γενεθλίων για κούκλες, ψωνίζοντας στο μανάβικο, αντλήστε θέματα από
ιστορίες που έχετε διαβάσει.
Χρησιμοποιήστε βοηθητικά στοιχεία των ρόλων όπως παλιά ρούχα κ παπούτσια για την
μεταμφίεση, λούτρινα ζωάκια, κατσαρολικά από την κουζίνα. Βοηθήστε τα
παιδιά να χρησιμοποιήσουν την φαντασία τους.
Εάν η ομάδα σας είναι ώριμη μπορείτε να παίξετε παιχνίδια επιτραπέζια ή άλλα που
απαιτούν επαρκή αυτορρύθμιση όπως «ο Σάιμον λέει». Όταν τα παιδιά πρέπει
να ξεκινούν κ να σταματούν κινήσεις τους, εξασκούν την αυτορρύθμιση.
Δώστε αρκετό χρόνο στο παιχνίδι. Συχνά υπερφορτώνουμε το χρόνο ενός παιδιού. Το
παιδί όμως χρειάζεται χρόνο να «μπει» σε κάποιο ρόλο. Επίσης πολύ συχνά οι
ενήλικες πιστεύουμε ότι τα παιδιά βαριούνται κ τα διακόπτουμε
κατευθύνοντάς τα σε μια άλλη δραστηριότητα που έχουμε σκεφτεί, όταν το
μόνο που χρειάζεται είναι απλώς ένα «σπρώξιμο» για να συνεχίσουν.
Αν κάποιο παιδί μοιάζει ανέτοιμο να αναλάβει έναν ρόλο στο παιχνίδι,
ενθαρρύνετέ το να φορέσει το κοστούμι του ρόλου κ βοηθήστε το να θυμηθεί
τι μπορεί να λέει το άτομο αυτού του ρόλου. Συχνά οι ανώριμοι παίχτες
ευεργετούνται όταν αναλαμβάνουν λίγο πιό παθητικούς ρόλους. Με αυτό τον
τρόπο συμμετέχουν στο παιχνίδι χωρίς να είναι υπεύθυνοι για την ροή του!
πηγή: http://www.toolsofthemind.org/parents/make-believe-play/

Γιατί οι γονείς πληγώνουν τόσο βαθειά;

Γιατί οι γονείς πληγώνουν τόσο βαθειά;

Η μητρική αγάπη θεωρείται αυτονόητο συναίσθημα αλλά αντικειμενικά δεν είναι.
Τα παιδιά δεν είναι τα ιδανικά παιδιά της φαντασίας μας . Όπως επίσης και οι μητέρες δεν μοιάζουν μ αυτές που περιγράφουν τα ποιήματα.
Ο μύθος της μητρότητας – όπως κάθε μύθος – είναι απλουστευμένος και απλοποιημένος. Όλοι μας έχουμε βιώσει την κατάρριψη αυτού του μύθου στην παιδική μας ηλικία, αλλά μεγαλώνοντας όλοι θέλουμε ν’ αποδείξουμε ότι εμείς θα τον επαληθεύσουμε ως γονείς.
Μοιάζει να υπάρχει μια συλλογική πεποίθηση ότι όταν μια γυναίκα γίνεται μητέρα – μεταμορφώνεται σε καθαγιασμένο πλάσμα. Όσοι έχουν μπει στη διαδικασία να δουλέψουν θεραπευτικά με τον εαυτό τους, γνωρίζουν ότι το είδος και η ποιότητα της αγάπης που έχουμε εισπράξει ως παιδιά, αυτό είναι που μπορούμε να προσφέρουμε ως γονείς .
Η σχέση με το παιδί είναι μαγική. Ο ενήλικος άνθρωπος φαινομενικά, έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει την ιδανική σχέση, να πλάσει τον ιδανικό άνθρωπο, όπως τον έχει στο μυαλό του.
Αυτό όμως το πρότυπο πολύ συχνά , μέσα στο εικοσιτετράωρο συγκρούεται με τα πραγματικά συναισθήματα που ξεπηδούν απ εκεί που δεν τα περιμένεις και τα οποία παραμένουν ανομολόγητα και καλά κρυμμένα .
Προσπαθώντας οι γονείς να φτιάξουν αυτό που φαντάζονται πολύ συχνά – ανάλογα και με τον χαρακτήρα τους – το πετυχαίνουν. Πετυχαίνουν ακριβώς την εικόνα και ξεγελούν τον κοινωνικό περίγυρο και τον εαυτό τους. Ο μόνος που δεν ξεγελιέται είναι το παιδί. Το οποίο παραμένει ο μοναδικός αξιόπιστος μάρτυρας της αλήθειας των συναισθημάτων κάθε οικογένειας.
Μπορεί να κακοποιηθεί συναισθηματικά ένα παιδί για να αναγκαστεί να χωρέσει στην εικόνα που έχουν οι γονείς, να ανταποκριθεί στις προσδοκίες τους, να γίνει αυτό που εκείνοι θέλουν. Όμως πάντα θα υπάρχει κάτι που αργά η γρήγορα θα εμφανισθεί ως αδυναμία, ασθένεια, επιθετικότητα, απάθεια και δεν θα μπορεί να το εξηγήσει κανείς.
Η κακοποίηση των παιδιών δεν είναι μόνο οι ακραίες ιστορίες που βγαίνουν στις ειδήσεις. Συμβαίνει καθημερινά από ανύποπτους γονείς. Συμβαίνει μ ένα απλανές βλέμμα, με μια επιτιμητική ματιά, με προσβλητικά λόγια, με θυμό που εγκλωβίζεται σ ένα κλειστό στόμα. Συμβαίνει όταν οι γονείς εστιάζουν στα επιτεύγματα και όχι στο ίδιο το παιδί, στην ύπαρξη του.
Συμβαίνει, όχι γιατί αυτό που κάνει ή δεν κάνει ένας γονιός, είναι από μόνο του τόσο φοβερό, αλλά γιατί το μωρό είναι τόσο εύθραυστο και εξαρτημένο για την επιβίωση του απ αυτούς. Είναι φτιαγμένο έτσι ώστε να αντιλαμβάνεται στο κέντρο της ύπαρξης του την κάθε δόνηση που νοιώθει το πλάσμα που του δίνει ζωή.
Δεν πρέπει καμία μητέρα να νομίζει πως μπορεί να φροντίζει ένα μωρό μηχανικά, χωρίς επιπτώσεις. Το μωρό που δεν συναντά ένα βλέμμα να το κοιτάζει, νοιώθει ότι βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο. Το αποτύπωμα της συναισθηματικής απουσίας ή της συναισθηματικής αναστάτωσης της μητέρας είναι ανεξίτηλο στην ψυχή και στο σώμα του ανθρώπου.
Όμως γιατί οι μητέρες δεν είναι τόσο διαθέσιμες όσο χρειάζεται να είναι, για τις ανάγκες του παιδιού;
Γιατί οι μητέρες και οι πατέρες είναι πριν απ όλα άνθρωποι. Άνθρωποι που έχουν διανύσει μια απόσταση στη ζωή τους, μπορεί να έχουν πληγές ανοιχτές, κρυμμένα μυστικά, καταπιεσμένα συναισθήματα και σε κάθε περίπτωση παιδικά τραύματα που τώρα ενεργοποιούνται.
Έρχεται το παιδί στη ζωή μας και μας φέρνει αντιμέτωπους με το παρελθόν μας. Έχουμε δύο επιλογές ή θα το αντιμετωπίσουμε ή θα του το κληροδοτήσουμε αυτούσιο. Αυτή είναι ακριβώς η ευκαιρία που δίνει η γονεϊκότητα. Σου καθρεφτίζει τις πληγές, τις στρεβλώσεις, τα κενά. Μπορείς πάντα να αποστρέψεις το βλέμμα αλλά όχι χωρίς τίμημα.
Οι γονείς που νοιάζονται, το πιο σημαντικό που μπορούν να κάνουν, για να προστατεύσουν τα παιδιά τους απ τον εαυτό τους, είναι να φροντίσουν τον εαυτό τους. Μόνο έτσι θα επιτρέψουν στην αγάπη τους να εκδηλωθεί αβίαστα και ευεργετικά.
της Ιφιγένειας Πανέτσου
http://iphigeneiapanetsou.wordpress.com/2014/07/11/%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF-%CE%BF%CE%B9-%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CF%82-%CF%80%CE%BB%CE%B7%CE%B3%CF%8E%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CE%B2%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%AC/

Βιογραφικό-Ερωτηματολόγιο για εύρεση baby- sitter

Βιογραφικό-Ερωτηματολόγιο για εύρεση κοπέλας για φύλαξη παιδιού

Βιογραφικό-Ερωτηματολόγιο

Όνομα:
Τηλέφωνο επικοινωνίας:
Διεύθυνση κατοικίας:
Ηλικία:
Σπουδές:

Καπνίζετε?:
Διαθέτετε μεταφορικό μέσο?:
Γνωρίζετε πρώτες βοήθειες?:
Η αμοιβή με την οποία θα ήσασταν ικανοποιημένη για 8ώρες/μέρα Δευτ-Παρασκευή:
Προϋπηρεσία:

Τί είναι αυτό που σας αρέσει περισσότερο σε αυτή την εργασία?

Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να μεταδώσετε στα παιδιά μέσα απο την εργασία σας?

Σε περίπτωση που κάποιο παιδί χτυπήσει το δικό μου παιδί, πως θα αντιδρούσατε?

Πως θα ήταν ιδανικά για σας ένα απόγευμα/ένα πρωί με ένα παιδάκι?

Τί πιστεύετε για την πειθαρχία των παιδιών? Πως θα αντιδράσετε εάν το παιδάκι μου δεν σας ακούει και δεν θέλει να δεχτεί τους κανόνες που ισχύουν? Πως αντιδράτε όταν τους ακούει?

Έχετε και άλλη δουλειά?Έχετε κάποιες βλέψεις για την καριέρα σας?Μέχρι πότε θέλετε να κάνετε babysitting?

Η πιο δύσκολη ηλικία για babysitting σε παιδάκι ποιά πιστεύετε ότι είναι?Ποιά ηλικία σας αρέσει περισσότερο/αισθάνεστε μεγαλύτερη άνεση?

Ποια είναι τα προσόντα που έχετε και θα μας έκαναν να σας προτιμήσουμε?

Τι μπορούμε να κάνουμε σαν γονείς για να κάνουμε την σχέση σας με το παιδί μας να πετύχει?

Ποιες είναι οι προκλήσεις στο να προσέχεις ένα παιδάκι? Ποια είναι τα σημεία της εργασίας που σας ανταμείβουν?

Ποια ήταν η πιο τρομακτική ή πιο δύσκολη στιγμή σας σαν babysitter? Πως την χειριστήκατε?

Σε τί ηλικίες έχετε εργαστεί?Τί ώρες, ποιές μέρες? Υπήρχαν εξαιρέσεις στο ωράριο και πως αντιμετωπίζονταν αυτές.

Διακόψατε ποτέ μέσα στη χρονιά μια δουλειά και άν ναι, για ποιό λόγο.

Σε περίπτωση που στην μέση της χρονιάς χρειαστεί να αλλάξετε το ωράριο της εργασίας σας (πχ δύο ώρες περισσότερο ή λιγότερο) πως θα νιώθατε για αυτό?

Εργάστηκατε ολόκληρες χρονιές στους προηγούμενους σας εργοδότες?

Πως θα νιώθατε εαν σας ζητούσαμε να περάσετε μία δοκιμαστική περίοδο κάποιων ημερών με το παιδάκι?

Συστάσεις:

Φυσικά και με τη babysitter θα κάνουμε σταδιακή προσαρμογή με τη Μέθοδο Βερολίνου!

Αποχωρισμοί και χρόνος χωριστά από τους γονείς

Αποχωρισμοί και χρόνος χωριστά από τους γονείς

Αποσπάσματα από το υποκεφάλαιο “Αποχωρισμοί και χρόνος χωριστά από τους γονείς” του βιβλίου “The science of parenting”, της Margot Sunderland (DK Publishing 2006)
Όταν το μωρό σας φτάσει στον έκτο έως όγδοο μήνα, αρχίζει να εκδηλώνεται το άγχος του αποχωρισμού, το οποίο συχνά συνεχίζεται με διάφορες μορφές μέχρι και τα πέντε χρόνια περίπου. Τον πρώτο καιρό το μωρό σας θα αρχίσει να πανικοβάλλεται αν σας χάσει από τα μάτια του. Πάρτε σοβαρά τα έντονα συναισθήματά του. Θυμηθείτε ότι είστε το παν γι αυτό, ολόκληρος ο κόσμος του, αντιπροσωπεύετε την ασφάλειά του.
*Λίγη κατανόηση
Το μωρό σας δεν είναι “απαιτητικό” ή “εξαρτημένο”. Το σύστημα του άγχους αποχωρισμού (separation distress system), που βρίσκεται στο εγκεφαλικό στέλεχος, στα αρχικά στάδια της ζωής είναι γενετικά προγραμματισμένο να είναι υπερευαίσθητο. Στα πρώτα στάδια της εξέλιξης, ήταν επικίνδυνο για ένα βρέφος να απομακρυνθεί από τη μητέρα του και αν δεν έκλαιγε ώστε να προειδοποιήσει τους γονείς του για το που βρίσκεται, δεν θα επιβίωνε. Η ανάπτυξη των μετωπιαίων λοβών (higher brain), αναστέλλει τη λειτουργία αυτού του συστήματος και σαν ενήλικες μαθαίνουμε να το ελέγχουμε με γνωστική απόσπαση της προσοχής μας, πχ διαβάζοντας ένα βιβλίο ή παρακολουθώντας τηλεόραση
*Αν δεν είσαι εκεί, πως μπορεί να ξέρει ότι δεν έφυγες για πάντα?
Δεν μπορείτε να πείτε στο μωρό σας ότι θα επιστρέψετε σύντομα, γιατί τα κέντρα του προφορικού λόγου στον εγκέφαλό του δεν είναι ανεπτυγμένα ακόμη. ‘Οταν μάθει να μπουσουλάει και να κάνει τα πρώτα του βήματα, αφήστε το να σας ακολουθεί-ναι, ακόμη και στην τουαλέτα. Το να απομακρύνετε το μωρό από πάνω σας και να το βάλετε απότομα στο πάρκο του, δεν είναι μόνο πολύ σκληρό, μπορεί να έχει επίσης μακροχρόνιες δυσάρεστες συνέπειες. Μπορεί να πανικοβληθεί, που σημαίνει δραματική και επικίνδυνη αύξηση των στρεσσογόνων χημικών παραγόντων στον εγκέφαλό του . Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην εγκατάσταση ενός υπερδραστήριου συστήματος φόβου που μπορεί να το επηρεάσει αργότερα στη ζωή του, έχοντας σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση φοβιών, εμμονών ή αποφευκτικών συμπεριφορών οδηγούμενων από φόβο.. Σταδιακά θα νιώσει περισσότερο ασφαλές με σας στο σπίτι, ειδικά όπως θα αναπτύσσεται ο προφορικός του λόγος. Θα μάθει ότι αν πάτε μόνοι σας στο μπάνιο, το πιθανότερο είναι να επιστρέψετε!
*“Όταν με αφήνεις πονάω πολύ”
Όταν ένα αγαπημένο πρόσωπο δεν είναι δίπλα του και ένα παιδί είναι πολύ μικρό για να καταλάβει το λόγο, μπορεί να είναι εξαιρετικά επώδυνο. Δεν μπορείς απλά να πεις σε ένα παιδί που του λείπει η μαμά του “Κοίτα, μη νιώθεις έτσι” κι όμως οι ενήλικες συχνά δίνουν τέτοιου είδους μηνύματα σε μικρά παιδιά. Όταν απομακρύνουμε ένα αγχωμένο παιδί από τους γονείς του και το παροτρύνουμε να μην είναι “ανόητο” , υποτιμάμε εντελώς τη δύναμη της τεράστιας ορμονικής αντίδρασης στον εγκέφαλο και το σώμα του
*Ο αποχωρισμός πληγώνει τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο όπως ο σωματικός πόνος
Όταν ένα παιδί υποφέρει εξαιτίας της απουσίας ενός γονέα, ενεργοποιούνται τα ίδια τμήματα του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται όταν νιώθει σωματικό πόνο. Άρα η γλώσσα της απώλειας είναι η γλώσσα του πόνου. Δεν έχει νόημα να ανακουφίζεις ένα σωματικό πόνο-ας πούμε από ένα γδαρμένο γόνατο- αλλά να μην νιώθεις ότι είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσεις έναν συναισθηματικό πόνο του παιδιού, σαν το άγχος του αποχωρισμού. Κι όμως, δυστυχώς, αυτό κάνουν πολλοί γονείς. Είναι διστακτικοί στο να λάβουν υπόψιν τους το γεγονός ότι ο συναισθηματικός πόνος του παιδιού τους είναι εξίσου αληθινός. Πρόκειται για νευροβιολογικό γεγονός που θα έπρεπε όλοι να σεβόμαστε
*Μερικές φορές σπρώχνουμε τα παιδιά μας προς την ανεξαρτησία πολύ πριν να είναι έτοιμα
Τροφοδοτούμενοι ίσως από φόβο για δική μας εξάρτηση, οι γονεικές συνήθειές μας μπορούν να σπρώξουν τα παιδιά προς πρώιμους αποχωρισμούς. Το να στείλουμε τα παιδία σε καλοκαιρινή κατασκήνωση σε μικρή ηλικία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Ένα οκτάχρονο παιδί μπορεί να είναι ακόμη υπερευαίσθητο στο άγχος αποχωρισμού και να δυσκολεύεται να μείνει μακριά από τους γονείς του για πολύ καιρό. Ο συναισθηματικός πόνος ενός παιδιού θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται σοβαρά υπόψιν σε σοβαρές αποφάσεις που αφορούν στη διάρκεια και τη συχνότητα των περιόδων που τα παιδιά πρέπει να μείνουν μακριά από τους γονείς και στο άτομο με το οποίο θα μείνουν τα παιδιά κατά τη διάρκεια της απουσίας των γονιών. Το σύστημα του γ-αμινοβουτυρικού οξέος (GABA)** του εγκεφάλου είναι ευαίσθητο σε πολύ λεπτές περιβαλλόντικές αλλαγές , όπως ο αποχωρισμός από έναν γονιό. Μελέτες συσχετίζουν τον αποχωρισμό στην πρώιμη παιδική ηλικία, με μεταβολές σε αυτό το σύστημα κατά του άγχους
**Brain story
Υπάρχει ένα βασικός χημικός παράγοντας κατά του άγχους στον εγκέφαλο, που λέγεται γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA) που φυσιολογικά εμποδίζει τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης και ελέγχει το σύστημα ανίχνευσης απειλών του εγκεφάλου (αμυγδαλή). Οι έρευνες δείχνουν ότι σε νεαρά θηλαστικά που αφήνονται μόνα τους ή κάτω από παρατεταμένες συνθήκες άγχους, μπορεί να υπάρξει αξιοσημείωτη επίίδραση, λόγω αυτού, στον τρόπο με τον οποίο τα γονίδια του GABA αναπτύσσονται στον εγκέφαλο. Αυτό μπορεί να μεταβάλλει την ευαισθησία του εγκεφάλου στο στρες και να έχει σαν αποτέλεσμα έναν αγχώδη τρόπο ζωής για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Μακροπρόθεσμα, ένα τροποποιημένο σύστημα GABA μπορεί να οδηγήσει σε αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη. Χωρίς αποτελεσματικό χημικό σύστημα κατά του άγχους, οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται:
-ψυχολογικά εύθραυστοι
-επιρρεπείς στο φόβο ή το θυμό (σε βαθμό ανάρμοστο ως προς μια συγκεκριμένη κατάσταση)
-λιγότερο ικανοί να ηρεμήσουν τον εαυτό τους
-ότι επηρεάζονται εύκολα από ασήμαντους στρεσσογόνους παράγοντες
Ένα τροποποιημένο σύστημα GABA, εξαιτίας υπερβολικού άγχους που δεν έχει ανακουφιστεί στην παιδική ηλικία, μπορέι να κάνει τους ενήλικες επιρρεπείς στη χρήση αλκοόλ για ανακούφιση του άγχους τους. Αυτό συμβάινει γιατί το αλκοόλ ρυθμίζει τεχνητά το σύστημα GABA του εγκεφάλου
*Ακόμη και μικρής διάρκειας αποχωρισμοί μπορεί να είναι επιβλαβείς
Μερικές μελέτες έχουν βρει μακροπρόθεσμες αλλάγες στον άξονα HPA (άξονας υπόθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων) στον παιδικό εγκέφαλο ακόμη και από αποχωρισμούς μικρής διάρκειας, όταν το παιδί έχει αφεθεί με κάποιον μη οικείο φροντιστή. Αυτό το σύστημα αντίδρασης στο άγχος παίζει βασικό ρόλο στο πόσο καλά διαχειριζόμαστε το άγχος στη μετέπειτα ζωή μας. Είναι πολύ ευαίσθητο στο να επηρεαστεί αρνητικά από άγχος στην παιδική ηλικία. Άλλες μελέτες συσχετίζουν τον αποχωρισμό στην παιδική ηλικία με κατάθλιψη………………………………………………………………………………………………………
*Πηγές
15. Caldji C, et al. (2000) The effects of early rearing environment on the development of GABAA and central benzodiazepine receptor levels and novelty-induced fearfulness in the rat, Neuropsychopharmacology Mar:219-29 * Hsu FC, et al. (2003) Repeated neonatal handling with maternal separation permanently alters hippocampal GABAA receptors and behavioural stress responses, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America Oct 14: 12213-18
23. Pankseep J (2003) Neuroscience. Feeling the pain of social loss, Science 2003 Oct 10: 302(5643):237-39.
24. Caldji C, et al. Variations in Maternal care Alter GABA, Receptor Subunit Expression in Brain Regions Associated with Fear, Neuropsychopharmacology (2003) 28:1950-59.
25. Chugani HT, et al. (2001) Local brain functional activity following early deprivation: a study of postinstitutionalized Romanian orphans, Neuroimage Dec:1290-1301.
26. Paul J, et al. (1986) Positive effects of tactile versus kinesthetic or vestibular stimulation and neuroendochrine and ODC activity in maternally deprived rat pups, Life Science:2081-7 * Sanchez MM, et al. (2001) Early adverse experience as a developmental risk factor for later psychopathology: evidence from rodent and primate models, Development and Psychopathology Summer:419-49. * Kuhn CM, et al. (1988) Responses to maternal separation: mechanisms and mediators, International Journal of Developmental Neuroscience Jun-Jul:261-70

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 31 other followers