ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ: αιτιολογία, κατανόηση, αντιμετώπιση

ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ: αιτιολογία, κατανόηση, αντιμετώπιση

Μπορεί οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων πολιτισμικών παραδόσεων να είναι συχνά μεγάλες, ένα, όμως, από τα κοινά τους στοιχεία είναι πως το ψέμα , όχι μόνο είναι μη αποδεκτό, αλλά και καταδικαστέο.

Η θέση αυτή αντιπροσωπεύει μια ηθικιστική προσέγγιση του θέματος «ψέμα» και, αν αντιμετωπίζουμε με παρόμοιο τρόπο τα όποια ψέματα του μικρού ιδίως παιδιού μας, όχι μόνο δεν πρόκειται να το «συμμορφώσουμε», αλλά θα του δημιουργήσουμε ενοχές, μια κακή εικόνα για τον εαυτό του και θα το οδηγήσουμε στη χρήση ακόμα περισσότερων ψεμάτων. Αυτό δείχνουν τουλάχιστον οι περισσότερες έρευνες επί του θέματος.

Τα παιδιά που λένε ψέματα δεν είναι «χειρότερα» από τα υπόλοιπα. Συνήθως, καταφεύγουν στο ψέμα εξαιτίας των συνεπειών που θεωρούν πως μπορεί να έχει η κατάθεση της αλήθειας, κυρίως για τα ίδια, αλλά και για τους ίδιους τους γονείς τους. Ως γονείς, ποτέ δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως οι συνέπειες των δικών μας τυχόν ψεμάτων προς το παιδί έχουν σοβαρότερες συνέπειες από αυτές που έχει η χρήση ψεμάτων από το ίδιο το παιδί. Η όποια τυχόν καλή πρόθεση του γονέα δεν καθαγιάζει αυτήν την επιλογή, αλλά ούτε και τη νομιμοποιεί.

Το ψέμα ως φυσιολογικό στοιχείο της εξέλιξης του παιδιού

Τα παιδιά, προσχολικής ηλικίας κυρίως, δεν διαχωρίζουν συχνά τη φαντασία από την πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να λένε «ψέματα» χωρίς, όμως, αυτό να σημαίνει πως έχουν απαραίτητα την πρόθεση να αποκρύψουν την αλήθεια. Αυτό συμβαίνει, επειδή, για τα παιδιά της ηλικίας αυτής, η ζωηρή τους φαντασία είναι, κατά κάποιον τρόπο, εξίσου αληθινή όσο και η πραγματικότητα.

Στην ηλικία των έξι περίπου χρόνων, δηλαδή στην ηλικία που τα περισσότερα παιδιά αρχίζουν το σχολείο, η διάκριση ανάμεσα σε φαντασία και πραγματικότητα γίνεται ολοένα και σαφέστερη στο παιδί. Ένα ποσοστό παιδιών, όμως, συνεχίζει, για διάφορους λόγους, να αποφεύγει την πραγματικότητα και να καταφεύγει στον κόσμο της φαντασίας.

Παιδί

Οι λόγοι αυτοί μπορεί να οφείλονται:

Στο ότι το παιδί δεν γνωρίζει την πραγματικότητα, επειδή οι γονείς, είτε την έχουν αποκρύψει, για κάποιους λόγους, από το παιδί είτε την έχουν ωραιοποιήσει. Αυτό μπορεί να οφείλεται, για παράδειγμα, στο ότι υπάρχει κάποιο γεγονός που αποτελεί ένα αποσιωπημένο μυστικό της οικογένειας που σκόπιμα έχει αποκρυβεί από το παιδί (π.χ. η αυτοχειρία ή ο θάνατος κάποιου άλλου κάποιου μέλους της οικογένειας κ.ά.)
Το παιδί μπορεί να ψεύδεται, εξαιτίας της χαμηλής του αυτοεκτίμησης, για να εντυπωσιάσει και να κερδίσει το θαυμασμό ή την εκτίμηση των συνομηλίκων του, όταν θεωρεί πως δεν μπορεί να το πετύχει με βάση την πραγματική του αξία.
Το παιδί μπορεί να ψεύδεται, εξαιτίας της ντροπής που νιώθει, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στην οικογένειά του (π.χ. ύπαρξη ενδοοικογενειακής βίας, χρήση ουσιών ή αλκοόλ από τους γονείς, ψυχική ασθένεια του γονέα, σεξουαλική, φυσική ή ψυχική κακοποίησης του παιδιού κ.ά.).
Τα παιδιά που βιώνουν μια τέτοια πραγματικότητα δεν ψεύδονται επειδή έχουν ελλειμματική ηθική, αλλά επειδή τα όποια ψέματα χρησιμοποιούν εξυπηρετούν μια στρατηγική συναισθηματικής τους επιβίωσης. Η αντιμετώπιση, λοιπόν, ψεμάτων -που οφείλονται σε λόγους παρόμοιους των προαναφερθέντων- διαμέσου μιας ηθικιστικής προσέγγισης όχι μόνο δεν βοηθά το παιδί, αλλά το κάνει να νιώθει ακόμα μεγαλύτερη αναξιότητα, ανεπάρκεια, απόρριψη και μοναξιά καθώς του δημιουργείται η αίσθηση πως κανείς δεν το καταλαβαίνει.

Υπάρχουν, βέβαια, μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά και έφηβοι που λένε ψέματα, επειδή οι γονείς τους μοιάζει να μην αντέχουν να ακούσουν την αλήθεια τους, αντιμετωπίζοντάς την με επικρίσεις, χλευασμό, ειρωνείες ή αδιαπραγμάτευτο αρνητισμό. Δεν νομίζω πως θα υπήρχαν πολλά παιδιά που θα έλεγαν ψέματα στους γονείς τους ή που θα ήθελαν να τους απογοητεύσουν ή να τους λυπήσουν, αν ήσαν βέβαια πως αυτοί θα τα άκουγαν προσεκτικά και με διάθεση να τα καταλάβουν και να συνδιαλλαγούν μαζί τους χωρίς να κρίνουν και να απορρίπτουν συλλήβδην τα ίδια, τις απόψεις ή τα θέλω τους.

Παιδί και ψέματα

Αντιμετώπιση από γονείς και ενήλικες του άμεσου περιβάλλοντος

Είναι σημαντικό να διαχωρίζουμε ανάμεσα σε φαντασία, απόκρυψη αλήθειας και καθαρό ψέμα. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δεν λένε στην ουσία ψέματα, απλά έχουν συχνά την ανάγκη να παραμένουν εκτός πραγματικότητας. Ένα από τα πιο συνηθισμένα ψέματα αυτής της ηλικιακής ομάδας είναι η άρνησή τους πως έχουν κάνει κάτι που γνωρίζουν πως δεν επιτρέπεται. Σύμφωνα με μια καναδέζικη έρευνα, τα περισσότερα ψέματα τα λένε συνήθως παιδιά ηλικίας 12 περίπου χρονών, εξαιτίας της ανάγκης των παιδιών αυτής της εξελικτικής περιόδου για δοκιμάσουν, διαμέσου των ψεμάτων, διάφορα πράγματα.

Ένα παιδί, που καταφεύγει συστηματικά στον κόσμο της φαντασίας, μπορεί να έχει, εξαιτίας αυτού, προβλήματα στις διαπροσωπικές του σχέσεις, ο δε περίγυρός του να κουραστεί από την αβεβαιότητα του αν αυτό που λέγεται είναι αλήθεια ή ψέμα. Στην περίπτωση αυτή, είναι σημαντικό να μιλήσουμε με το παιδί και να το βοηθήσουμε να κατανοήσει τη διαφορά ανάμεσα σε φαντασία και πραγματικότητα, αλλά με τρόπο που να μη θιγεί η αυτοεκτίμησή του ή ανασταλεί εντελώς η ανάγκη του να φαντασιώνει και να δοκιμάζει, με τον τρόπο αυτό, διάφορες δυνατότητες και ανθρώπινες αντιδράσεις.

Μερικές φορές, ίσως χρειαστεί να μπούμε σε αυτόν τον φανταστικό κόσμο του παιδιού και να συμμετάσχουμε σε αυτόν, χωρίς να τον αμφισβητούμε με λογικά επιχειρήματα, αλλά και χωρίς να αποδεχόμαστε αβίαστα τα όσα απίθανα συμβαίνουν σε αυτόν. Να θέτουμε ερωτήματα στο παιδί που να σηματοδοτούν πως γνωρίζουμε πως πρόκειται για πράγματα που το παιδί έχει φαντασθεί (π.χ. ρωτώντας αν αυτό συνέβη πραγματικά ή το έχει πλάσει το ίδιο με τη φαντασία του), που δείχνουν την απορία μας για το πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει το ένα ή το άλλο καταπληκτικό, κάτι που σταδιακά κινητοποιεί την κριτική ικανότητα του παιδιού χωρίς, όμως, να το ακυρώνει.

Ένας απλοϊκός, αλλά αποτελεσματικός, τρόπος διαχείρισης των ψεμάτων ενός παιδιού, σχολικής κυρίως ηλικίας, είναι να χρησιμοποιούμε κάποιες φορές κι οι ίδιοι κάποιο προφανές ψέμα για να βάλουμε το παιδί στη θέση να κατανοήσει καλύτερα τις συνέπειες των ψεμάτων. Για παράδειγμα, αν ρωτήσει το παιδί «Πότε θα φάμε;», μπορούμε να απαντήσουμε «Τώρα. Το τραπέζι είναι έτοιμο, μπορείς να κάτσεις να φας», χωρίς όμως αυτό να ισχύει. Ούτε φαγητό υπάρχει ακόμα ούτε το τραπέζι είναι στρωμένο Το παιδί φυσικά θα αντιδράσει, και τότε είναι ευκαιρία να πούμε ήρεμα και αποφασιστικά κάποια πράγματα για τις συνέπειες των ψεμάτων και το πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ειλικρίνεια στις σχέσεις των ανθρώπων και μεταξύ των μελών μιας οικογένειας.

Διαπαιδαγώγηση

Εάν, πραγματικά, θέλουμε να βοηθήσουμε ένα παιδί που λέει συχνά ψέματα, θα πρέπει να έχουμε υπόψη τα εξής:

Να προσπαθούμε πάντα να μπαίνουμε στη θέση του παιδιού και να θυμηθούμε δικές μας ανάλογες στιγμές ως παιδιά.
Να αντιμετωπίζουμε το ψέμα του παιδιού με τρόπο που, κατόπιν, να μην το κάνει να αισθάνεται πως έχει χάσει την αξιοπρέπειά του και το σεβασμό των δικών του.
Γενικά, ποτέ δεν πιέζουμε ή εξαναγκάζουμε το παιδί να μας πει την αλήθεια, αν δεν πρόκειται για κάτι το πολύ σημαντικό που να αφορά στην υγεία, στη ζωή ή στη σωματική και ψυχική του ακεραιότητα.
Δεν κρίνουμε ή απορρίπτουμε το ίδιο το παιδί, αλλά τη λανθασμένη ενέργειά του, τεκμηριώνοντας την άποψή μας με τρόπο συγκεκριμένο και όχι διαμέσου ηθικοπλαστικών κηρυγμάτων.
Κάθε προσπάθεια δημιουργίας αισθημάτων ντροπής στο παιδί βλάπτει σοβαρά την αυτοεκτίμησή του.

Δεν θα πρέπει να βάζουμε όρια και να δείχνουμε τα συναισθήματά μας;

Φυσικά και θα πρέπει να μπαίνουν έγκαιρα κάποια όρια, έχοντας όμως υπόψη πως όσο περισσότερες απαγορεύσεις επιβάλουμε τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες να βρεθούμε αντιμέτωποι, ως γονείς, με περισσότερα ψέματα. Όσο μεγαλύτερη ακαμψία επιδεικνύουν οι γονείς απέναντι σε διάφορες ανάγκες ή απόψεις του παιδιού τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η επιθυμία του να εξερευνήσει αυτήν την απαγορευμένη πλευρά της πραγματικότητας από μόνο του.

Αν αυτή η προσπάθεια οριοθέτησης του παιδιού, ιδιαίτερα αυτού της εφηβικής ηλικίας, γίνεται με τρόπο ακατάλληλο, μετατρεπόμενη σε αγώνα δύναμης, ανάμεσα σε γονείς και παιδί, για το ποιος θα επικρατήσει ή επειδή πριμοδοτείται περισσότερο η υπακοή του παιδιού παρά η καλή επικοινωνία και κατανόηση, τότε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να κάνει το παιδί όλα όσα του απαγορεύονται μπροστά στα μάτια των γονιών του, χωρίς να δίνει σημασία στις όποιες αντιδράσεις τους.

Οι ίδιοι οι γονείς είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για το αν κυριαρχεί ή όχι το ψέμα στη ζωή της οικογένειας ή στη σχέση τους με το παιδί. Αυτοί είναι οι ηθικά και ψυχολογικά υπεύθυνοι απέναντι στο παιδί και στον τρόπο που εξελίσσεται ως άτομο.

Ψέματα

Επίλογος

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης και αποτροπής της δημιουργίας διαφόρων στεγανών ή της συστηματικής χρήσης ψεμάτων από το παιδί είναι η ύπαρξη μιας ασφαλούς σχέσης εμπιστοσύνης με τους γονείς του. Είναι προτιμότερο να πριμοδοτούμε την ειλικρίνεια παρά να καταδικάζουμε το ψέμα και να υπενθυμίζουμε συνεχώς τις όποιες αρνητικές του συνέπειες.

Όταν διαπιστώνουμε πως το παιδί μας ψεύδεται, αντί να λειτουργούμε πυροσβεστικά, θα πρέπει πρώτα να αναρωτούμαστε, «Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό;». Βάζουμε, προς στιγμή, στην άκρη τα όποια δυσάρεστα συναισθήματά μας, προσπαθώντας να εστιάσουμε στους πιθανούς λόγους που συμβαίνει κάτι τέτοιο. Μήπως αυτό, τελικά, αποτελεί ένδειξη έλλειψης εμπιστοσύνης και επικοινωνίας στη σχέση μας με το παιδί; Υπάρχουν πράγματα που δεν έχουμε κατανοήσει ή καλύψει ως γονείς;

Είναι, επίσης, σημαντικό να προσπαθούμε να θυμηθούμε τις αντιδράσεις που συνήθως έχουμε, όταν το παιδί μας έχει κάνει κάτι που δεν μας αρέσει, μας απογοητεύει ή μας ματαιώνει. Συχνά, μια τέτοιου είδους αντίδρασή μας θέλει να αποφύγει, λέγοντάς μας ψέματα. Κάθε παιδί επιθυμεί την αποδοχή και την αγάπη, και όχι την απόρριψή μας. Θέλει να μας βλέπει χαρούμενους και τρυφερούς και όχι οργισμένους ή απογοητευμένους.

Τέλος, η συχνή χρήση ψεμάτων από τους γονείς, ιδιαίτερα διαμέσου της αθέτησης υποσχέσεων που αποσκοπούν στο χειρισμό ή στον έλεγχο των παιδιών τους, είναι πολύ πιθανό να διαμορφώσει μια κατάσταση όπου, κάποια μέρα, τα λόγια τους δεν θα σημαίνουν απολύτως τίποτα για αυτά.
Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D.,

http://www.i-psyxologos.gr/pedi-kai-psemata/

ΥΠΟΧΟΝΔΡΙΑΣΗ : Συμπτώματα, αιτιολογία, αντιμετώπιση

Γενικά

Όλοι οι άνθρωποι ανησυχούν κάποια φορά για την υγεία τους και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Για ορισμένους, όμως, η ανησυχία αυτή είναι τόσο έντονη ή ακραία, σε σημείο που να τους δημιουργεί σοβαρότατες δυσκολίες στον καθημερινό τρόπο λειτουργίας τους. Το υποχόνδριο άτομο ή ο «κατά φαντασίαν ασθενής» δεν πάσχει στην πραγματικότητα από την ασθένεια για την οποία ανησυχεί. Η ίδια η υποχονδρίαση, όμως, είναι απολύτως υπαρκτή και πολύ οδυνηρή για το άτομο που υποφέρει από αυτήν. Δεν πρόκειται για σωματικό αλλά για καθαρά ψυχικό πρόβλημα που στο 60-80% των περιπτώσεων συνυπάρχει με τουλάχιστον μία ακόμα ψυχιατρική διάγνωση, συνήθως κατάθλιψη ή κάποιας μορφής αγχώδη διαταραχή, και σπανίως παρανοειδή ψύχωση.

Η υποχονδρίαση σημαίνει πως το άτομο είναι πεπεισμένο πως έχει προσβληθεί από κάποια σοβαρή ασθένεια ή φοβάται το ενδεχόμενο να ασθενήσει σοβαρά, παρά το γεγονός πως έχει υποβληθεί σε όλες τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις χωρίς κάποιο παθολογικό εύρημα και παρά τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις των γιατρών πως είναι απόλυτα υγιές. Εύκολα κινητοποιείται έντονος φόβος, καθώς απόλυτα φυσιολογικά σωματικά συμπτώματα ερμηνεύονται ως ενδείξεις κάποιας σοβαρής ασθένειας. Αυτό προκαλεί έντονη ανησυχία, φόβο και άγχος που κάνουν τα όποια υποτιθέμενα συμπτώματα να φαντάζουν σοβαρότερα ή δημιουργούν νέα που εντείνουν, με τη σειρά τους, την ανησυχία, το φόβο και το άγχος. Με τον τρόπο αυτόν, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που ανακυκλώνει συνεχώς το φόβο και το άγχος του ατόμου για τη σωματική του υγεία. Η ανησυχία σχετίζεται σχεδόν πάντα με το ενδεχόμενο ύπαρξης σοβαρών ασθενειών και ιδιαίτερα αυτών που τυγχάνουν μεγάλης προβολής, κατά καιρούς, από τα Μ.Μ.Ε., π.χ. καρκίνος, aids, καρδιοπάθειες κ.ά.

Η υποχονδρίαση μοιάζει με διάφορες άλλες σωματόμορφες καταστάσεις. Η κύρια διαφορά τους συνίσταται στο ότι στην περίπτωση της υποχονδρίασης έχουμε, κατά κανόνα, ηπιότερα συμπτώματα που αντιστοιχούν συχνά σε απόλυτα φυσιολογικά φαινόμενα, όπως π.χ. κάποιος έκτακτος καρδιακός παλμός, ένα κόκκινο σημαδάκι στο δέρμα, ένα συνηθισμένο κρυολόγημα κ.τ.λ.

υποχονδρίαση

Υποχονδρίαση : Συμπτώματα, αιτιολογία, αντιμετώπιση

Συχνότητα εμφάνισης – πρόγνωση

Η υποχονδρίαση εμφανίζεται το ίδιο συχνά και στα δύο φύλα και σε όλες τις ηλικίες. Στους περισσότερους, όμως, εμφανίζεται για πρώτη φορά στην πρώιμη ενήλικη ζωή (20-30 ετών). Το ποσοστό συχνότητας εμφάνισης είναι περίπου το 1-5 % του γενικού πληθυσμού, ανάλογα με τη χώρα. Γίνεται διάκριση ανάμεσα στην πρωτογενή και δευτερογενή υποχονδρίαση, όπου στην τελευταία τα υποχονδριακά συμπτώματα πυροδοτούνται από κάποια άλλη υπάρχουσα ασθένεια.

Η υποχονδρίαση αποτελεί ψυχική νόσο που διαρκεί, συνήθως, για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα εάν υπάρχει ήδη από τα παιδικά χρόνια. Διαρκεί για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, στην περίπτωση που έχει προκληθεί από κάποιας μορφής κρίση ζωής ή άλλο εξωτερικό συμβάν.

Το είδος της προσωπικότητας του ατόμου και η διάρκεια ύπαρξης των συμπτωμάτων της νόσου παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόγνωσή της.

υποχονδρίαση

Υποχονδρίαση : Συμπτώματα, αιτιολογία

Συμπτώματα

– Υπερβολική ανησυχία του ατόμου στο ενδεχόμενο να ασθενήσει σοβαρά ή πεποίθηση πως έχει ήδη ασθενήσει

– Συνεχής αναζήτηση ενδείξεων της υποτιθέμενης ασθένειας στο σώμα, π.χ. πιθανά ογκίδια κ.ά.

– Υπερκατανάλωση φαρμάκων

– Ανάγκη διαβεβαιώσεων ατόμων του άμεσου περίγυρου πως δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, που, συνήθως, δεν πείθουν

– Συχνές επισκέψεις σε γιατρούς για διάφορα σωματικά συμπτώματα

– Συνέχιση της ανησυχίας παρά τις διαβεβαιώσεις των γιατρών πως δεν υπάρχει πρόβλημα

– Συχνή δυσαρέσκεια για τον τρόπο εκτίμησης ή αντιμετώπισης του προβλήματος από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό

– Οι ιδέες περί ασθένειας θα πρέπει να προκαλούν έντονο άγχος και να δημιουργούν σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινότητα του ατόμου. Επίσης, η κατάσταση αυτή θα πρέπει να υπάρχει για τουλάχιστον 6 μήνες και παρά την επίσκεψη σε γιατρό και την πλήρη διερεύνηση της κατάστασης της υγείας του ατόμου.

Αιτιολογία

Η υποχονδρίαση μπορεί να εμφανισθεί μετά από κάποιας μορφής συναισθηματική κρίση, όπως π.χ. ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, μια αλλαγή της ζωής με νέες ευθύνες, όπως η γέννηση ενός παιδιού κ.ά. Αυτή η μορφή μπορεί να ξεπερασθεί συνήθως σύντομα, αρκεί το άτομο να ξεκινήσει άμεσα θεραπεία.

Μπορεί, επίσης, να είναι το αποτέλεσμα μιας άλλης μορφής συναισθηματικής επιβάρυνσης, όπως π.χ. η ύπαρξη έντονου άγχους, κατάθλιψης ή η βίωση κάποιου τραυματικού γεγονότος κατά την παιδική ηλικία, π.χ. σεξουαλική ή σωματική κακοποίηση.

Η ύπαρξη υπερπροστατευτικών γονέων ή γονέων με έντονη ανησυχία γύρω από θέματα υγείας αποτελεί παράγοντα κινδύνου εμφάνισης της νόσου στο παιδί/έφηβο.

Δεν αποκλείεται, επίσης, η πιθανή ύπαρξη κάποιου κληρονομικού παράγοντα.

υποχονδρίαση

Υποχονδρίαση : Αντιμετώπιση

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η υποχονδρίαση μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά με διαφόρων ειδών ψυχοθεραπευτικές μεθόδους. Το άτομο θα πρέπει σταδιακά να συνειδητοποιήσει πως το πρόβλημά του δεν βρίσκεται στο σώμα του αλλά έχει να κάνει με τα διάφορα έντονα συναισθήματά του, που, μη μπορώντας να τα διαχειρισθεί και να τα βιώσει πιο άμεσα, σωματοποιούνται υποσυνείδητα από τον ψυχισμό του και, με τον τρόπο αυτόν, μετατρέπονται σε κάτι πιο συγκεκριμένο και άρα πιο εύκολα διαχειρίσιμο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να ενδείκνυται και ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας με κάποιου είδους φαρμακευτική αγωγή.

Για την υπηρεσία online ψυχολόγος , (online συνεδρίες) κάντε κλικ ΕΔΩ

Για ραντεβού στο γραφείο του Σάββα Ν. Σαλπιστή , Ph.D. , κάντε κλικ ΕΔΩ

Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης

Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής

Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης

http://www.i-psyxologos.gr/ipoxondriasi/

Ολοκληρωμένος άνθρωπος: ένας άνθρωπος που μπορεί να είναι όλο και περισσότερο οι δυνατότητές του. Carl Rogers (1902-1987), Ανθρωπιστική Θεωρία

Carl Rogers (1902-1987), Ανθρωπιστική Θεωρία
Ολοκληρωμένος άνθρωπος: ένας άνθρωπος που μπορεί να είναι όλο και περισσότερο οι δυνατότητές του.

O Carl Rogers (1959) διακρίνει τρεις συνιστώσες του «εαυτού»:

την εικόνα που έχουμε για μας (Αυτοεικόνα, Εικόνα Εαυτού, Self Image)
την αξία που δίνουμε σε μας (Αυτοεκτίμηση, Self Esteem ή Self-worth)
το πώς θα θέλαμε στην πραγματικότητα να είμαστε (Ιδανικός Εαυτός, Ideal Self)
Ο Rogers θεωρεί ότι ο οργανισμός και ο εαυτός παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Ο οργανισμός είναι ο χώρος εντός του οποίου περικλείονται οι εμπειρίες μας, το σύνολο των οποίων ονομάζεται φαινομενολογικό πεδίο και είναι το προσωπικό σύστημα αναφοράς του ατόμου. Κάθε άνθρωπος μπορεί να καταλάβει τους συνανθρώπους του μέσω της ενσυναίσθησης (ψυχικής ταύτισης). Ο εαυτός είναι το διαφοροποιημένο τμήμα του φαινομενολογικού πεδίου στο οποίο περιέχονται οι αντιλήψεις, οι αξίες και οι σκοποί. Τροποποιείται συνεχώς ανάλογα με τις εμπειρίες που αποκτά στην επαφή με το περιβάλλον, το οποίο ευνοεί την ενεργοποίηση (την εγγενή τάση του οργανισμού να ενεργοποιεί τις ικανότητές του ώστε να ζει καλύτερα) ή την αυτοπραγμάτωση (την επίτευξη προσωπικής αρμονίας και γαλήνης).

Η θεωρία του Καρλ Ρότζερς σε δεκαεννέα προτάσεις:

1. Κάθε άτομο υπάρχει στον συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο της εμπειρίας του (φαινομενολογικό πεδίο), του οποίου κόσμου (πεδίου) είναι το κέντρο.

2. Ο οργανισμός αντιδρά στο πεδίο του, όπως αυτό εμπίπτει στην εμπειρία του και το αντιλαμβάνεται. Αυτό το φαινομενολογικό πεδίο είναι για το άτομο «πραγματικότητα».

3. Ο οργανισμός αντιδρά μέσα στο φαινομενολογικό πεδίο ως ένα οργανωμένο σύνολο.

4. Ένα μέρος του φαινομενολογικού αντιληπτικού πεδίου σταδιακά διαφοροποιείται ως ο εαυτός.

5. Ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον, και κυρίως ως αποτέλεσμα της συνεχώς αξιολογούμενης αλληλεπίδρασης του ατόμου με άλλους, σχηματίζεται η δομή του εαυτού -μια οργανωμένη, ρευστή, αλλά σταθερή εννοιολογική δομή αντιλήψεων για τα χαρακτηριστικά και τις σχέσεις του «Εγώ, I» και του «Εμένα, Me» μαζί με τις αξίες που συνδέονται με αυτές τις έννοιες.

6. Ο οργανισμός έχει μία βασική τάση: προσπαθεί συνεχώς να διατηρείται, να ενισχύεται και να ενεργοποιείται προκειμένου αντιμετωπίζει με επιτυχία τις εμπειρίες του.

7. Στο πλαίσιο των 6 προηγούμενων σημείων, η πλεονεκτικότερη θέση να σταθούμε και να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά ενός ατόμου είναι το εσωτερικό πλαίσιο αναφοράς του.

8. Συμπεριφορά είναι η στοχοθετημένη προσπάθεια του οργανισμού να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, όπως τις βιώνει, στο φαινομενολογικό πεδίο του.

9. Το συναίσθημα συνοδεύει και γενικά διευκολύνει αυτήν τη στοχοθετημένη συμπεριφορά: τα συναισθήματα που αναδύονται σχετίζεται με τη σημασία που το άτομο αποδίδει στη συμπεριφορά του προκειμένου να διατηρήσει και να ενισχύσει τον οργανισμό του.

10. Οι αξίες βιώνονται άμεσα από τον οργανισμό, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι αξίες «ενδοβαλμένες» που όμως γίνονται αντιληπτές με στρεβλό τρόπο, δηλαδή σαν να βιώθηκαν άμεσα από τον ίδιο τον οργανισμό.

11. Καθώς οι εμπειρίες εμφανίζονται στη ζωή του ατόμου, αυτές:

α) ή συμβολίζονται, γιατί είναι αντιληπτές και οργανωμένες με μια ορισμένη σχέση με τον εαυτό,

β) ή αγνοούνται, γιατί δεν υπάρχει αντιληπτή σχέση με τη δομή του εαυτού,

γ) ή ούτε συμβολίζονται ούτε δίνεται στρεβλός συμβολισμός, γιατί είναι ασύμβατες με τη δομή του εαυτού.

12. Οι περισσότεροι από τους τρόπους συμπεριφοράς που εγκρίνονται από τον οργανισμό είναι εκείνοι που συνάδουν με την έννοια του εαυτού.

13. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμπεριφορά μπορεί να προκύψει από οργανικές εμπειρίες και ανάγκες που δεν έχουν σημαινόμενο (δεν συμβολίζονται). Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να είναι ασύμβατη με τη δομή του εαυτού, και τότε δεν είναι «ιδιοκτησία» του ατόμου.

14. Ψυχολογικές προσαρμογές συμβαίνουν όταν η έννοια του εαυτού είναι τέτοια ώστε το σύνολο των αισθητηριακών και σπλαχνικών εμπειριών του οργανισμού είναι, ή μπορεί να εξομοιωθεί σε ένα συμβολικό επίπεδο, σε μια σταθερή σχέση με την έννοια του εαυτού.

15. Κακή ψυχική ρύθμιση υπάρχει όταν ο οργανισμός αρνείται την ευαισθητοποίηση των σημαντικών αισθητηριακών και σπλαχνικών εμπειριών, οι οποίες, κατά συνέπεια, δεν συμβολίζονται και δεν οργανώνονται στη Gestalt της δομής του εαυτού. Όταν συμβαίνει αυτό, υπάρχει μια βασική ή δυνητική ψυχολογική ένταση.

16. Κάθε εμπειρία που έρχεται σε αντίθεση με την οργάνωση της δομής του εαυτού μπορεί να εκληφθεί ως απειλή, και όσο περισσότερες από αυτές τις αντιλήψεις υπάρχουν, τόσο πιο αυστηρά οργανώνεται η δομή του εαυτού για να διατηρηθεί.

17. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, που αφορούν κυρίως παντελή απουσία απειλής για τη δομή του εαυτού, εμπειρίες που είναι ασύμβατες με τον εαυτό μπορεί να γίνουν αντιληπτές και να εξεταστούν, καθώς η δομή του εαυτού αναθεωρείται ώστε να αφομοιώσει και να συμπεριλάβει και παρόμοιες εμπειρίες.

18. Όταν το άτομο αντιλαμβάνεται και αποδέχεται σε ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σύστημα όλες τις αισθητηριακές και σπλαχνικές εμπειρίες του, τότε, κατ’ ανάγκη, κατανοεί καλύτερα τους άλλους και τους αποδέχεται περισσότερο, ως ξεχωριστά άτομα.

19. Καθώς το άτομο αντιλαμβάνεται και αποδέχεται στη δομή του εαυτού του, όλο και περισσότερες οργανικές εμπειρίες του, διαπιστώνει ότι αντικαθιστά το υφιστάμενο σύστημα αξιών του -που βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε ενδοβολές που συμβόλιζε στρεβλά- με συνεχή οργανισμική διαδικασία αξιολόγησης.

Επιπλέον, ο Rogers είναι γνωστός για την πρακτική της «άνευ όρων θετικής στάσης» του άλλου, η οποία ορίζεται ως η αποδοχή ενός προσώπου «χωρίς αρνητικές κρίσεις για τις βασικές αξίες του».

—————–

—————–

Ο Rogers, κύριος εκπρόσωπος της ανθρωπιστικής ψυχολογίας, αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο κατ’ ουσίαν καλό που, όμως, μπορεί να έχει ανάγκη βοήθειας. Ο ψυχολόγος παρεμβαίνει για να προσφέρει την κατάλληλη βοήθεια χρησιμοποιώντας τεχνικές παρέμβασης μη κατευθυντικές.

Από τις θεωρητικές παραδοχές του προκύπτει ότι το άτομο ελέγχει και κατευθύνει τη δική του εξέλιξη, είναι ένας ζωντανός οργανισμός που διαθέτει το ένστικτο της ανάπτυξης, γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερη σημαντική η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που ευνοεί την ανάπτυξη αυτή. Πιο συγκεκριμένα:

α) Τα άτομα παρουσιάζουν μια ενδογενή τάση για αυτοπραγμάτωση και αυτοεκπλήρωση

β) Η διαδικασία της αυτοπραγμάτωσης πραγματοποιείται ευκολότερα μέσα σε ένα κλίμα ομαλών διαπροσωπικών σχέσεων και συναισθηματικής ασφάλειας και αποδοχής

γ) Το κοινωνικό περιβάλλον επηρεάζει θετικά ή αρνητικά την ανάπτυξη του ατόμου, ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το άτομο αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει το περιβάλλον του.

Σε θεραπευτικό επίπεδο (η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση του Ρότζερς), βασικό χαρακτηριστικό της θεραπείας είναι η μη παρεμβατικότητα καθώς και η επικέντρωση στον πελάτη με ιδιαίτερη βαρύτητα στη δόμηση του εαυτού. Για το λόγο αυτό η θεραπεία αυτή ονομάζεται και προσωποκεντρική / πελατοκεντρική. Σύμφωνα μ’ αυτή την προσέγγιση, η ψυχοπαθολογία οφείλεται στη σύγκρουση του ιδεατού εαυτού με τις εμπειρίες της καθημερινότητας. Επίσης, σ’ ό,τι αφορά τη θεραπευτική διαδικασία, βασικότερο στοιχείο θεωρείται η σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου. Η σχέση αυτή πρέπει να χαρακτηρίζεται από αυθεντικότητα, αμοιβαία εμπιστοσύνη και άνευ όρων αποδοχή του πελάτη από το θεραπευτή του.

Ο Rogers τονίζει τη σημασία των ενσυνείδητων διαδικασιών που αφορούν την προσπάθεια κατανόησης των απόψεων και αντιλήψεων που τα ίδια τα άτομα έχουν για τον εαυτό τους και τον κόσμο, όπως και τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο κάθε άτομο βιώνει τις εμπειρίες του.

Ο Rogers υποστηρίζει ότι κάθε παιδί επιδιώκει να καλύψει την ανάγκη για αγάπη και αναγνώριση από τα σημαντικά πρόσωπα. Για να υπάρχει αποδεκτή κοινωνική συμπεριφορά ο οργανισμός και ο εαυτός συνεργάζονται αρμονικά. Η προσωπικότητα ωριμάζει όταν οι συμβολικές εμπειρίες του εαυτού αντικατοπτρίζουν τις βαθιές εμπειρίες του οργανισμού.

Το μοντέλο του Rogers βασίζεται στη δυναμική αλληλεπίδραση του ατόμου με τα άλλα άτομα, στη μεγάλη πίστη για τον άνθρωπο και στις δυνατότητες της ενεργοποίησης και της αυτοπραγμάτωσης σε όλες τις ηλικίες.

Η πελατοκεντρική θεραπεία του βασίζεται σε δύο κύριες υποθέσεις:

α) Ο άνθρωπος έχει από τη φύση του, σε λανθάνουσα κατάσταση, την ικανότητα να κατανοεί τους παράγοντες που του προκαλούν δυστυχία και πόνο στη ζωή του και μπορεί ν’ αναδιοργανώνει τον εαυτό του με τρόπο που να ξεπερνά τους παράγοντες αυτούς.

β) Αυτές οι έμφυτες δυνάμεις θα ενεργοποιηθούν και θα είναι αποτελεσματικές μόνο όταν ο σύμβουλος καταφέρει να δημιουργήσει με το συμβουλευόμενο μία θερμή σχέση, βασισμένη στην κατανόηση και την αποδοχή.

Εαυτός και ιδανικός εαυτός

Η Θεωρία του Ρότζερς στην Εκπαίδευση

Ο Ρότζερς τη μη κατευθυντική μέθοδο, που εφαρμόζει στην κλινική εργασία ως ψυχολόγος, τη μεταφέρει και στην εκπαίδευση. Υποστηρίζει μια εκπαίδευση με κέντρο το μαθητή, σε αντικατάσταση της υπάρχουσας αυταρχικής εκπαίδευσης. Σύμφωνα με το Rogers,η διδασκαλία πρέπει να έχει στόχο τη δημιουργία ατόμων:

υπεύθυνων και ικανών να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες,
ικανών να επιλέγουν με έξυπνο τρόπο,
ικανών να προσαρμόζονται στις εκάστοτε περιστάσεις,
ικανών να εργάζονται συνεργατικά,
ικανών να αξιοποιούν δημιουργικά την εμπειρία τους.
Από τα παραπάνω συνάγεταιότι το σχολείο πρέπει πρώτα απ’ όλα να στοχεύει στην εξασφάλιση ενός κλίματος ελεύθερης έκφρασης, το οποίο επιτρέπει στο μαθητή να αυτοπραγματωθεί, γεγονός που αποτελεί την ύψιστη επιδίωξη του ατόμου.

Λόγω της έμφυτης επιθυμίας του ατόμου για γνώση και κατανόηση του κόσμου, ο μαθητής εκδηλώνει αυθόρμητα ενδιαφέρον για την απόκτηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων που προσφέρει το σχολείο, το οποίο σχολείο του παρέχει διευκολύνσεις να αποκτήσει εκείνες τις γνώσεις και τις δεξιότητες που τον ενδιαφέρουν.

Στο πλαίσιο αυτό, ο εκπαιδευτικός, διαδραματίζει το δικό του σημαντικό ρόλο: δημιουργεί θετικό κλίμα μέσα στην τάξη και είναι το άλλο “Εγώ” του μαθητή, τον βοηθάει να κατανοήσει τον εαυτό του και να νοηματοδοτήσει τον κόσμο γύρω του.

Και ο ίδιος ο μαθητής, όμως, διαδραματίζει το ρόλο του. Γίνεται άτομο δραστήριο, με πρωτοβουλίες και αίσθημα ευθύνης.

Σύμφωνα με το μη κατευθυντικό μοντέλο που εισήγαγε ο Rogers, έργο του εκπαιδευτικού, κατά την προσωπική του επικοινωνία τόσο με μεμονωμένους μαθητές όσο και με ομάδες μαθητών, είναι η συζήτηση θεμάτων που αφορούν τις δυσκολίες που οι τελευταίοι συναντούν στην ακαδημαϊκή μάθηση και στην κοινωνική συμπεριφορά τους καθώς και τα ενδιαφέροντα τους σ΄ αυτούς τους τομείς.

Για να εξασφαλίσει, όμως, ο εκπαιδευτικός μια εποικοδομητική διαπροσωπική επικοινωνία, φροντίζει τη δημιουργία ενός κλίματος συναισθηματικής αποδοχής και θέρμης, το οποίο συντελεί στην ελεύθερη έκφραση από το μαθητή των συναισθημάτων και των σκέψεων του. Επίσης, φροντίζει να αποφεύγει κρίσεις και υποδείξεις, αφού στην επικοινωνία διδάσκοντα –διδασκόμενου η έμφαση δίνεται στη συναισθηματική πλευρά της συμπεριφοράς.

Πιο συγκεκριμένα, ο μαθητής, ο οποίος θεωρείται ικανός να αντιληφθεί τη φύση των προβλημάτων του, ενθαρρύνεται να εκφράσει τα συναισθήματά του -σε σχέση με τα προβλήματα που συναντά- για να δώσει λύσεις. Ο εκπαιδευτικός, επομένως, αποφεύγοντας κρίσεις και συμβουλές, καταβάλει προσπάθειες να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα πράγματα ο μαθητής από τη δική του οπτική γωνία. Ο Rogers περιγράφει τα στάδια που περνάει ο μαθητής στη διάρκεια της διαπροσωπικής επικοινωνίας του με τον εκπαιδευτικό:

1. Συναισθηματική κάθαρση

2. Κατανόηση του προβλήματος

3. Δράση

Ας δούμε τώρα πώς δομείται το μοντέλο του Rogers για τη συνεργασία μαθητή-εκπαιδευτικού:

α) Δημιουργία κλίματος και προγραμματισμός

β) Διερεύνηση του προβλήματος

γ) Σχηματισμός ολοκληρωμένης αντίληψης

δ) Προγραμματισμός και λήψη αποφάσεων

ε) Σύνθεση προσέγγισης

Οι προαναφερόμενες φάσεις καλύπτουν μία ή περισσότερες προσωπικές συναντήσεις εκπαιδευτικού – μαθητή και μετά την ολοκλήρωση τους παρέχουν στο μαθητή τη δυνατότητα να αναλάβει δράση. Στο μοντέλο αυτό του Rogers δεν γίνεται χρήση εξωτερικών αμοιβών, αλλά μόνον εσωτερικών, με τη μορφή της αποδοχής, της κατανόησης και του ενδιαφέροντος.

Ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει μέσα στην τάξη το ρόλο του συμβούλου, του γνωμοδότη, του ειδικού που θα κάνει, τις ποικίλες πηγές μάθησης προσιτές στους μαθητές. Ο εκπαιδευτικός δεν επιβάλλει στους μαθητές παιδαγωγικές διαδικασίες, αλλά περιορίζεται στο να προτείνει τα μέσα με τα οποία εκείνοι θα εργαστούν.

Επίσης:

Θεωρία προσωπικότητας του Carl Rogers

Ο Carl Rogers στη Wikipedia

————–

Βιβλία του Ρότζερς ή για τον Ρότζερς στα Ελληνικά:

Παρουσιάζουν ο ΝΙΚΟΣ ΝΤΟΚΑΣ και ο ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ

1. CARL ROGERS Το γίγνεσθαι του προσώπου ΕΙΣΑΓ.: PETER CRAMER ΜΤΦΡ.: ΜΥΡΤΩ ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ

2. Ενας τρόπος να υπάρχουμε ΕΙΣΑΓ.: IRVIN YALOM ΜΤΦΡ.: ΜΑΡΑ ΤΣΟΥΜΑΡΗ

3. STANLEY SIEGEL – ED LOWE Ο ασθενής που θεράπευσε το θεραπευτή του ΜΤΦΡ.: ΜΑΡΙΝΑ ΤΟΥΛΓΑΡΙΔΟΥ «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ» Α’ ΣΕΛ. 376, ευρώ 22,90. Β’ ΣΕΛ. 280, ευρώ 20,90. Γ’ ΣΕΛ. 192, ευρώ 16

Σειρά βιβλίων ψυχολογίας -με τον τίτλο «Ο άνθρωπος και ο κόσμος του»- εγκαινίασε ο οίκος «Ερευνητές».

Τα δύο από τα τρία έργα φέρουν την υπογραφή του κορυφαίου Αμερικανού ψυχολόγου Καρλ Ρότζερς (1902-1987), του επιστήμονα που αφιέρωσε τη ζωή του στη διδαχή, στη θεραπεία και στη συγγραφή. Είναι αυτός που αντικατέστησε τον αντικειμενικοποιημένο όρο «ασθενής» με τον όρο «πελάτης», αντιμετωπίζοντας τον άνθρωπο που ζητούσε βοήθεια όχι με κωδικοποιημένες πρακτικές, αλλά ως ξεχωριστή και μοναδική περίπτωση, διαμορφώνοντας έτσι μια προσωποκεντρική θεραπευτική θεωρία. Ο Ρότζερς πίστευε, σε αντίθεση με τη φροϊδική ψυχανάλυση που υποστηρίζει ότι οι ανθρώπινες ενορμήσεις είναι έμφυτα εγωιστικές και συγκρατούνται δύσκολα και με κόστος από τις κοινωνικές δυνάμεις, ότι οι άνθρωποι χρειάζονται μια σχέση μέσα στην οποία να είναι αποδεκτοί. Διατύπωσε τη βασική του υπόθεση ως εξής: «Εάν μπορώ να παράσχω ένα συγκεκριμένο είδος σχέσης, ο άλλος θα ανακαλύψει μέσα του την ικανότητα να χρησιμοποιήσει τη σχέση αυτή για ανάπτυξη, κι έτσι θα συντελεστεί και η αλλαγή και η προσωπική εξέλιξη». Μια θετική θεώρηση για τον άνθρωπο και τη μοναδικότητά του, όπου η συμβουλευτική γίνεται αντιληπτή ως διευκόλυνση της ανάπτυξης του πελάτη σε πρόσωπο που λύνει τα ζητήματα που τον απασχολούν με πυξίδα τις ίδιες του τις εμπειρίες και τους συμβολισμούς. Ο πελάτης γίνεται συνοδοιπόρος του συμβούλου του και δημιουργεί συνθήκες συνύπαρξης και αμοιβαίας συνάντησης όταν συντελείται το «γίγνεσθαι του προσώπου» και για τους δύο. Το βιβλίο αυτό πρωτοκυκλοφόρησε το 1961. Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα ο Ρότζερς πρότεινε την εφαρμογή της προσωποκεντρικής προσέγγισης και σε άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής (εκπαίδευση, οικογένεια, επιχειρήσεις κ.ά.). Διακήρυξε τον πλουραλισμό των αντιλήψεων και των πραγματικοτήτων προβάλλοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη ωριμότητα.

**Ο Στάνλεϊ Σιέτζελ (ψυχοθεραπευτής) και ο Εντ Λόουι (δημοσιογράφος) γράφουν ένα βιβλίο που σχετίζεται με τη δουλειά και τις εμπειρίες του πρώτου. Μια εργασία που επικεντρώνεται σε περιπτώσεις «θεραπείας» χωρισμένες σε τρεις ενότητες: «Εξαίσιες ενώσεις», «Επιτυγχάνοντας την αποτυχία», «Ξεπερνώντας ψευδαισθήσεις». Ο ψυχοθεραπευτής ξεκινάει τον προβληματισμό του με το ερώτημα: «Αραγε «κάνω» θεραπεία όπως ένας επιπλοποιός φτιάχνει έπιπλα;». Ο θεραπευτής, λέει, ακούει, βλέπει, διαισθάνεται, μοιράζεται, διακινδυνεύει, συνιστά, νοιάζεται και μαθαίνει: Η εμπειρία του είναι απίστευτης οικειότητας. Η θεραπεία είναι μια κυκλική διαδικασία και ο θεραπευτής είναι μέρος αυτής της διαδικασίας. Τόσο όσο και ο ασθενής.

ΤΟ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ
Ο ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΠΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΣΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ
ΟΜΑΔΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΕΝΑΣ ΤΡΟΠΟΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ
Ο CARL ROGERS ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Συγγραφείς: ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, ΜΟΥΛΑΛΟΥΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

Στα Αγγλικά:

Significant Aspects of Client-Centered Therapy

Some Observations on the Organization of Personality

Carl Rogers, core conditions and education.

Δες, επίσης, τον άλλο σημαντικό εκπρόσωπο της ανθρωπιστικής ψυχολογίας τον Αβραάμ Μάσλοου

Συναισθηματική νοημοσύνη στα βρέφη και πότε αναπτύσσεται !

(Της Παπαδόπουλου Ελένης, Ψυχολόγου, papadopsixologos.blogspot.gr)
Στο τέλος περίπου του 2ου έτους το βρέφος αρχίζει να δείχνει συναισθήματα συμπαράστασης ή ανησυχίας σε άλλα άτομα. Για να μπορέσει το βρέφος να φτάσει στην ικανότητα ανάπτυξης της ενσυναίσθησης θα πρέπει να αποκτήσει πρώτα επίγνωση της συναισθηματικής κατάστασης των άλλων.
Κατά το δεύτερο έτος της ηλικίας τα παιδιά αρχίζουν να χρησιμοποιούν την παραπλάνηση, που εμφανίζεται ως συμπεριφορά τόσο σε παιχνίδια προσποίησης όσο και σε γεγονότα και συμβάντα της καθημερινότητας.
Το παιδί μέσα από τα συμβολικά παιχνίδια μπορεί να αναπτύξει την έννοια της ενσυναίσθησης, ενώ όταν υποδύεται κάποιον άλλο θα πρέπει να υιοθετήσει τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις του άλλου.
Μέσα από τέτοιου είδους παιχνίδια το παιδί κατανοεί και συνειδητοποιεί ότι οι άλλοι γύρω του μπορεί να έχουν συναισθήματα και πεποιθήσεις που διαφοροποιούνται από τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα του ίδιου του παιδιού (Feldman, 2009).
Σύμφωνα με τον Hoffman η ενσυναίσθηση εμφανίζεται νωρίς στη ζωή του παιδιού και βελτιώνεται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να διακρίνουν τα συναισθήματά τους από τα συναισθήματα των άλλων, ενώ περιστασιακά μόνο λαμβάνουν υπόψη τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων.
Επίσης, κάποιες φορές απαντούν στα συναισθήματα των άλλων εκδηλώνοντας και αυτά το ίδιο συναίσθημα. Ένα μικρό παιδί μπορεί δηλαδή να κλάψει όταν ακούσει κάποιο άλλο παιδί να κλαίει. Κατά τη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας τα παιδιά έχουν την τάση να δρουν και να συμπεριφέρονται με τρόπους που δείχνουν την επικέντρωσή τους στις δικές τους ανάγκες και επιθυμίες.
Συνήθως, απαντούν στις συναισθηματικές εκδηλώσεις των άλλων με τρόπους που τα ίδια βρίσκουν επιθυμητούς ή ανακουφιστικούς (Πουρκός, 2003).
Όταν πλέον τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να μπουν στην οπτική θέση των άλλων, μπορούν πλέον σταδιακά να αρχίσουν να αναγνωρίζουν και να αποκτούν επίγνωση των συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων.
Μέχρι το τέλος της παιδικής ηλικίας, οι απαντήσεις των παιδιών που στηρίζονται στην ενσυναίσθηση περιορίζονται στα συναισθήματα οικείων προσώπων μέσα σε οικογενειακές καταστάσεις. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι πιθανό να απαντήσουν λαμβάνοντας υπόψη τα συναισθήματα των άλλων σε καθημερινά συμβάντα που προκαλούνται σε οικεία άτομα ή αντικείμενα του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, με βάση τον Hoffman, περνάει μέσα από τουλάχιστον τέσσερα στάδια, εκ των οποίων το πρώτο στάδιο είναι η συναισθηματική μετάδοση, ενώ δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο μπορεί να διακρίνει ότι τα συναισθήματα ανήκουν σε άλλο άτομο (ένα παιδί θα κλάψει όταν ακούσει κάποιο άλλο παιδί να κλαίει).
Το δεύτερο στάδιο ξεκινά κατά το δεύτερο έτος της ηλικίας του παιδιού και το παιδί μπορεί να διαφοροποιήσει τον εαυτό του από τους άλλους, ενώ εκφράζει ακόμη μια εγωκεντρική ενσυναίσθηση.
Κατά το τρίτο έτος της ηλικίας το παιδί διανύει το τρίτο στάδιο όπου μπορεί πλέον να πάρει την οπτική γωνία του άλλου και να προσφέρει κάτι σε άλλο άτομο κρίνοντας ότι το χρειάζεται.
Κατά την μέση παιδική ηλικία το παιδί βρίσκεται στο τέταρτο στάδιο ανάπτυξης της ενσυναίσθησης. Στο στάδιο αυτό το παιδί αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι το ίδιο και οι άλλοι είναι ανεξάρτητα πρόσωπα, όπου τα συναισθήματα είναι μοναδικά για το κάθε άτομο.
Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης επηρεάζεται από τη γνωστική ανάπτυξη, την αύξηση της ικανότητας διαφοροποίησης του ατόμου από τα άλλα άτομα και την δυνατότητα του ατόμου να μπορεί να πάρει την οπτική γωνία ενός άλλου ατόμου.
Τα παιδιά που λαμβάνουν την κατάλληλη ανατροφή από τους γονείς τους μπορούν να αναπτύξουν την ενσυναίσθηση, ενώ οι γονείς είναι αυτοί που ερμηνεύουν τους λόγους που βρίσκονται πίσω από την ηθική συμπεριφορά και συμβάλλουν στην πιθανότητα εκδήλωσης ενσυναίσθησης.
Επιπλέον, η ενσυναίσθηση των νηπίων εξαρτάται από τους ασφαλείς δεσμούς που έχουν αναπτύξει και στον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το παιδί αντιμετωπίζεται από τους άλλους όταν βιώνει καταστάσεις πόνου ή όταν χρειάζεται βοήθεια (Craig & Baucum, 2007).

Η μέθοδος Montessori στην Διατροφή

Η μέθοδος Montessori στην Διατροφή
καταχωρήθηκε στο φαγητό παιδιού από Karen Le Billon
Mira και τα παιδιάΜετά την ανάγνωση γαλλική παιδιά τρώνε τα πάντα , Mira έφτασε σε μένα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Μοιραστήκαμε τόσες πολλές ιδέες στο κοινό! Αυτή κατέληξε να είναι μια από τις «οικογένειες τεστ» για το νέο μου βιβλίο. Έχω εμπνευστεί από σκέψεις της σχετικά με τις ομοιότητες μεταξύ της φιλοσοφίας Montessori και η γαλλική προσέγγιση στην εκπαίδευση των τροφίμων. Χάρη Mira!

Η οικογένειά μου ήταν μία από τις οικογένειες δοκιμή της βιβλίο μαγειρικής Karen Le Billon του Γνωριμία με Yum , και όπως έχουμε εργαστεί μέσα από τις συνταγές, έχω προβληματισμό σχετικά με τις ομοιότητες μεταξύ των «γαλλικό φαγητό» και Montessori εκπαίδευση, ιδιαίτερα την προσέγγιση για φαγητό. Η κόρη μου παρευρέθηκα σε μια προσχολικής Montessori, και είμαι σήμερα γραπτώς μια διατριβή για τις μητρικές κοινότητες σε δύο αστικές δημόσια σχολεία Montessori στο Κονέκτικατ. Έτσι, ενώ η Karen καλεί αυτές τις ιδέες «γαλλικά», είναι παρόμοια με τεχνικές εφαρμόζονται σε 21.000 σχολεία Montessori σε όλο τον κόσμο.

Εδώ είναι μερικές από τις βασικές ιδέες που έχω λάβει από τις δύο βιβλία Karen και τα σχολεία Montessori Έχω παρατηρήσει.

Δημιουργήστε ένα όμορφο και ήσυχο περιβάλλον για φαγητό

Τα παιδιά στα σχολεία Μοντεσσόρι τρώνε γενικά στις τάξεις τους, που τους επιτρέπει να παρακάμψετε την θορυβώδη καφετέρια του σχολείου. Αλλά αυτό δεν είναι scrunched το φαγητό στο γραφείο σας. Σε πολλά σχολεία Έχω παρατηρήσει, το δωμάτιο μετατρέπεται το μεσημέρι, και οι μαθητές παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην οργάνωση και τον καθαρισμό τελετουργίες, αποκτώντας πάνω από τα γεύματά τους. Έχω παρακολουθήσει μια προσχολικής κατηγορία των αγοριών να περάσουν μισή ώρα τον καθορισμό του πίνακα για τους συμμαθητές τους, αναφέρονται για το πώς να συνεργάζονται για τη δημιουργία περίτεχνα ρυθμίσεις και ανακατατάξεις των πλακών και ασημικά.

Τα παιδιά μπορούν να μάθουν να χρησιμοποιούν εύθραυστα υλικά

Όπως και οι γαλλικές παιδικούς σταθμούς προφίλ στα γαλλικά παιδιά τρώνε τα πάντα, τα σχολεία Montessori Έχω παρατηρήσει, τα παιδιά τρώνε από πραγματικό πιάτα και γυάλινα κύπελλα με μεταλλικό ασημικά χρησιμοποιώντας χαρτοπετσέτες πανί. Montessori φοιτητές ασκούνται επίσης ρίχνει ασκήσεις σε εξέλιξη διαφορετικών στάμνες μέχρι τις 2 και 3 ετών είναι σε θέση να χύσει από μόνοι τους και να υπηρετούν τον εαυτό τους σνακ. Κάναμε αυτήν την άσκηση στο σπίτι με δύο μου χρονών και μπορεί τώρα ως επί το πλείστον χύσει μόνος του.

Ακόμα και τα μικρά παιδιά μπορούν να μάθουν για τη θεραπεία εύθραυστα αντικείμενα με σεβασμό. Με λίγη καθοδήγηση και προσεκτική παρατήρηση, τα παιδιά μαθαίνουν να μετρήσει το βάρος του γυαλιού κύπελλα και να μάθουν πώς να τα βάζουμε σωστά στο τραπέζι. Μου αρέσει ιδιαίτερα φθηνή μικρά ποτήρια Ikea – κάποιοι θα πάρει σπασμένα στη διαδικασία της μάθησης! Αλλά μακροπρόθεσμα, τα παιδιά μπορούν να παραλείψετε τα πράγματα όπως «sippy κύπελλα» και πλαστικά πιάτα όλοι μαζί προς όφελος της πραγματικής (αν το παιδί-μεγέθους) επιτραπέζια σκεύη.

Όταν δίνουμε τη δυνατότητα σε μικρά παιδιά να χειρίζονται πραγματικά υλικά με προσοχή, δημιουργούμε ένα ίδρυμα φροντίδας και ευθύνης που θα διαρκέσει μια ζωή. Το παιδί σας θα θέλουν τελικά να οδηγείτε το αυτοκίνητό σας! Ξεκινήστε δίνοντάς τους την ανεξαρτησία, χρησιμοποιώντας μικρότερα αντικείμενα, όπως ποτήρια και πιάτα.

Montessori οργάνωση σκεύηΚαθαρισμός αποτελεί μέρος της καθημερινής εκπαίδευσης

Διαρροές είναι ένα φυσιολογικό μέρος της σχολικής ημέρας – όταν αυτά συμβαίνουν, τα παιδιά μαθαίνουν να τα σκουπίσετε επάνω. Τα παιδιά αναμένεται να μάθουν να εξυπηρετήσει τα τρόφιμα και ρίχνουμε για τον εαυτό τους σε μια τάξη Montessori. (Εκπαιδευτικοί προτιμούν uncarpeted ορόφους για ευκολία καθαρισμού.)

Όταν τα παιδιά χυθεί, αντί να πάρει θυμωμένος, έχω ακούσει ένας δάσκαλος Montessori να πω, «Βλέπω πολύ νερό στο πάτωμα. Τι χρειαζόμαστε για να κάνουμε όταν χυθεί;»Το παιδί παίρνει ένα πανί και αρχίζει τον καθαρισμό και ο δάσκαλος βοηθά. «Βλέπετε περισσότερο νερό στο έδαφος; Ας το πάρει!»Ομοίως, όταν τα παιδιά μου χυθεί στο τραπέζι, εγώ το χέρι τους ένα πανί και σκουπίστε μαζί. Και μετά σκέφτομαι βάζοντας λιγότερο νερό σε ένα ποτήρι ή μια κανάτα την επόμενη φορά.

Μέσω αυτής της διαδικασίας, τα παιδιά μαθαίνουν ότι είναι φυσικό και φυσιολογικό να κάνουν λάθη. Αυτή η διαδικασία βοηθά καλλιεργούν τον πειραματισμό και την αυτοεκτίμηση.

Παρατηρώντας και προσαρμογή
Ένα από τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης Montessori είναι προσεκτική παρατήρηση (χωρίς να πάρει τρελός!) Και την προσαρμογή στο περιβάλλον, όπως απαιτείται. Έτσι, εδώ είναι μερικές παρατηρήσεις από τη δική μου κουζίνα:

Τα παιδιά το μαγείρεμα στην κουζίναΣυμπεριλάβετε τα παιδιά στην Τροφίμων Παρασκευή

Έχω μάθει ότι ο καλύτερος τρόπος για να πάρετε το γεύμα μαγειρεμένο δεν είναι να στείλουν τα παιδιά στο σαλόνι για να παίξει με τα παιχνίδια τους, αλλά και να τους ζητήσει να συμμετάσχουν. Για δύο μου χρονών, που θα μπορούσε να το πλύσιμο κάποια Tupperware στο νεροχύτη ή πιέζοντας το κουμπί αυξομείωσης σαλάτα, και 6 χρόνια παλιό μου έχει αρχίσει να ξεφλουδίζει και κόψτε τα αγγούρια. Παιδιά βιβλίο μαγειρικής της Sara Cotner στην Κουζίνα: απλές συνταγές που οικοδομούν την ανεξαρτησία και την εμπιστοσύνη του Montessori Way ( http://www.amazon.com/Kids-Kitchen-Independence-Confidence-Montessori/dp/1477542043 ) δίνει περισσότερες προτάσεις για τη συμπερίληψη των παιδιών ως ηλικίας ακόμη και 18 μήνες το μαγείρεμα.

Βάλτε τα λαχανικά πρώτη

Μικρό παιδί μου θα κάνει μια ευθεία γραμμή για τα ζυμαρικά και να ρίξει μια τακτοποίηση, αν του ζητήσω να τρώνε λαχανικά. Έτσι
έχω μάθει να βάλει τα λαχανικά από την πρώτη, χωρίς άλλες επιλογές. Δεν θα φάει πολλά που είναι πράσινη αυτή τη στιγμή, αλλά θα φάει με ενθουσιασμό ένα πιάτο αγγούρια, ενώ ετοιμάζουμε το γεύμα.

Αν δεν έκανα τροφίμων σε μαθήματα πριν, έχω παρατηρήσει ότι είναι πιο πιθανό να τρώνε σούπα πουρέ, αν δεν υπάρχει τίποτα άλλο στο τραπέζι για να του αποσπάσει την προσοχή. Ομοίως, θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε και να προσπαθούν και πάλι να του προσφέρει νέα τρόφιμα. Μια μέρα ήταν ξαφνικά πρόθυμοι να σε δαγκώσει ένα μήλο. Μετά μισεί τα εσπεριδοειδή για πάντα, μια άλλη μέρα ξεκίνησε το ξεφλούδισμα κλημεντίνες. Στη συνέχεια ελπίζουμε ότι θα αρχίσει να τα φάνε!

Βρείτε ένα σχολείο που υποστηρίζει την καλή φαγητό
Μεγάλο μέρος της πίστωσης για τα παιδιά μου εξελισσόμενες διατροφικές συνήθειες οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ένα θαυμάσιο πρόγραμμα φροντίδας των παιδιών σε Hamden, CT ονομάζεται αλφάβητο Academy η οποία έχει ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα γεύμα υπό τη διεύθυνση του Master Chef Kim Kim. Το μενού αλλάζει κάθε εβδομάδα και κάθε γεύμα σερβίρεται οικογενειακό στυλ στα τραπέζια μέγεθος του παιδιού με τα πραγματικά πιάτα και ασημικά. Αλφάβητο Ακαδημία δοκιμαστεί και συνταγές από το βιβλίο μαγειρικής της Κάρεν, και ανακάλυψαν ότι η απόλυτη αγαπημένη των παιδιών ήταν … Σπανάκι και σολομό λαζάνια. Εκπληκτος? Όλοι ήταν πολύ.

Σπάζοντας τα κάτω
Η προσέγγιση Montessori μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε καθήκον, και περιλαμβάνει σπάζοντας το έργο κάτω σε μια σειρά διαχειρίσιμο βήματα. Ομοίως, η προσέγγιση της Κάρεν να τρώει το πάρει για να Yum προσφέρει μια τεχνική βήμα-προς-βήμα για τη δημιουργία ενός ουρανίσκο με τη μετάβαση από απλές σούπες πολτοποιημένα σε πιο περίπλοκες επαναλήψεις ενός συγκεκριμένου λαχανικών ή φρούτων. Η φιλοσοφία, είτε γαλλικά ή Montessori, είναι σαφές – όλα τα παιδιά, με την προετοιμασία και την πρακτική, μπορούν να γίνουν ευτυχισμένοι και υγιείς τρώγοντες.

The Montessori Method of Eating

O Carl Rogers και η προσωποκεντρική ψυχολογική προσέγγιση

Ο Carl Rogers Ransom γεννήθηκε σαν σήμερα (8 Ιανουαρίου) το 1902 στο Σικάγο. Αμερικανός ψυχολόγος που επηρέασε βαθύτατα την επιστήμη της Ψυχολογίας ήταν ανάμεσα στους ιδρυτές της ανθρωπιστικής ψυχολογίας και της προσωποκεντρικής προσέγγισης στην ψυχολογία.

Ο Rogers θεωρείται ένας από τους ιδρυτές της ψυχοθεραπευτικής έρευνας και τιμήθηκε για την πρωτοποριακή έρευνά του με το Βραβείο Διακεκριμένης Επιστημονικής Συνεισφοράς από τον Αμερικανικό Ψυχολογικό Σύλλογο (APA) το 1956. Μάλιστα διετέλεσε και Πρόεδρος του APA το 1947.

Ανατράφηκε σε θρησκευτική ατμόσφαιρα με αυστηρές ηθικές αρχές. Σπούδασε στο Teachers College του Πανεπιστημίου Columbia και πήρε το διδακτορικό το 1931. Αναφέρει ότι διαποτίστηκε με τις δυναμικές απόψεις του Freud και με τις τότες επικρατούσες “άκαμπτες, επιστημονικές, ψυχρά αντικειμενικές, στατιστικές” απόψεις. Στην πιο ώριμη ηλικία του προσπάθησε να συγχωνεύσει το θρησκευτικό με το επιστημονικό στοιχείο, το διαισθητικό με το αντικειμενικό και το κλινικό με το στατιστικό.

Η προσωποκεντρική προσέγγιση, η δική του μοναδική προσέγγιση για την κατανόηση της προσωπικότητας και των ανθρώπινων σχέσεων, βρήκε ευρεία εφαρμογή σε διάφορους τομείς, όπως η ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική ( πελατο-κεντρική θεραπεία ), της εκπαίδευσης ( μαθητοκεντρική μάθηση) και σε άλλες ρυθμίσεις της θεραπευτικής ομάδας. Προς το τέλος της ζωής του, ο Carl Rogers ήταν υποψήφιος για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το έργο του με την εθνική διακομματική ομάδα στις συγκρούσεις της Νότιας Αφρικής και της Βόρειας Ιρλανδίας. Σε μια μελέτη από τον Haggbloom (2002 ) χρησιμοποιώντας έξι κριτήρια, μεταξύ αυτών βιβλιογραφικές αναφορές και την επιστημονική αναγνώριση, ο Rogers βρέθηκε να είναι ο έκτος πιο διακεκριμένος ψυχολόγος του 20ου αιώνα και ο δεύτερος, μεταξύ των κλινικών, πίσω μόνο από τον Sigmund Freud.

Προσωπικότητα

Για τον Rogers ο πυρήνας της φύσης μας είναι ουσιαστικά θετικός. Η βασική κατεύθυνση στρέφεται προς την αυτοπραγμάτωση. Ο Rogers έδωσε ιδιαίτερο βάρος όχι στη συμπεριφορά που στοχεύει στη μείωση της έντασης αλλά στην αυτοπραγμάτωση ως κεντρικό ανθρώπινο κίνητρο. Η αυτοπραγμάτωση προϋποθέτει διαρκές άνοιγμα στην εμπειρία και την ικανότητα ενσωμάτωσης εμπειριών σε μία πλατύτερη, περισσότερο εξειδικευμένη αίσθηση του εαυτού μας.

Η δομική έννοια κλειδί στη θεωρία του Rogers για την προσωπικότητα είναι ο εαυτός. Κατά τον Rogers, το άτομο αντιλαμβάνεται τα εξωτερικά αντικείμενα και τις εμπειρίες και τους αποδίδει κάποιο νόημα. Το όλο σύστημα των αντιλήψεων και των σημασιών συνιστούν το πεδίο φαινομένων του ανθρώπου. Τα μέρη του πεδίου φαινομένων, τα οποία το άτομο θεωρεί ως τον εαυτό του ή το εγώ του, συνιστούν την έννοια του εαυτού. Η έννοια του εαυτού αντιπροσωπεύει έναν οργανωμένο και σταθερό τύπο αντιλήψεων. Παρότι ο εαυτός αλλάζει, διατηρεί πάντα αυτή τη σταθερότητα, ενότητα και οργάνωση.

Θεραπεία

Ο Rogers έφτασε να πιστεύει ότι μεταβλητή καθοριστική για τη θεραπεία είναι το θεραπευτικό κλίμα. Αν οι θεραπευτές καταφέρουν να εξασφαλίσουν τρεις προϋποθέσεις στη σχέση τους με τους πελάτες, τότε η αλλαγή μέσω της θεραπείας θα γίνει πραγματικότητα. Οι τρείς προϋποθέσεις που θέτει ο Rogers είναι:

1. H συμφωνία ή ειλικρίνεια: σε μία ειλικρινή σχέση οι θεραπευτές είναι ελεύθεροι να μοιράζονται συναισθήματα με τους πελάτες τους, ακόμη και όταν τα συναισθήματα αυτά είναι αρνητικά απέναντι στον πελάτη.

2. Η άνευ όρων θετική αναγνώριση: ο θεραπευτής μεταδίδει ένα βαθύ και ειλικρινές ενδιαφέρον για τον πελάτη ως άτομο. Ο πελάτης εκτιμάται με έναν πλήρη, απόλυτο τρόπο.

3. Η ενσυναίσθηση: αφορά την ικανότητα του θεραπευτή να συλλάβει τις εμπειρίες και το νόημα τους για τον πελάτη στη διάρκεια της λεπτό προς λεπτό συνάντησης κατά την ψυχοθεραπεία. Πρόκειται για ενεργητική ακρόαση και κατανόηση των συναισθημάτων και των προσωπικών νοημάτων όπως εκφράζονται από τον πελάτη.

“Στη θεραπεία μπορώ να αφεθώ σε υποκειμενισμούς. Στην έρευνα μπορώ να κρατηθώ σε απόσταση και να προσπαθήσω να δω αυτή την πλούσια υποκειμενική εμπειρία με αντικειμενικότητα, εφαρμόζοντας όλες τις σύνθετες μεθόδους της επιστήμης για να υπολογίσω αν έχω υποπέσει σε πλάνη. Ενισχύεται μέσα μου η πεποίθηση ότι θα ανακαλύψουμε νόμους για την προσωπικότητα και τη συμπεριφορά εξίσου σημαντικούς για την ανθρώπινη πρόοδο και τις ανθρώπινες σχέσεις με το νόμο της βαρύτητας ή τους νόμους της θερμοδυναμικής”. (Rogers, 1961a, σ.14)

Πηγές και βιβλιογραφία:

– Ο Carl Rogers και η προσωποκεντρική του θεωρία για την ψυχοθεραπεία και την παιδεία, Moυλαλούδης Γ., Κοσμόπουλος Αλέξανδρος, Ελληνικά Γράμματα, 2003.

– Θεωρίες προσωπικότητας, Lawrence A. Pervin – Oliver P. John, Τυποθήτω – Γιώργος Δαρδανος

https://www.psychologynow.gr/psychology-news/interviews/836-o-carl-rogers-ke-i-prosopokedriki-psicholoyki-prosegisi.html

Ερωτική ζήλια: Τα αίτια, τα αποτελέσματα και οι τρόποι αντιμετώπισης

Η ερωτική ζήλια είναι ένα συναίσθημα, που συνδέεται άρρηκτα με την ανησυχία και το θυμό. Όταν κάποιος ζηλεύει, έχει το φόβο ότι ο σύντροφός του θα τον εγκαταλείψει και αισθάνεται μια μόνιμη απειλή. Αυτή η απειλή ενεργοποιεί τη ζήλια σαν μια στρατηγική αντιμετώπισης που δίνει την ψευδαίσθηση πως με αυτόν τον τρόπο θα αποφύγει κανείς δυσάρεστες εκπλήξεις.

Η ζήλια οδηγεί στο να εστιάζει κανείς μόνο στο «αρνητικό», είτε αυτό είναι σκέψη, είτε γεγονός. Η συμπεριφορά του συντρόφου μεταφράζεται πάντα ως απώλεια ενδιαφέροντος (ακόμα κι αν κάτι τέτοιο δεν ισχύει στην πραγματικότητα) και αυτό οδηγεί σε αυθαίρετα συμπεράσματα, όπως το ότι έχει βαρεθεί ή έχει ερωτευτεί κάποια άλλη. Έτσι, το άτομο που ζηλεύει βιώνει πόνο, προδοσία, φόβο και αβεβαιότητα, τα οποία συνήθως καταλήγουν σε έμμονες ιδέες, ακόμα και σε βίαιες συμπεριφορές.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ
Τα αίτια της εκδήλωσης ζήλιας μπορεί να είναι βιολογικά ή περιβαλλοντικά. Οι ειδικοί στις εξελικτικές θεωρίες πιστεύουν ότι η ερωτική ζήλια είναι μέρος ενός μηχανισμού, με τον οποίο οι άνθρωποι (και κάποια ζώα) εξασφαλίζουν πρόσβαση στους πιο αναπαραγωγικούς συντρόφους. Αυτό εκφράζεται διαφορετικά σε κάθε φύλο. Οι άντρες ζηλεύουν γιατί αναζητούν αποκλειστικότητα στην αναπαραγωγή από τη σύντροφό τους, ενώ οι γυναίκες επειδή αναζητούν την προστασία και την φροντίδα του αρσενικού, προκειμένου να αισθανθούν ασφάλεια.

Τα περιβαλλοντικά αίτια έχουν να κάνουν με τον τρόπο ανατροφής και τις επιπτώσεις του στην προσωπικότητα του ατόμου. Υπάρχει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε ενδείξεις «φυσιολογικής» ζήλιας, που τη βιώνει ένα μεγάλο ποσοστό και σχετίζεται κυρίως με τις αντιλήψεις περί μονογαμίας και δέσμευσης, και της υπερβολικής ζήλιας, που μπορεί να καταστρέψει μια σχέση, ακόμα κι αν δεν υπάρχει πραγματική απειλή. Το κίνητρο για αυτή τη ζήλια είναι η ανάγκη ελέγχου του άλλου, η οποία δίνει μια ψευδαίσθηση ότι έτσι δεν θα μπορέσει ή δεν θα προλάβει να απατήσει.
Άλλο ένα αίτιο είναι η έλλειψη αυτοεκτίμησης, η οποία εξωτερικεύεται μέσω της κτητικότητας και της καχυποψίας ότι κάθε κίνηση του συντρόφου συνεπάγεται την επιθυμία του για απιστία. Επίσης, μπορεί να προέρχεται από συσσωρευμένο θυμό, ο οποίος εξωτερικεύεται μέσα από απειλές ή βίαιες συμπεριφορές.
Ακόμα κι αν ο σύντροφος κάνει υποχωρήσεις για να αποφύγει τα ξεσπάσματα του «ζηλιάρη» και αρχίσει να αποφεύγει δραστηριότητες ή ανθρώπους για να του επιβεβαιώσει την αγάπη του, η καχυποψία δεν σταματάει και δημιουργεί και στους δύο συναισθήματα άγχους και μελαγχολίας. Οι κατηγορίες για σχέση ή φλερτ με άλλο άτομο είναι πολύ συχνές, συνήθως ανυπόστατες και ενδείξεις προσωπικής ανασφάλειας.

ΠΟΙΑ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ;
Τα αποτελέσματα της παράλογης ζήλιας είναι ποικίλα και εμφανή σε αρκετές συμπεριφορές της καθημερινότητας. Ένα από αυτά είναι η παρακολούθηση, για να επιβεβαιώσει ο «ζηλιάρης» σύντροφος ότι όντως βρίσκεστε στο σημείο που του είπατε. Παράλληλα, θα κάνει ερωτήσεις διασταύρωσης της αλήθειας, θα καλεί αρκετές φορές στο κινητό ή θα περνάει «τυχαία» από το σημείο που είστε. Αυτή η εισβολή στον προσωπικό χώρο μπορεί να γίνει με ψάξιμο του κινητού, για τυχόν «ύποπτα» μηνύματα ή κλήσεις, άνοιγμα του λογαριασμού e-mail ή υποκλοπή κωδικών σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης. Όλα τα παραπάνω φθείρουν σε μεγάλο βαθμό τη σχέση συλλογικά αλλά και τους δυο συντρόφους ατομικά. Ο ζηλιάρης νιώθει φθόνο, καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης και ο άλλος πίεση και αίσθημα εγκλωβισμού.

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ;
Αναμφίβολα όμως υπάρχουν τρόποι για να μετριαστεί ή να εξαλειφθεί το συναίσθημα ζήλιας και οι συμπεριφορές που την ακολουθούν, αρκεί να υπάρξει η αντίστοιχη προσπάθεια. Παρακάτω ακολουθούν κάποιες συμβουλές:

-Παραδεχτείτε τις σκέψεις και τα συναισθήματα ζήλιας σας.
Όταν αντιλαμβάνεστε ότι αισθάνεστε ζήλια, πάρτε μια βαθιά ανάσα και παρατηρήστε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας. Θα ανακαλύψετε έτσι ότι αυτά διαφέρουν από την πραγματικότητα.

-Μην υποκύπτετε στις σκέψεις και τα συναισθήματα ζήλιας.
Αποδεχτείτε ότι βιώνετε το συναίσθημα της ζήλιας αλλά προσπαθήστε να μην το αφήσετε να παρασύρει και τη συμπεριφορά σας. Ο θυμός και το άγχος που προκαλεί σίγουρα δεν είναι οι καλύτεροι σύμβουλοι!

-Η αβεβαιότητα είναι κομμάτι κάθε σχέσης.
Ο άνθρωπος που ζηλεύει αναζητά συνεχώς τη βεβαιότητα πως μπορεί να ελέγξει τη σχέση. Αυτή η βεβαιότητα όμως είναι απλώς μια ψευδαίσθηση, καθώς η ίδια η καθημερινότητα επιβεβαιώνει συνεχώς ότι υπάρχουν πάρα πολλοί περιορισμοί ως προς τον έλεγχο των καταστάσεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι.

-Ελέγξτε τις πεποιθήσεις και τις προσδοκίες σας γύρω από τις σχέσεις.
Υπάρχουν αρκετές δυσλειτουργικές, μη ρεαλιστικές πεποιθήσεις που μπορεί να οδηγήσουν στην εκδήλωση ζήλιας. Τέτοιες μπορεί να είναι: «οι προηγούμενες σχέσεις του συντρόφου απειλούν την τωρινή», «αν απομακρυνθώ από το σύντροφο εκείνος θα με κυνηγήσει», «αφού με πρόδωσαν στην προηγούμενη σχέση μου, θα με προδώσουν και σε αυτήν», «ο μπαμπάς μας εγκατέλειψε, άρα όλοι οι άντρες θα κάνουν το ίδιο», «έτσι όπως είμαι, γιατί να είναι κάποιος μαζί μου;». Αν η ζήλια σας στηρίζεται σε κάποια από αυτές τις φράσεις είναι καλό να προσπαθήσετε να αποτιμήσετε κατά πόσον είναι ρεαλιστικές ή όχι. Αυτό μπορεί να γίνει με την καταγραφή των στοιχείων που τις επιβεβαιώνουν και αυτών που τις διαψεύδουν.

-Χρησιμοποιήστε δεξιότητες επικοινωνίας για να βελτιώσετε τη σχέση σας.
Μία σχέση αποκτά πιο γερά θεμέλια και προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και στους δύο συντρόφους, όταν υπάρχει η ανταποδοτικότητα, η επιβράβευση των θετικών σημείων, ο σεβασμός, η απώλεια κριτικής διάθεσης, το μοίρασμα των ευθυνών και οι ευχάριστες κοινές δραστηριότητες. Τέτοιου είδους συμπεριφορές έχουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα από τη ζήλια!
γράφει η Κρίστη Μηλιόρδου ψυχολόγος
http://www.tlife.gr/relationships/102/relationships-zilia/0-14130

Προβλήματα στις ερωτικές σχέσεις

Προβλήματα στις ερωτικές σχέσεις
Ένα από τα πιο συνήθη προβλήματα στων οποίων τη λύση καλείται να συνδράμει ένας ψυχοθεραπευτής (ψυχίατρος ή ψυχολόγος) είναι προβλήματα στις ερωτικές σχέσεις.

Συχνά όταν δύο άνθρωποι κάνουν μία ερωτική συντροφική σχέση, o καθένας έρχεται αντιμέτωπος με στοιχεία του χαρακτήρα και συμπεριφορές του άλλου με τα οποία δεν συμφωνεί και οι οποίες γίνονται πηγή ψυχικής ταραχής και δυσφορίας. Μπορεί να πρόκειται για στοιχεία στον άλλον που τα θεωρεί ελαττώματά του ή ιδιοτροπίες του ή απλά στοιχεία διαφοράς χαρακτήρων.

Αυτό που γίνεται συνήθως τότε, είναι ότι το άτομο που δυσαρεστείται από στοιχεία του χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του άλλου διαμαρτύρεται, παραπονείται, γκρινιάζει, μουτρώνει, απογοητεύεται, κλείνεται στον εαυτό του, εκνευρίζεται, θυμώνει και εν πάση περιπτώσει πιέζει για αλλαγή του άλλου ανοιχτά ή κεκαλυμμένα.

Πρόκειται για μία τακτική που τις περισσότερες φορές δεν φέρνει αποτέλεσμα, δηλαδή το άλλο μέρος δεν προσαρμόζει το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του στις επιθυμίες του/της συντρόφου του. Έτσι συχνά γίνονται συζητήσεις σε έντονο και δυσάρεστο κλίμα, συμβαίνουν διαπληκτισμοί, αναπτύσσεται μία ψυχροπολεμική ατμόσφαιρα ή ξεσπούν ανοιχτοί καυγάδες.

Τέτοιου είδους επεισόδια όσο κι αν τα δύο μέρη φιλιώνουν τελικά μεταξύ τους, αφήνουν κάποιο αρνητικό ίχνος (κάποια πικρά λόγια που ειπώθηκαν, κάποια αρνητικά συναισθήματα που εκφράστηκαν ή που διαχύθηκαν ανάμεσά τους). Το ίχνος αυτό συσσωρεύεται κάθε φορά επί του προηγούμενου απομακρύνοντας σταδιακά ολοένα και περισσότερο το ζευγάρι από μία σχέση αρμονίας, αγάπης, σεβασμού, κατανόησης, αλληλο-υποστήριξης και εντέλει ικανοποίησης.

Προβλήματα σχέσεων και η βάση για τη λύση τουςΣ’ αυτό το σημείο πολλοί αναζητούν να τους βοηθήσει ένας ψυχοθεραπευτής ή κάποιος που κάνει life coaching προσανατολισμένο στην επίλυση προβλημάτων σχέσεων.

Το ζήτημα είναι πως ακόμα κι αν το ένα μέρος υποχωρήσει και αλλάξει συμπεριφορά για να ικανοποιηθεί το ταίρι του (είτε ως αποτέλεσμα γκρίνιας και πιέσεων είτε αυτοβούλως), το πρόβλημα στη σχέση παραμένει.

Ο λόγος είναι ότι ναι μεν το ένα μέρος ικανοποιείται βραχυπρόθεσμα από την υποχώρηση του άλλου, αλλά το μέρος που υποχωρεί, δεν σημαίνει ότι είναι πραγματικά καλά μ’ αυτό. Ανεξάρτητα από το αν υποχωρεί μετά από μάχη ή αν δε μιλάει και δέχεται τη ματαίωση κάποιων επιθυμιών του σιωπηλά, μέσα του αισθάνεται συχνά εκνευρισμό, απογοήτευση, αίσθημα απουσίας ικανοποίησης, αίσθημα ότι δεν αγαπιέται και άλλα αρνητικά συναισθήματα αναφορικά με τον/την σύντροφό του.

Αυτά τα συναισθήματα υποβαθμίζουν τη σχέση και όσο και να τα κρύβει το άτομο που υποχωρεί, ο άλλος, ο υποτιθέμενος «κερδισμένος» τα αντιλαμβάνεται υποσυνείδητα, με αποτέλεσμα να του προκαλούν ένα χρόνιο, συχνά υποσυνείδητο αίσθημα ενοχής ότι δεν είναι πηγή ευτυχίας για τον/την σύντροφό του αλλά μάλλον ψυχικής δυσφορίας.

Επίσης το μέρος που υποχωρεί, εκδηλώνει πολύ συχνά -χωρίς να το καταλαβαίνει τις περισσότερες φορές και σε ανύποπτους χρόνους- συμπεριφορές δυσάρεστες προς τον/την σύντροφό του που συνιστούν ουσιαστικά μία μορφή υποσυνείδητης διαμαρτυρίας απέναντι στη ματαίωση που υφίσταται.

Τελικά λοιπόν ακόμα και το μέρος που ας το πούμε έτσι φαινομενικά ωφελείται από την υποχώρηση του άλλου, πληρώνει αφενός μεν ακριβά δε το τίμημα αυτής της υποχώρησης.

Πώς λύνεται το πρόβλημα της ασυμφωνίας σε μία σχέση;
Τι να κάνουμε όταν σε μία σχέση ένα στοιχείο του χαρακτήρα ή η συμπεριφορά του άλλου προσώπου μας δυσαρεστεί;

Φαίνεται ότι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε στην περίπτωση που δυσαρεστούμαστε από τη συμπεριφορά του άλλου, είναι να τον αποδεχθούμε όπως ακριβώς είναι. Ας διευκρινίσουμε όμως τι σημαίνει αποδοχή.

Προβλήματα σχέσεων και η βάση για τη λύση τουςΑποδοχή σημαίνει αποκατάσταση της ψυχικής γαλήνης και να βρούμε, να νιώσουμε μέσα μας την αγάπη μας για τον άλλον ακόμα και όταν δεν είναι όπως θα θέλαμε να είναι. Αυτό. αποδοχή δεν σημαίνει ότι δεν διεκδικούμε (μέσα από ψυχική γαλήνη και αγάπη και μέχρι του σημείου που έχει κάποιο πρακτικό νόημα) αυτό που θέλουμε, ούτε σημαίνει ότι θα μείνουμε σε μία σχέση ακόμα κι αν αυτό που δεν μας αρέσει είναι πολύ σημαντικό για μας.

Αν κινηθούμε προς την αποδοχή του άλλου με την παραπάνω έννοια, μπορεί να συμβούν τα εξής:

Απλά και μόνο επειδή αποδεχθήκαμε τον άλλον όπως είναι, ο άλλος αλλάζει -ως ένα βαθμό τουλάχιστον- προς αυτό που θεωρούμε καλύτερο, ακριβώς γιατί δεν νιώθει ότι πρέπει να το κάνει υπό πίεση, αλλά το κάνει από δική του επιλογή, ελεύθερα, από αγάπη για μας. Πράγματι, όταν κάποιος δέχεται πίεση να αλλάξει του τύπου «αν δεν αλλάξεις, δεν θα έχεις την αποδοχή μου», τότε αντιδρά, θέλει να διασφαλίσει το δικαίωμά του να κάνει αυτό που θέλει όταν το θέλει, ενεργοποιείται δηλαδή το πανίσχυρο ένστικτο της ελευθερίας και αντιστέκεται υπέρ αυτής.

Ακόμα κι αν ο άλλος παρά την αποδοχή μας δεν αλλάξει, το στοιχείο του που δεν μας αρέσει, παύει να συνιστά πρόβλημα, αφού δεν μας ταράζει πλέον ψυχικά δεδομένου ότι τον έχουμε αποδεχθεί.

Από κει κι έπειτα, η ψυχική μας γαλήνη αφήνει την κρίση μας να καθαρίσει και να δούμε αν πραγματικά αυτό που δεν μας αρέσει είναι όντως τόσο σημαντικό για μας. (Αντίθετα η ψυχική ταραχή μεγεθύνει δυσανάλογα μερικές φορές τη σημαντικότητα των στοιχείων του άλλου που δεν μας ταιριάζουν). Έτσι απ’ αυτό το σημείο ανοίγονται δύο δρόμοι:

Αν το στοιχείο που δεν μας αρέσει στον άλλον (και που παρ’ όλη μας την αποδοχή δεν αλλάζει) αποδειχθεί όχι και τόσο σημαντικό ή λιγότερο σημαντικό από τα θετικά που του αναγνωρίζουμε, μένουμε στη σχέση. Μένουμε όμως ολόκληροι απολαμβάνοντας τη ζωή μαζί του, όχι όπως πριν με μία εσωτερική ή εξωτερική γκρίνια, γιατί τον έχουμε αποδεχθεί όπως είναι, με τα θετικά του και τα αρνητικά του.

Αν πάλι το στοιχείο που δεν μας αρέσει και που δεν αλλάζει παρά την αποδοχή μας αποδειχθεί ακόμα και μέσα από ψυχική γαλήνη και καθαρή κρίση ότι είναι πολύ σημαντικό για μας, τότε χωρίζουμε. Χωρίζουμε όμως πάλι ολόκληροι, χωρίς παλινδρομήσεις και χωρίς την αίσθηση ότι κάτι λάθος κάνουμε, γιατί έχουμε τη σιγουριά ότι ο άλλος δεν μπορεί να είναι το ταίρι μας.

Στην αποδοχή του άλλου όπως είναι θα οδηγηθούμε μέσα από μία διαδικασία που έχει ως κορμό της την αποδοχή του ίδιου μας του εαυτού και σ’ αυτό μπορεί να βοηθήσει μία ψυχοθεραπεία εστιασμένη στην καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης. (Για περισσότερα, μπορείτε να διαβάσετε άλλα άρθρα όπως «ποια είναι η αιτία που νιώθουμε δυσάρεστα συναισθήματα;»)

Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής Αθήνα Γιαννακόπουλος Βασίλης

http://www.truepsychotherapy.gr/%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B2%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%AD%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD/

ΟΙ ΥΠΑΡΞΙΑΚΟΙ ΜΑΣ ΦΟΒΟΙ

ΟΙ ΥΠΑΡΞΙΑΚΟΙ ΜΑΣ ΦΟΒΟΙ: Οι επιβαλλόμενες απειλές και η ανάγκη μας για αναζήτηση «σωτήρων»…

Φόβος. Οι περισσότεροι από εμάς φοβούνται. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, άνθρωποι κάθε ηλικίας, κοινωνικού, μορφωτικού ή οικονομικού επιπέδου φοβούνται. Παντού γύρω μας μοιάζει να καραδοκούν εμφανείς ή αφανείς απειλές. Φοβόμαστε σχεδόν για τα πάντα, για την υγεία μας, για το μέλλον του πλανήτη, για κάθε είδους υπαρκτούς και μη τρομοκράτες, τη μοναξιά ή κάποιον ενδεχόμενο κοινωνικό ή προσωπικό αποκλεισμό μας…

Η κουλτούρα του φόβου

Μοιάζει να ζούμε σε μια -όπως πολλοί, κατά καιρούς, έχουν αποκαλέσει- «κουλτούρα φόβου». Όμως, παρόλο που το βιοτικό, μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο, όπως, επίσης, η υγεία και ο μέσος όρος του προσδόκιμου χρόνου ζωής των περισσοτέρων ατόμων των σύγχρονων κοινωνιών έχουν βελτιωθεί σημαντικά, μοιάζει ο φόβος, η ανασφάλεια, η αίσθηση μοναξιάς και, γενικώς, τα διάφορα υπαρξιακά διλήμματα των ανθρώπων να έχουν αυξηθεί σε βαθμό παραλυτικό σε σημείο που πολλοί να μην μπορούν να χαρούν την επίτευξη όλων αυτών των σημαντικών κατακτήσεων.

Φόβος

Οι έξωθεν επιβαλλόμενες απειλές

Γιατί, όμως, φοβόμαστε τόσο; Είναι υπαρκτά όλα όσα φοβόμαστε ή απλά τα βιώνουμε απειλητικότερα απ΄όσο, στην πραγματικότητα, είναι; Η όποια απάντηση δεν είναι ούτε εύκολη ούτε απλή. Επειδή το φαινόμενο -απ΄ότι δείχνουν οι έρευνες- είναι κοινωνικό και παγκόσμιο, θα το προσεγγίσουμε περισσότερο από την οπτική της κοινωνικής ψυχολογίας.

Τα Μ.Μ.Ε. αναζητούν μονίμως, απεγνωσμένα και, συχνά, εκβιαστικά την «είδηση». Όσο τρομακτικότερη τόσο και πιο καλουδεχούμενη είναι, αφού ο περισσότερος κόσμος, όσο και αν ανησυχεί ή φοβάται, έλκεται και «ηδονίζεται» πολύ περισσότερο από «αρνητικές» και παγκόσμιας εμβέλειας ειδήσεις που, αν δεν είναι δεόντως αρνητικές, τροποποιούνται ανάλογα, ή ακόμα, και κατασκευάζονται ώστε να μετατραπούν σε τέτοιες.

Για να μην ανατρέξουμε σε πολύ παλαιότερες εποχές, αρκεί να αναφερθούμε σε κάποιες αγαπημένες ειδησεογραφικές θεματολογίες των Μ.Μ.Ε. που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον και πρωταγωνίστησαν για χρόνια στο καλοστημένο σκηνικό τρομολαγνείας που σκοπίμως καλλιεργείται ώστε να μπορούν να ασκούν εξουσία, να τιθασεύουν και να φυλάνε τα έρμα, διαμορφώνοντας συνειδήσεις, απόψεις και επιβάλλοντας επιλογές και λογικές.

Όλοι θυμόμαστε τι έγινε εν όψει της αλλαγής χιλιετηρίδας το έτος 2000. Όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα του πλανήτη υποτίθεται πως θα κατέρρεαν, τράπεζες και αεροδρόμια δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν, άκρως ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα πυροδότησης τρομακτικών ατομικών όπλων θα μπορούσαν να απασφαλιστούν με φοβερές συνέπειες για τον πλανήτη κ.τ.λ. Ήμασταν, για μία ακόμη φορά, έρμαια τρίτων. Τη φορά αυτή, όμως, των απανταχού ειδικών προγραμματισμού νευραλγικών ηλεκτρονικών συστημάτων υψίστης τεχνολογίας. Όμως, ω του θαύματος και για μία ακόμη φορά, τίποτα απολύτως δεν συνέβη…

Στη συνέχεια, σειρά είχαν η νόσος των «τρελών αγελάδων», η νόσος των πτηνών, το αναπνευστικό σύνδρομο sars, ο ιός Έμπολα κ.ά. που, αφού τρομοκράτησαν, «πούλησαν» και, γενικώς, έκαναν καλά τη δουλειά τους, λησμονήθηκαν -όπως και κάθε ανάλογος συγγενής τους στο παρελθόν-, αφήνοντας πίσω τους χώρο και βήμα σε νέες ανύπαρκτες ή υπερδιογκωμένες απειλές…

Οι τωρινοί «πρωταγωνιστές» λέγονται «τρομοκρατία» και «φαινόμενο θερμοκηπίου» ή παγκόσμιο κλίμα. Η επικρατούσα άποψη περί των κινδύνων της κλιματικής αλλαγής -που εν πολλοίς επιβλήθηκε- μετατράπηκε σε δόγμα. Εναλλακτικές επιστημονικές απόψεις λογοκρίνονται ή αυτολογοκρίνονται, μπροστά στο φόβο της κατακραυγής και της οριστικής περικοπής ερευνητικών κονδυλίων…

Άγχος

Η νοσταλγία και ασφάλεια του παρελθόντος

Ο φόβος μοιάζει να έχει αποικιοκρατήσει τα όνειρα, τα αισθήματα, τις αξίες και τη ζωή μας, γενικώς. Υπονομεύει ύπουλα την αίσθηση ελευθερίας μας, μας ρίχνει σε μια δύνη καχυποψίας, ανασφάλειας, ανημπόριας, παραίτησης, στροφής στο παρελθόν -το οποίο εξιδανικεύεται- αντί στροφής στο μέλλον, και εναπόθεσης των ελπίδων μας σε ηγέτες-προστάτες που θα μας «σώσουν». Μέσα σε ένα κλίμα φόβου, κάθε είδους αλλαγή βιώνεται ως απειλή. Οι απανταχού υποσχέσεις επιστροφής και αναβίωσης των παλιών καλών εποχών δελεάζουν και βρίσκουν γόνιμο έδαφος για να θεριέψουν. Με ένα ανάλογο σύνθημα κέρδισε ο Τραμπ τις εκλογές. «Να κάνουμε ΞΑΝΑ την Αμερική μεγάλη» ήταν το μότο του. Αυτό το «ΞΑΝΑ» ήταν η λέξη κλειδί. Με τον τρόπο αυτόν, οι προϋποθέσεις επανάληψης των πιο σκοτεινών πλευρών της ιστορίας αυξάνονται δραματικά.

Το αναγεννημένο και ενδυναμωμένο υπαρξιακό μας άγχος μάς οδηγεί -αφού δεν μπορούμε να αποφύγουμε το πεπρωμένο μας- σε μια εναγώνια αναζήτηση συγκεκριμένων πρακτικών «λύσεων» που, ευκαιριακά, ίσως το απαλύνουν. Αντ΄αυτού, όμως, δυστυχώς το αυξάνουν. Όταν προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε ανύπαρκτους, στην ουσία, κινδύνους, στην πραγματικότητα, τα όποια μέτρα αποτροπής που λαμβάνονται τους ενισχύουν.

Κάποιοι κόβουν το κάπνισμα, αρχίζουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής και διατροφής, αγοράζουν βιολογικά προϊόντα, συμπληρώματα διατροφής και superfoods, ασκούνται, αποφεύγουν τον «κακό» ήλιο που μπορεί να σκοτώσει κ.τ.λ., για να μειώσουν τις πιθανότητες κινδύνου και να αυξήσουν, όπως θέλουν να πιστεύουν, τις πιθανότητες σωτηρίας και μακροζωίας τους. Παρά τη γνώση των αρνητικών συνεπειών, όμως, οι περισσότεροι συνεχίζουν να ζουν «ανθυγιεινά», νιώθοντας ταυτόχρονα ενοχές για την αδυναμία τους να προστατέψουν τον εαυτό τους.

Οι επίδοξοι «σωτήρες» μας

Στην αναμπουμπούλα, όμως, ο λύκος χαίρεται. Ποιος έχει συμφέρον να εκφοβίζει τους πολίτες αυτού του κόσμου; Είναι βέβαιο πως υπάρχουν κάποιοι που έχουν κάθε λόγο να έχουν απέναντί τους πολίτες φοβισμένους και, άρα, αποδυναμωμένους. Πανίσχυρα πολιτικο-οικονομικά και ιδεολογικά/θρησκευτικά συμφέροντα «βολεύονται» από την κουλτούρα φόβου που επικρατεί. Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται και ο φοβισμένος ψάχνει κάποιον που να τον καθησυχάσει και να του εμπνεύσει ελπίδα.

Ανασφάλεια

Σε εποχές σαν τη δική μας, ο κόσμος εναποθέτει τις ελπίδες του στους απανταχού «ειδικούς» πώλησης υποσχέσεων, λύσεων και ελπίδας, όσο και αν στο βάθος μπορεί να αμφισβητεί τις προτάσεις, τις λύσεις ή τα συμπεράσματά τους. Έτσι λοιπόν, εμφανίζονται πολιτικοί που ανάγονται σε σωτήρες, θρησκευτικοί αρχηγοί που υπόσχονται ή δίνουν παρηγοριά και ελπίδα, και χιλιάδες άλλοι «ειδικοί» που όσο πιο φοβισμένοι είμαστε τόσο μεγαλύτερη η σημασία τους για εμάς και η ανάγκη μας να τους πιστέψουμε…

Η πίστη σε έναν Θεό και η προοπτική μιας ζωής που δεν τελειώνει με τον θάνατο έδινε/δίνει στον άνθρωπο μια αίσθηση ασφάλειας, ανακούφισης, συνέχειας και ελπίδας. Ακόμα και τα όποια βάσανα και οι όποιες προσωπικές ή μη καταστροφές αποκτούν νόημα, ακόμα και μέσα από τόσο απλοϊκές εξηγήσεις, όπως «Ο Θεός σκόπιμα μας δίνει τόσα δεινά για να μας δοκιμάσει», παρόλο που ως Θεός γνωρίζει την έκβαση αυτής της δοκιμασίας…

Ο Θεός φοβίζει αλλά είναι, ταυτόχρονα, αυτός που μπορεί να δώσει, υπό προϋποθέσεις, και αγάπη. Η ζωή, μέσα από τη θεώρηση αυτή, αποκτά υπαρξιακό νόημα και δεν είναι απλά αποτέλεσμα του τυχαίου ή των αμείλικτων φυσικών κανόνων που τη διέπουν.

Αντίθετα, στις σύγχρονες κοσμικές κοινωνίες, η πίστη στην επιστήμη, σημαίνει -μεταξύ άλλων- την αποδοχή και το αμετάκλητο του θανάτου, δηλαδή του οριστικού τέλους, χωρίς την ύπαρξη κάποιας συνέχειας. Αυτός είναι ένας από τους κυριότερους λόγους που ο φόβος του θανάτου έχει ενταθεί δραματικά στις κοινωνίες αυτές, με τις δυνάμεις του σκότους, που αποβλέπουν στο κέρδος, στην εξουσία και στον έλεγχο των ανθρώπων προς ίδιον όφελος, να σπεύδουν άμεσα να τον εκμεταλλευθούν.

Επίλογος

Ακόμα μεγαλύτερη απειλή ίσως είναι, όμως, το ότι, μέσα σε συνθήκες φόβου, καχυποψίας, ανασφάλειας και έλλειψης προοπτικής, οι άνθρωποι σιωπούν, παύουν να ελπίζουν στην αγάπη, στις διαπροσωπικές σχέσεις, σε ένα καλύτερο μέλλον και πως οι ίδιοι μπορούν να επηρεάσουν, ακόμα και να αλλάξουν, ριζικά τη μοίρα τους…

Σάββα Ν. Σαλπιστή , Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

http://www.i-psyxologos.gr/fovos/

Οι σχολές των ψυχαναλυτών και τ΄ αποτελέσματα τους!

Οι σχολές των ψυχαναλυτών και τ΄ αποτελέσματα τους!
Ήταν λοιπόν κάποτε ένας ασθενής που έπασχε από ενκόπρινση (κοινώς τα έκανε επάνω του), πηγαίνει σε έναν παθολόγο για να πει το πρόβλημα του κι εκείνος τον διαβεβαιώνει ότι δεν έχει τίποτα σωματικό και του συστήνει να κάνει ψυχανάλυση.
Ο «ασθενής» πηγαίνει σε πρώτη φάση σε ψυχαναλυτή της κλασσικής Φροϋδικής σχολής.
Μετά από πέντε χρόνια που έκανε ψυχανάλυση τον συναντά ο παθολόγος και τον ρωτά πώς πάει με τη θεραπεία που του σύστησε.
«Μια χαρά», είπε εκείνος ενθουσιασμένος.
«Δηλαδή, σταμάτησες να τα κάνεις επάνω σου», τον ρωτά ο γιατρός.
«Όχι, αλλά τώρα ξέρω το ‘γιατί’», του απαντά χαρούμενος ο «ψυχασθενής».

Όμως, έπειτα από κάνα δύο χρόνια, είδε κι απόειδε ότι δεν βλέπει οριστική θεραπεία και κάποιος φίλος του, του συστήνει να πάει σε ψυχαναλυτή της σχολής των Συμπεριφοριστών. Μετά από κάποιους μήνες τον συναντά πάλι ο παθολόγος και τον ρωτά πώς πάει η ψυχανάλυση.
«Μια χαρά», του απαντά χαρούμενος εκείνος και του εξηγεί ότι άλλαξε ψυχαναλυτή.
«Δηλαδή, σταμάτησες να τα κάνες επάνω σου;», ρωτά ο παθολόγος.
«Όχι, αλλά τώρα ξέρω ‘πώς’ να το αντιμετωπίσω κι έτσι αγοράζω λαστιχένια σώβρακα για να χωράνε περισσότερα και να μην τρέχω σαν τρελός σπίτι να αλλάξω αμέσως», απαντά ο «ψυχασθενής».

Και πάλι, όμως, μετά από κάνα δυο χρόνια, δεν βλέπει οριστικά αποτελέσματα και βουτηγμένος στην απελπισία δοκιμάζει – ύστερα από συστάσεις φίλων – ένα ψυχίατρο της σχολής Γκεστάλτ. Μετά από μερικούς μήνες, τον συναντά πάλι ο παθολόγος στο δρόμο και τον ρωτά να μάθει τα νέα της ψυχανάλυσής του. Εκείνος, αφού του εξηγεί ότι άλλαξε πάλι ψυχίατρο, του απαντά πάλι ενθουσιασμένος:
«Τώρα πια είμαι μια χαρά»!
«Δηλαδή, σταμάτησες να τα κάνεις επάνω σου», ρωτά ο παθολόγος.
«Όχι, αλλά τώρα πια ‘δεν με νοιάζει’. Δεν πάει να τα κάνω επάνω μου …».
http://erevoktonos.blogspot.gr/2016/03/blog-post_781.html