Το “λεξικό εννοιών” είναι μια προσωπική, συνθετική εργασία και όχι μια αντιγραφή από κάποιο γενικότερο λεξικό. Προτιμώ η όποια χρήση του να έχει την άδειά μου ή αναφορά στην ιστοσελίδα μου. Δεν θάθελα να κάνω αναφορά στις συνέπειες της νομοθεσίας , όταν όλοι γνωρίζουμε ότι είναι ….μια χαριτωμένη προσδοκία η εφαρμογή του νόμου στην χώρα μας

Αγαλλίαση
από το ρήμα αγάλλομαι= ευχαριστιέμαι πάρα πολύ και ίαση = θεραπεία. Η ευχαρίστηση λειτουργεί ως θεραπεία

Αγάπη
Η θέληση του ανθρώπου να επεκτείνει τον εαυτό του, με σκοπό να καλλιεργήσει την προσωπικότητα, την δική του πνευματική ανάπτυξη και κάποιου άλλου. Το μέτρο της αγάπης είναι να αγαπάς χωρίς μέτρο. Η αγάπη κάποιου εκδηλώνεται με την πρόθεση δέσμευσης, οικειότητας και αφοσίωσης σε μια σχέση, όταν αυτή επεκτείνει , εξελίσσει τον εαυτό του και τον άλλο, που αγαπά.

Αγνωστικισμός
Ιδεαλιστική και φιλοσοφική θεωρία, με κύριο εκπρόσωπό της τον Τομ Χάξλεϋ, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος δεν έχει την δυνατότητα να γνωρίζει, τους νόμους, την αιτία και τη φύση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Ο αγνωστικισμός περιορίζει την επιστημονική οπτική, επειδή ισχυρίζεται ότι η γνώση μας είναι μόνο φαινομενική και ότι δεν είναι δυνατόν να προσεγγίσουμε την αντικειμενική πραγματικότητα.

Αγοραφοβία
Μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο να φύγει κάποιος από το σπίτι του ή ένα οικείο χώρο. Αδικαιολόγητος και παράλογος φόβος, που αισθάνονται ορισμένα άτομα, όταν βρίσκονται σε ανοικτούς χώρους ή μέσα στο πλήθος.

Αγχος
Από τη ρίζα Αγχ- (αγχιστεία, αγχόνη) καταστάσεις που έρχονται κοντά, αν και ξένες μεταξύ τους (Κ.Γεμενετζής). Επειδή κατοικούμε σε ένα κόσμο με καταστάσεις διαχωρισμένες σε ζεύγη αντιθέτων: νύχτα-μέρα, χαρά-λύπη, Θεός-διάβολος κλπ. Το άγχος εμφανίζεται όταν ένα από τα δυο μέρη του ζεύγους υποχωρεί για να εμφανισθεί το άλλο π.χ υγεία και ασθένεια, και να απειλήσει την επιβίωσή μας. Διάχυτη αίσθηση έντασης από την οποία απουσιάζει η σύνδεση με συγκεκριμένα γεγονότα, η πηγή του αναφέρεται σε ξεχασμένα, ελάχιστα συνειδητά γεγονότα και συναισθήματα του παρελθόντος, σύγκρουση, αδυναμία αλλαγής και εγκλωβισμός σε διαφορετικές επιλογές.”Ακατανόμαστη και άμορφη ανησυχία” (Rollo May). Αίσθηση ενός αόριστου κινδύνου, που οφείλεται σε εσωτερικές συγκρούσεις ή σε κρίσεις ζωής ( απώλεια, πένθος, διαζύγιο, συνταξιοδότηση κλπ). Προκαλεί βασανιστική συναισθηματική ένταση. Ο Freud ήταν ο πρώτος, που εισηγήθηκε τον κρίσιμο ρόλο του άγχους, στον σχηματισμό νευρώσεων και ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (υστερία).

Αγχώδεις Διαταραχές
Οι αγχώδεις διαταραχές διακρίνονται σε διαταραχές πανικού, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και μετατραυματικό άγχος.
Συμπτώματα όπως ένταση, φοβίες, ανησυχία, πανικός ή φόβος που πηγάζουν από άσχημες σκέψεις και δυσκολία συγκέντρωσης έχουν οι άνθρωποι που νοσούν από τις Αγχώδεις Διαταραχές. Συνήθως επιδεικνύουν υπερπροστατευτικότητα προς τρίτους, αποφεύγουν περιστατικά που δημιουργούν φόβο και έχουν σωματικά συμπτώματα άγχους ( μερικές φορές θυμίζουν καρδιακά προβλήματα ).

Αδιαλλαξία
Ελλειψη συμφιλιωτικού πνεύματος σε πρόσωπα και καταστάσεις. Παράγει ολοκληρωτικές μορφές σκέψης, επειδή αρνείται τον αντίλογο και τον διάλογο, αδιαφορεί για το δικαίωμα έκφρασης της άλλης άποψης. Αποτελεί γνώρισμα άκαμπτου ανθρώπου, δημιουργεί έριδες και διχόνοιες. Σε συγκεκριμένες καταστάσεις εξυπηρετεί την αξιοπρέπεια και την ελευθερία του ατόμου να υπερασπίζεται διαχρονικές αξίες, όπως αυτές της ισότητας, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης.

Αδικία
Κάθε πράξη, που έρχεται σε αντίθεση με γραπτούς και άγραφους νόμους και βλάπτει την ύπαρξη του άλλου. Κίνητρά της η ιδιοτέλεια, ο ατομισμός, η μεροληψία και η υποκριτική δικαιοσύνη, « Να φαίνεται δίκαιος, ενώ είναι άδικος» ( Πλάτωνας).

Αιρετικός (ή ρεβιζιονιστής, αναθεωρητής, καινοτόμος)
Το άτομο, που ασπάζεται αντίθετες με τις κατεστημένες θρησκευτικές, φιλοσοφικές, πολιτικές και κοινωνικές απόψεις. Συνήθως είναι άτομα προοδευτικά και ανήσυχα, οι απόψεις τους, αν και εμπνέουν φόβο, τον φόβο της αλλαγής, γίνονται μοχλός εξέλιξης και διαφορετικής αντίληψης των πραγμάτων. Επίσης , μια θρησκευτική ομάδα, που διαμαρτύρεται εναντίον συτής, από την οποία συνήθως αποσπάται.

Αιτιοκρατία
Ολα τα φαινόμενα, όλες οι πράξεις έχουν μια αιτία και ένα αποτέλεσμα Ακτιβισμός Κίνημα που υποστηρίζει ότι προτεραιότητα έχει η πρακτική δράση κι όχι μόνο η πνευματική σκέψη.

Αλληλεπίδραση
Πνευματική και συναισθηματική επικοινωνία μεταξύ ατόμων και ομάδων, που οδηγεί σε αμοιβαία επιρροή και αλλαγή. Σε κοινωνικό επίπεδο, η αλληλεπίδραση αφορά την συναισθηματική ανταλλαγή ή την αλλαγή νοοτροπίας, εξαιτίας της επικοινωνίας και της ανταλλαγής συναισθημάτων και απόψεων μεταξύ ατόμων και ομάδας ατόμων.

Αλεξιθυμία
Η ανικανότητα του ατόμου να περιγράψει ή να διαφοροποιήσει τα συναισθήματά του ή να δημιουργήσει φαντασιώσεις. Συνήθως, μπροστά σε μια κατάσταση δεν ξέρουν τί πρέπει να κάνουν και ρωτούν: «Θάπρεπε να κλάψω ή να γελάσω;» Δεν ξέρουν δηλαδή ποια συναισθηματική αντίδραση να δείξουν μπροστά σ΄ένα γεγονός ή μια κατάσταση, κωμική ή τραγική.

Αμηχανία:
Συναισθηματική κατάσταση που συμβαίνει σε ένα άνθρωπο όταν μια συμπεριφορά του ελκύσει μια ανεπιθύμητη προσοχή, διαφορετικό συναίσθημα την ντροπή, συναισθηματική κατάσταση που συμβαίνει όταν η ανεπιθύμητη προσοχή αφορά αυτό που είμαστε ως άτομα και όχι μόνο αυτό που κάναμε

Αμόκ
Μια ψυχική και σωματική κατάσταση που καταστέλλεται πολύ δύσκολα από το άτομο αλλά και από τα ηρεμιστικά. Μια καταστροφική υπερδιέγερση και καταστροφικότητα. όπου οι πάντες, γνωστοί και άγνωστοι, είναι εχθροί και πρέπει να τιμωρηθούν. Διακρίνεται σε δυο μορφές,(αν και επίσημα δεν το διαχωρίζει η αναθεωρημένη έκδοση του DSM IV) Beramok Ως συνέπεια σε έντονο τραυματικό γεγονός ( απώλεια δουλειάς, θάνατος κλπ) και στα πλαίσια βαριάς κατάθλιψης Amok Οργή και ντροπή εναντίον της κοινωνίας,συνδέεται πιο στενά με την ψύχωση, την διπολική διαταραχή και τις διαταραχές προσωπικότητας.

Αμφιβολία
Αμφιβάλλω. Βάζω ανάμεσα σε δυο πράγματα την πιθανότητα να είναι ή να μην είναι αληθινά. Το αντίθετο: Συμβάλλω

Αμοραλισμός
Σύνθεση του στερητικού α και moral (ηθικός) Αντίληψη, που απορρίπτει τις ηθικές αξίες.

αμυγδαλή
Ένα μέρος του μεταιχμιακού συστήματος του εγκεφάλου που συνδέει την συναισθηματική σημασία ενός ερεθίσματος και ρυθμίζει την αμυντική ή την επιθετική συμπεριφορά.

Αμφιθυμία
Συναισθηματική κατάσταση που προέρχεται από ταυτόχρονες και αντιφατικές σκέψεις, θέσεις ή αποφάσεις. Συναισθηματική αστάθεια.

Αναδραστικότητα ( ψυχολογική)
Ψυχολογικός μηχανισμός, που οδηγεί σε αντίθετες, από τις αναμενόμενες κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες , συμπεριφορές. Σήμερα, αναγνωρίζουμε το φαινόμενο της αναδραστικότητας για παράδειγμα στην διαφήμιση. Επειδή οι καταναλωτές δείχνουν σημάδια κόπωσης από τον υπερκαταναλωτισμό, αντιδρούν αρνητικά στις πιέσεις ή καχυποψίας, όταν αντιμετωπίζουν τα « δωρεάν» προϊόντα ή υπηρεσίες, μπορεί μια « προσφορά» ενός προϊόντος να έχει ελάχιστη ή και καθόλου ανταπόκριση, να τους κινήσει τις υποψίες να ψάξουν τα « ψιλά» γράμματα και να ερμηνεύσουν την προσφορά ως εν δυνάμει απάτη. Κάτι ανάλογο μπορεί να δημιουργηθεί και στις σχέσεις των ανθρώπων. Αν για παράδειγμα κάποιος έχει την αντίληψη « οτι κανείς στην εποχή μας δεν είναι αλτρουιστής ή δοτικός» τότε μπροστά σε μια τέτοια συμπεριφορά θα αισθανθεί ότι απειλείται, θα αποδώσει ταπεινά κίνητρα στον άλλον και θα αποσυρθεί από την επικοινωνία. Σύμφωνα με τον ορισμό του ψυχολόγου Τζακ Μπρεμ, περιγράφεται η ψυχική κατάσταση η οποία έχει ως αποτέλεσμα μια αυξημένη ελκυστικότητα εκείνων των επιλογών συμπεριφοράς που απειλούνται με περιορισμό. Το 1966 ο Μπρεμ διατύπωσε τη θεωρία της ψυχολογικής αναδραστικότητας στο γνωστό του βιβλίο «Η θεωρία της ψυχολογικής αναδραστικότητας», αφού πρώτα έχει δημοσιεύσει μέρος της σε εφημερίδα της εποχής του. Στόχος του ήταν η θεωρία αυτή να καθιερωθεί ως θεωρία της ελευθερίας, καθώς βασίζεται στο στοιχείο αυτό. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Μπρεμ, κάθε φορά που μία επιθυμητή για το άτομο συμπεριφορά πρόκειται να αποσυρθεί από το πεδίο δυνατοτήτων του ή τουλάχιστον απειλείται, τότε το άτομο υφίσταται μία κατάσταση ψυχολογικής αναδραστικότητας καθώς αισθάνεται ότι αμφισβητείται η ελευθερία του και συνεπώς προσπαθεί με κάθε τρόπο να την ανακτήσει. Έτσι το άτομο φαίνεται να ορίζει τη δράση του με γνώμονα την ελευθερία του.(wikipedia)

Ανάπλαση
Εντοπισμός και προσέγγιση πληροφοριών

Αναγνώριση
Αντίληψη ότι κάποιος ή κάτι είναι οικείο

Ανθρωπος
Ένα μοναδικό και ανεπανάληπτο σύνολο των στοιχείων μιας εσωτερικής δομής και του εξωτερικού τρόπου εμφάνισης και συμπεριφοράς, αυτόνομο και ικανό να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του.

Ανθρωπομορφισμός
Η αντίληψη ότι όλα γύρω μας, θεοί και πράγματα, έχουν ανθρώπινες ιδιότητες.Οι άνθρωποι έβλεπαν στους θεούς του Ολύμπου τα πάθη και τα βάσανά τους.

Αντίληψη
Οι αντιλήψεις είναι πολυσύνθετες ψυχοπνευματικές λειτουργίες του ανθρώπου με βάση τις οποίες ερμηνεύει τον κόσμο που τον περιβάλλει. Η διαμόρφωση μιας αντίληψης οδηγεί στην υιοθέτηση μιας συγκεκριμένης στάσης, δηλαδή

Απόδοση ( ερμηνεία των άλλων)
Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται κάποιος τις στάσεις και τη συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων γύρω του, ο τρόπος που « ερμηνεύει» τις αιτίες και τους λόγους των στάσεων και των συμπεριφορών των άλλων, με εκτιμήσεις κριτήρια καθιερωμένα από τον ευρύτερο πληθυσμό και που αγνοούν τις ατομικές διαφορές, τα κίνητρα και τους προσωπικούς λόγους κάποιας συμπεριφοράς. Οι αποδόσεις, συνήθως λανθασμένες, είναι και η βάση των προκαταλήψεων, του ρατσισμού και των στερεοτύπων, αλλά και της ψυχολογιοποίησης. ( βλ.λέξη)

Αποπραγματοποίηση
Η αποπραγματοποίηση είναι η παραμόρφωση της αντίληψης του εξωτερικού κόσμου έτσι ώστε να φαίνεται περίεργος ή μη πραγματικός. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν την αίσθηση ότι από το περιβάλλον κάποιου λείπει ο αυθορμητισμός, τα συναισθήματα και το βάθος[1]. Είναι ένα ψυχοδιασπαστικό σύμπτωμα πολλών καταστάσεων, όπως ψυχιατρικών και νευρολογικών διαταραχών. Επίσης είναι παρενέργεια πολλών φαρμάκων, μπορεί όμως να προκληθεί και από έλλειψη ύπνου ή και από άγχος.
Η αποπροσωποποίηση είναι μια εμπειρία στην οποία κάποιος νιώθει ότι ο εαυτός του δεν είναι πραγματικός, ενώ στην αποπραγματοποίηση κάποιος νιώθει ότι ο εξωτερικός κόσμος δεν είναι αληθινός. Αν και υποστηρίζεται ότι οι δύο διαταραχές είναι ίδιες, ωστόσο υπάρχουν αποδείξεις που δείχνουν ότι στην κάθε διαταραχή υπάρχει διαφορετικός νευροβιολογικός μηχανισμός.(Wikipedia)

Αποπροσωποποίηση
Όσοι βιώνουν την αποπροσωποποίηση νιώθουν πως είναι τελείως αποκολλημένοι από τον κόσμο και από το σώμα τους και πως δρουν ως μια τελείως ξεχωριστή οντότητα. Συχνά κάποιος που βιώνει αυτό το αίσθημα αναφέρει πως “η ζωή μοιάζει με ταινία” ή ότι τα πράγματα δεν τα νιώθει αληθινά. Ωστόσο, οι πάσχοντες έχουν πλήρη συνείδηση ότι αυτή η αντίληψη για το σώμα και τον ψυχισμό τους δεν είναι κανονική, πράγμα που κάνει πιο έντονη την ανησυχία τους ότι “κάτι δεν πάει καλά” και μπορεί να ενισχύσει το άγχος αλλά και αυτά τα συμπτώματα μέσω θετικής ανάδρασης. Η αίσθηση της αποπραγματοποίησης και της αποπροσωποποίησης μπορεί να εμφανιστεί επίσης σε παροδικές καταστάσεις πολύ έντονου άγχους, όπως καταστάσεις που απειλούν τη ζωή του ατόμου ή προκαλούν μεγάλο φόβο.(Wikipedia)

Αυτοαπόδοση και ετεροαπόδοση:
Ο τρόπος- συνήθως μεροληπτικός- που ερμηνεύει κάποιος διαφορετικά τη δική του συμπεριφορά ή τη συμπεριφορά των άλλων: Για μεν τους άλλους, αποδίδει αιτίες στον χαρακτήρα ( παθολογία) αλλά όσο αφορά τον εαυτό του, αποδίδει τη συμπεριφορά του στις δύσκολες συνθήκες, που βρέθηκε. Αυτή η μεροληπτική ερμηνεία, θεωρείται και το « θεμελιώδες σφάλμα» στις κοινωνικές αποδόσεις και ερμηνείες του χαρακτήρα των άλλων

Απροσδιοριστίας Αρχή
Η αρχή της απροσδιοριστίας (Werner Heisenberg 1927) βασίζεται στην θεωρία ότι κατά τη μέτρηση ενός μεγέθους υπάρχει υποχρεωτικά αλληλεπίδραση μεταξύ του παρατηρούμενου φαινόμενου και των μέσων παρατήρησής του

Αρχέτυπα
Εικόνες αρχέγονες, που χρονικά περίπου συμπίπτουν με την εμφάνιση του πρώτου ανθρώπου. Εκφράζουν μορφές συμπεριφοράς, ίδιες περίπου σε όλους, ανεξάρτητα χώρου και χρόνου. Ο Γιουγκ καταχωρεί τα αρχέτυπα στο « συλλογικό ασυνείδητο» και θεωρεί τέσσερα από αυτά ως πιο βασικά: Το αρχέτυπο της μητέρας, ( η θέση της στην ανθρώπινη συνείδηση), της αναγέννησης ( όλα γεννιώνται και πεθαίνουν ), του πνεύματος στα παραμύθια ( η άλλη πραγματικότητα ), και του κατεργάρη ( η θεϊκή σπίθα, η πονηριά και η διάθεση για φάρσα που κρύβουμε μέσα μας).

Ασπεργκερ (Asperger) Σύνδρομο

Το σύνδρομο Asperger είναι αναπτυξιακή διαταραχή του αυτιστικού φάσματος. Σε αντίθεση με τον κλασικό αυτισμό τα άτομα με σύνδρομο Asperger έχουν μέση φυσιολογική νοημοσύνη ενώ δεν παρουσιάζουν προβλήματα στην ανάπτυξη του λόγου. Εμφανίζουν όμως τα συμπτώματα της αυτιστικής ψυχοπαθολογίας: 1. Αδυναμία στην κοινωνική αλληλεπίδραση: το άτομο συνήθως προτιμά να είναι κοινωνικά απομονωμένο. Μπορεί να δυσφορεί και να αγχώνεται να προσαρμοστεί στις κοινωνικές προσεγγίσεις των άλλων. Στην εφηβεία μπορεί να θελήσει να κάνει φίλους όπως η συνομήλικοι του αλλά δεν ξέρει πώς να δημιουργήσει κα να διατηρήσει φιλίες. Επίσης δυσκολεύεται να αντιληφθεί τα κοινωνικά σήματα και να συμπεριφέρεται με ακατάλληλο τρόπο χωρίς να αντιλαμβάνεται το λάθος (π.χ. δεν γνωρίζουν πότε μπορούν να σταματήσουν το συνομιλητή τους αλλά και πότε εκείνος έχει χάσει τον ενδιαφέρον του στη συζήτηση). 2. Κοινωνική επικοινωνία: Ο λόγος μπορεί να είναι τέλειος αλλά τείνει να είναι τυπικός και σχολαστικός (π.χ. «Τι κάνεις;» «Είμαι καλά»). Ακόμη ο λόγος δεν έχει εκφραστικότητα έτσι ώστε να αντιληφθεί κανείς αν είναι κουρασμένος, θυμωμένος ή κάτι άλλο. Ενώ δεν μπορεί να το διακρίνει αυτό στους συνομιλητές του. Δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες και δυσκολεύεται να αντιληφθεί την μη λεκτική επικοινωνία. Επίσης κάθε φράση την αντιλαμβάνεται κυριολεκτικά, δεν αντιλαμβάνονται λογοπαίγνια ή μεταφορές του λόγου. 3. Κοινωνική φαντασία και ευελιξία της σκέψης: συχνά έχει ένα ενδιαφέρον από το οποίο απορροφάται και είναι μόνιμο θέμα συζήτησης. Επιμένει σε συγκεκριμένες ρουτίνες και αντιδρά στην οποιαδήποτε αλλαγή επειδή προκαλεί άγχος. Τέλος παρότι συνήθως έχουν καλή μαθηματική σκέψη και νοημοσύνη έχουν περιορισμένη ικανότητα να σκεφθούν δημιουργικά.

Ατταβισμός ( λατινικά attavus = παππούς)
Η εμφάνιση γονιδιακών χαρακτηριστικών σε ένα απόγονο, που δεν είχαν εμφανισθεί για δυο γενιές. Οφείλεται σε τυχαίο συνδυασμό γονιδίων και εμφανίζεται και σε πλάγιους συγγενείς.

Ατομικές διαφορές
Οι ατομικές διαφορές οφείλονται στη φύση, τα γονίδια και περισσότερο στην ανατροφή, το περιβάλλον, δηλαδή στη μάθηση και την εμπειρία. Ετσι, η ενεργητικότητα, η ευφυία ή η εσωστρέφεια π.χ είναι ένα ζήτημα φύσης και ιδιοσυγκρασίας, ενώ τα ιδανικά, οι αξίες και οι πεποιθήσεις οφείλονται στην ανατροφή και τη μάθηση.

Αυθορμητισμός
Το άτομο ενεργεί με βάση την διάθεση της στιγμής και το ένστικτο, εμπιστεύεται την διαίσθηση του, αποφασίζει γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερη λογική επεξεργασία

Αυταρχική προσωπικότητα
Συνήθως προκύπτει από την διαπαιδαγώγηση εξαιτίας αυστηρών γονέων στην παιδική ηλικία. Το παιδί μαθαίνει να συμμορφώνεται, να υποτάσσεται στις κοινωνικές συμβάσεις, διαθέτει μια τιμωρητική συνείδηση και παράλληλα εχθρότητα και μνησικακία και επειδή ποτέ δεν ξέσπασαν εναντίον των γονέων, φέρονται τιμωρητικά, αυστηρά και μερικές φορές σαδιστικά στο περιβάλλον τους ( Adorno και συνεργάτες)

Αυτοέλεγχος :
η ικανότητα κάποιου να ελέγχει τα συναισθήματα,τις παρορμήσεις και τις πράξεις του: αντίθετα, χάνω τον αυτοέλεγχο σημαίνει κυριαρχούμαι, δεν κυριαρχώ.

Αυτενέργεια Συμπεριφορά, που ξεκινά από τα ίδια άτομα, χωρίς την παρεμβολή τρίτων καταναγκαστικών παραγόντων ή προσώπων. Η αυτενέργεια αποτελεί μια από τις βασικότερες εκπαιδευτικές διαδικασίες μάθησης και είναι το μέσον για την καλλιέργεια της ελευθερίας, του αυτοσεβασμού και της ευθύνης του ανθρώπου απέναντι στη ζωή.

Αυτοεκτίμηση
Η αίσθηση ότι είσαι ο δημιουργός και πρωταγωνιστής της ζωής σου, χωρίς τους φόβους απόρριψης, ανεπάρκειας, απώλειας, ενοχής, ταπείνωσης κλπ., που συχνά συνοδεύουν την ανθρώπινη δράση. Η δυνατότητα να μπορείς να κάνεις κάτι καλό για τους άλλους, όταν ξέρεις με βεβαιότητα ότι δεν πρόκειται να σου το ανταποδώσουν.

Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά
Η πρόθεση να κάνει κάποιος κακό στο σώμα ή στον εαυτό του, με διάφορους τρόπους (π.χ αλκοόλ, ουσίες) Πρόκειται για ένα φαύλο κύκλο. Ξεκινά με την απέχθεια για τον εαυτό. Η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά είναι λανθασμένη επιλογή, που οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη απέχθεια, εξαιτίας της ντροπής και ενοχής που νιώθει το αυτοκαταστροφικό άτομο

Αυτοκτονία – (Suicide)
Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, συνέπεια σοβαρών ψυχικών διαταραχών. Ο ” αυτοκτονικός ιδεασμός” (δηλαδή η πρόθεση του ατόμου να αυτοκτονήσει) μαζί με την ετεροκαταστροφικότητα (δηλαδή την πρόθεση του ατόμου να προκαλέσει καταστροφή ή και θάνατο άλλων) θεωρούνται επείγοντα ψυχιατρικά περιστατικά , που συνήθως αντιμετωπίζονται με νοσηλεία έστω και αναγκαστική.

Βερμπαλισμός ( λατιν. Verbum= λόγος)
Η αγάπη των λέξεων, που όμως δεν γίνονται πράξη. Πολλά και ωραία λόγια, λίγα έργα. Βιταλισμός Εναλλακτικός τρόπος σκέψης, αντίθετος με την επιστημονική και ορθολογιστική άποψη για τη ζωή και τη σχέση της μόνο με φυσικοχημικά αίτια. Ο Βασικός της εκπρόσωπος, Η. Bergson, αναφέρεται στην ανθρώπινη δυνατότητα για ανέλιξη και αυθεντικότητα, μέσω της διαίσθησης, της ροής της συνείδησης, της ζωτικής ορμής, ( élan vital),πέραν από βιολογικούς και φυσικούς ή γενετικούς παράγοντες. Βιταλιστικές απόψεις βρίσκουμε στην «Ασκητική» του Καζαντζάκη.

Βουλημία ψυχογενής

Η ακατάσχετη υπερφαγία, συχνά συνοδεύεται και από την πρόκληση εμέτων. Κύριο χαρακτηριστικό της ψυχογενή βουλιμίας είναι η κατανάλωση, σε σύντομο χρονικό διάστημα, μεγάλης ποσότητας φαγητού. Το άτομο, στη συνέχεια, βιώνει αισθήματα ενοχής και δυσφορίας και λαμβάνει μέτρα αντιστάθμισης ( πχ: προκλητός έμετος- χρήση καθαρτικών και διουρητικών χαπιών ή και εντατική γυμναστική), που αποσκοπούν στην αποφυγή της αύξησης του βάρους. Ο χρόνος που μεσολαβεί συνήθως από την έναρξη του προβλήματος μέχρι την παρουσίαση στον ειδικό είναι 4-5 χρόνια. Συχνά, η κρυφή τάση για βουλιμία απομονώνει τα άτομα αυτά δημιουργώντας τους αισθήματα εκνευρισμού και άγχους τα οποία συμβάλουν στην πραγματοποίηση του επόμενου βουλημικού επεισοδίου, εντείνοντας το αίσθημα ενοχής και ανικανότητας στο βουλημικό άτομο και δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο ένα φαύλο κύκλο που οδηγεί στο επόμενο βουλημικό επεισόδιο. Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από ποσότητες τροφής, σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο ( πχ. μέσα σε 2 ώρες), σαφώς μεγαλύτερης από αυτή που θα μπορούσαν να καταναλώσουν οι περισσότεροι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ίδιας χρονικής περιόδου και υπο παρόμοιες συνθήκες. Παρατηρείται αίσθημα έλλειψης ελέγχου στην κατανάλωση τροφής κατά τη διάρκεια του επεισοδίου (δηλαδή, αίσθημα του ατόμου ότι δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει τι και πόσο τρώει). Παρατηρείται επανειλημμένη χρήση μεθόδων αντιστάθμισης, όπως αυτο-προκαλούμενοι εμέτοι, κατάχρηση καθαρτικών,διουρητικών ή άλλων φαρμάκων ή υπερβολική σωματική άσκηση. Παρατηρείται μυστικοπαθής συμπεριφορά και απομάκρυνση από τον περίγυρο. Συχνή ‘εξαφάνιση’ στην τουαλέτα μετά από τα γεύματα με σκοπό την αποβολή των προσληφθέντων τροφών.

Βούληση
Η ικανότητα του ανθρώπου να θέλει και να υπηρετεί τους σκοπούς, το νόημα ζωής και τα σχέδιά του. Σχετικά με το φιλοσοφικό ερώτημα αν υπάρχει ελευθερία βούλησης, έχουν δοθεί διαφορετικές απόψεις και θεωρίες, όπως ο ιδεαλισμός ή οι απόψεις του E.Fromm. Η άποψη ότι υπάρχει ελευθερία βούλησης, με την επιφύλαξη των κοινωνικών περιορισμών ( συμφέροντα, οικονομία, δύναμη, παγκοσμιοποίηση κλπ), φαίνεται να είναι αρκετά ρεαλιστική.

Βουλησιοκρατία
Η θεωρία που υποστηρίζει την ύπαρξη μιας παγκόσμιας βούλησης, ως αρχής του κόσμου

Βολουνταρισμός
( Η βουλησιαρχία) Φιλοσοφική άποψη, που θεωρεί την ανθρώπινη βούληση ως βασική αρχή του κόσμου. Κύριος εκπρόσωπός της ο Νίτσε, με το έργο του « Ιδε ο άνθρωπος, ο υπεράνθρωπος». Ο αντίλογος στο έργο του Νίτσε από άλλους φιλοσοφικούς στοχαστές, δείχνει πως μάλλον είναι απλοϊκή η πίστη ότι η ατομική βούληση και μόνο μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Burnout
Εργασιακό άγχος υψηλής έντασης, παρατηρούνται αλλαγές στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά, ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ του άγχους, της κακής ποιότητας ζωής και της επιβράβευσης /ικανοποίησης της εργοδοτικής ιεραρχίας. Το άτομο με Burnout νιώθει παγιδευμένο, δεν μπορεί να μειώσει τους ρυθμούς επειδή φοβάται μήπως απογοητεύσει, καταλαμβάνεται από ακραία δυσαρέσκεια, απαισιοδοξία, μειωμένη ικανοποίηση από την εργασία, καθώς και την επιθυμία να εγκαταλειφθεί τελείως η συγκεκριμένη εργασία

Γενναιότητα
Συναισθηματική δεξιότητα, η ικανότητα να ξεπερνά κάποιος τους φόβους του, να παίρνει τις ευθύνες του και να εκτελεί αποφάσεις, με βάση τις επιθυμίες του, διατηρώντας το σεβασμό του προς τους άλλους.

Γλώσσα-Γλωσσική ικανότητα
( από το βιβλίο «Η δύναμη των λέξεων Umberto Eco ) Η γλωσσική ικανότητα στην επικοινωνία πρέπει να συνδέει, να παρηγορεί, να σώζει ή να δημιουργεί φιλίες. Η αδιαφορία για τις λέξεις οδηγεί στην απομόνωση από την πραγματικότητα. Το να μιλάς λανθασμένα, έλεγε ο Πλάτωνας, είναι όχι μόνο άσχημο αλλά κάνει και κακό στην ψυχή. «…Οι σημερινοί νεολογισμοί επινοούνται για απατηλές χρήσεις και ψευδείς αντιστοιχίες: νόμοι της αγοράς αντί εκμετάλλευση, ελαστικότητα αντί ανεργία, υπόγεια οικονομία αντί μαύρη εργασία, προληπτικός πόλεμος αντί επιθετικότητα…» Σε περιόδους πολιτικής και ηθικής κατάπτωσης της δημοκρατίας, η γλώσσα προσαρμοζόταν στη χρήση και την κατάχρηση της εξουσίας, επινοώντας προφάσεις και δικαιολογίες για να κάνει ευπαρουσίαστα τα άσχημα γεγονότα.«Εχουμε χάσει τα αληθινά ονόματα των πραγμάτων (Κάτων, η συνομωσία του Κατιλίνα)

Δεκτικός στην εμπειρία
Τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι άτομα δεκτικά σε καινούριες καινούριες εμπειρίες και προκλήσεις. Έχουν πολλά ενδιαφέροντα και αναζητούν διαρκώς νέες δραστηριότητες που θα εμπλουτίσουν το συναισθηματικό και τον πνευματικό τους κόσμο. Τους αρέσουν τα πνευματικά παιχνίδια και χαρακτηρίζονται από μια ανεξαρτησία στον τρόπο σκέψης τους. Ενδιαφέρονται για το ωραίο και την αρμονία στη φύση, την τέχνη και τις επιστήμες. Συχνά τους αρέσει να φτιάχνουν σενάρια με τη φαντασία τους ώστε να ξεφεύγουν από την καθημερινότητα. Είναι έντονα συναισθηματικά άτομα και συχνά
«δένονται» με άτομα, μέρη ή αντικείμενα. Είναι άτομα που τους αρέσει το διαφορετικό γιατί έτσι βγαίνουν από τη μονοτονία της ζωής

Διαίσθηση
“Η διαίσθηση είναι κατά κάποιο τρόπο, η παράλογη, ενστικτώδης και καλλιτεχνική γνώση της πραγματικότητας, όταν αναλύεται σε μια δεδομένη στιγμή, που μπορεί να μας επιτρέψει να φτάσουμε σε συμπεράσματα, χωρίς να χρειατεί να περάσουμε μέσα από τις ρητές και συνειδητές διαδικασίες της τυπικής σκέψης” ( Χ.Μπουκάϊ) «Η διαίσθηση» είναι μια κρίση, μια αίσθηση η οποία έχει τρεις ιδιότητες: πρώτον, ξεκινάει μέσα στο μυαλό μας. Είναι εκεί, ξέρουμε π.χ. ότι δεν μας αρέσει αυτός ο άνθρωπος. δεύτερον, δεν καταλαβαίνουμε γιατί έχουμε αυτή την αίσθηση – οι αιτίες της, η διαδικασία που τη στηρίζει δεν είναι ενσυνείδητες. Και, τρίτον, παρ’ όλα αυτά, η αίσθηση αυτή είναι τόσο δυνατή ώστε να μας ωθήσει στο να ενεργήσουμε ακολουθώντας την» (Gerd Gigerenzer, Human development/ Max Planck Institute-Germany

Διαμεσολάβηση
Πρόκειται για μια παρέμβαση ενός αμοιβαία αποδεκτού τρίτου σε μια διαμάχη, όπου δια μέσου μιας διαπραγματευτικής διαδικασίας επιδιώκεται γεφύρωση των διαφορών και εξεύρεση μιας αμοιβαία αποδεκτής συμφωνίας.Αυτό βέβαια προϋποθέτει απόφαση και των δύο πλευρών να προχωρήσουν σε ειρηνική επίλυση των διαφορών τους και να αποφύγουν τη δικαστική διαδικασία. Συχνά έχουν δοκιμαστεί και άλλες προσεγγίσεις και έχουν αποτύχει.Η προσπάθεια μπορεί να τελεσφορήσει ακόμη και από την πρώτη συνάντηση, συχνά όμως απαιτούνται περισσότερες. Εκείνο όμως που είναι βέβαιο είναι ότι πρόκειται για μια οικονομική, σύντομη και αποτελεσματική συνήθως διαδικασία.

Διαπραγμάτευση Η ικανότητα να βρίσκει κάποιος το κοινό σημείο συμφωνία δυο ή περισσότερων ανθρώπων, χωρίς να συμβιβάζεται ή να υποχωρεί, η καλή διάθεση, η αποδοχή και ο σεβασμός ότι όλοι αξίζουν μια δίκαιη λύση.

Διεκδικητικότητα Επικοινωνιακή δεξιότητα, να γνωρίζει κάποιος και να αναζητά τα δικαιώματά του, χωρίς να βλάπτει τα δικαιώματα των άλλων.

Διπλά μηνύματα Η ανταλλαγή μηνυμάτων και πληροφοριών, που παρουσιάζουν αντίφαση ανάμεσα στο λεκτικό και μη λεκτικό μέρος. Π.χ το ύφος, το χρώμα της φωνής, το βλέμμα η γλώσσα του σώματος υπονοούν διαφορετικά σε σχέση με το λεκτικό περιεχόμενο του μηνύματος. Η απόλυτη σιωπή, η έλλειψη δηλαδή λεκτικού μέρους μιας επικοινωνίας είναι επίσης ένα διπλό μήνυμα. Τα διπλά μηνύματα επιφέρουν σύγχιση και άγχος.

Διπλή Διάγνωση
Ανθρωποι εθισμένοι σε ουσίες ή σε εξαρτητικές συμπεριφορές ( π.χ τζόγος) , παρουσιάζουν και ψυχιατρική νόσο, οφειλόμενη είτε στη χρήση ή η χρήση είναι συνέπεια προϋπάρχουσας νόσου. Συχνά, παρουσιάζουν:
διαταραχές προσωπικότητας, όπως οριακή διαταραχή προσωπικότητας με ασταθές και επιφανειακό συναίσθημα, ευερεθιστικότητα και άγχος. Οι ασθενείς με οριακή διαταραχή προσωπικότητας εξοργίζονται πολύ εύκολα, έχουν διαταραγμένη αντίληψη του εαυτού τους και των άλλων, είναι ασταθείς σε έντονες διαπροσωπικές σχέσεις, λειτουργούν στα άκρα χωρίς συναίσθηση του κινδύνου, ενώ έχουν εκρήξεις έντονων συναισθημάτων ( θυμό, λύπη, χαρά ) χωρίς διάρκεια και συνήθως έχουν χειριστική συμπεριφορά.
διαταραχές της Διάθεσης
Κατάθλιψη με αισθήματα κατωτερότητας, λύπης, ενοχής και εκνευρισμού. Σκέψεις όπως επιθυμία αυτοτιμωρίας, αυτοκτονικού ιδεασμού και αυτοτραυματισμού και συμπεριφορές όπως επιθετικότητα σε κανόνες, ευερεθιστικότητα και μειωμένη δραστηριότητα, αποτελούν συμπτώματα που συναντιόνται συχνά σε ασθενείας που πάσχουν από κατάθλιψη.
Διπολική ψύχωση
Μανία με αισθήματα παντοδυναμίας, ευφορίας, εκρήξεων θυμού και κατάθλιψης σε μεικτές φάσεις. Ασθενείς που πάσχουν από μανία είναι συνήθως υπεραισιόδοξα έχοντας ένα αίσθημα μεγαλείου, παρουσιάζοντας υπερβολική δραστηριότητα, εκκεντρικότητα και παρορμητικότητα καθώς επίσης έχουν μειωμένο ύπνο και ασχολούνται με επικίνδυνες δραστηριότητες.
Διαταραχές της Σκέψης
Σχιζοφρένεια με άρση αναστολών, επίπεδο συναίσθημα

Διχωτική ακοή (Split Span) Η ιδιότητα της ακοής να ακούει όλα και να φιλτράρει αμέσως μετά

δόγμα Ο όρος δόγμα σημαίνει την απαράβατη γνώμη, το φρόνημα μιας ομάδας ( θρησκευτικής, πολιτικής κλπ) για συγκεκριμένους κανόνες,την εντολή και υπακοή στην εφαρμογή τους, χωρίς άποψη ή κρίση των μελών της.

Εθιμο Καθιερωμένα, σεβαστά και συχνά ευχάριστα κοινωνικά πρότυπα συμπεριφοράς, μέσα σε συγκεκριμένο χωροχρονικό πλαίσιο. Η επανάληψη ή η αναμονή τους προσφέρουν συνήθως χαρά , έχουν θετική συναισθηματική αξία και συλλογικότητα, εντείνουν τους δεσμούς και την συλλογική επικοινωνία.

Εθισμός στο τζόγο
Η ενασχόληση με τον τζόγο χωρίζεται σε 3 κατηγορίες : Α) Μη συστηματική , δηλαδή το άτομο ασχολείται περιστασιακά, όπως την Πρωτοχρονιά και θεωρείται έθιμο. Β) Παθολογική, δηλαδή η συστηματική ανάγκη ενασχόλησης με τον τζόγο. Γ) Εξάρτηση , δηλαδή το άτομο φτάνει να σκέφτεται και να ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με τον τζόγο και τα τυχερά παιχνίδια. Στην Ελλάδα, οι ασθενείς συνήθως είναι εθισμένοι σε τζόγο: 1) μέσω internet 2)στα καζίνο 3)στο στοίχημα 4)στο kino και 5) στον ιππόδρομο. Αυτά τα τυχερά παιχνίδια θεωρούνται εθιστικά (σε αντίθεση με το λαχείο), καθώς δεν υπάρχει χρονική διαμεσολάβηση μεταξύ του στοιχήματος και του αποτελέσματος, (υπάρχει δηλαδή άμεσο αποτέλεσμα, καθώς η διάρκεια στην ρουλέτα είναι 2 λεπτά, στο kino 5 λεπτά κλπ). Παρατηρούμε πολλούς ασθενείς που έχουν φτιάξει ολόκληρα συστήματα για να μην ξεμένουν από χρήματα και να παίζουν καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας. Έτσι εξασφαλίζουν κάποια χρήματα από παιχνίδια με χαμηλό ρίσκο και εν συνεχεία τα επενδύουν σε άλλα με μέτριο ρίσκο. Τελικά δεν ξεμένουν από χρήματα εύκολα και έχουν να «παίξουν» για περισσότερο καιρό. Η συμπεριφορά αυτή επιτρέπει στον εθισμένο ή παθολογικό παίχτη να παίζει καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας . Ο εθισμός στον τζόγο προκαλεί σωματικά στερητικά σύνδρομα όπως αϋπνία, ανησυχία, πόνο στο στομάχι, εφίδρωση. Η ικανοποίηση της ανάγκης γίνεται επιτακτική στο σωματικό και στο ψυχολογικό επίπεδο. Η θεραπευτική «συμμαχία» για την αντιμετώπιση του προβληματικού τζόγου είτε του εθισμού στον τζόγο βασίζεται στην σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργείται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου, καθώς ο τελευταίος βρίσκει ένα χώρο και ένα πλαίσιο στο οποίο να λέει την αλήθεια και να εκφράζεται ειλικρινά χωρίς να κρίνεται. Η διακοπή από τον τζόγο γίνεται σταδιακά και περνάει από την μείωση των ποσών που παίζονται έως την πλήρη αποχή. Διάφορες τεχνικές και εργαλεία χρησιμοποιούνται για να προστατευθεί από το περιβάλλον του ο θεραπευόμενος και να μειώσει τον κίνδυνο της «υποτροπής» στον τζόγο.

Ελεγχος ( Locus of control )
Βασική οργάνωση της συμπεριφοράς του ατόμου και διακρίνεται σε εσωτερικό και εξωτερικό έλεγχο. Τα άτομα με εσωτερικό έλεγχο της ζωής τους, παίρνουν ευθύνες και έχουν την αίσθηση κυριαρχίας στις καταστάσεις. Ομως κινδυνεύουν , αν η ανάγκη για έλεγχο γίνει υπερβολική, για καταστάσεις που εκ των πραγμάτων είναι εκτός ελέγχου. Τα άτομα με εξωτερική αίσθηση ελέγχου καθιστούν όλους τους άλλους υπεύθυνους, είναι μοιρολάτρες, δεν παίρνουν ευθύνες, είναι εξαρτημένοι και το περιβάλλον γύρω τους έχει την αίσθηση δυσφορίας και πίεσης.

Ελευθερία
από το ρήμα ελεύθειν και ερά να πηγαίνει κάποιος όπου του αρέσει. Ένα από τα τέσσερα υπαρξιακά αγαθά που αναζητά ο άνθρωπος στην πορεία της ζωής του

Ελίτ Μια ομάδα ατόμων που (αυτο) αναγνωρίζεται ως ανώτερη από τις υπόλοιπες για οικονομικούς, κοινωνικούς ή πνευματικούς λόγους

Εμπειρία
Οποιοδήποτε προσωπικό βίωμα, το οποίο κάποιος επεξεργάζεται σύμφωνα με τις γνώσεις και αντιλήψεις του και που παράγει νέα γνώση. π.χ λέμε “έμαθα από τα λάθη μου” ή ” δεν μαθαίνει από τις εμπειρίες του”Εμπειρία δεν είναι μόνο η πράξη αλλά η γνώση που αποκτούμε μέσα από αυτήν

Εμπιστοσύνη
Η ικανότητα που επιτρέπει σ΄ένα άτομο να παραμερίζει τις αρνητικές εμπειρίες του από τις σχέσεις του στο παρελθόν και να δείχνει συνέπεια, ειλικρίνεια, αξιοπιστία και αφοσίωση σ΄ένα νέο πρόσωπο. Η εμπιστοσύνη δεν είναι τυφλή, χρειάζεται διάκριση, ποιοί είναι κατάλληλοι και ποοί όχι για να την δεχθούν, έλκει ώριμες σχέσεις. Η δυσπιστία τις απομακρύνει.

Εννοιες
τί περιέχει η κάθε λέξη που χρησημοποιούμε; Ο γλωσσικός κώδικας δεν είναι αρκετός για μια επιτυχημένη επικοινωνία. Περισσότερο αναγκαίο είναι το περιεχόμενο, η σημασία, το νόημα που το ίδιο το άτομο εμπεριέχει

Ενόρμηση
Ενστικτώδης τάση (ψυχολογία, ψυχιατρική) που ωθεί στην εκτέλεση πράξεων που μειώνουν τη διέγερση ή ικανοποιούν ψυχοσωματικές, ασυνείδητες και πέραν της λογικής ανθρώπινες ανάγκες

Ενοχή
Πραγματική : δυσφορία εξαιτίας της παραβίασης κανόνων, λανθασμένων πράξεων, φανταστικών ή πραγματικών, αίσθηση προδοσίας και ελλειμματικής ηθικής ακεραιότητας. Ψυχική κατάσταση στενοχώριας, εξαιτίας πραγματικού σφάλματος ή βλάβης, που προξενήθηκε σ΄ένα άτομο. Ψυχική: Αν η ενοχή είναι υπερβολική και αδικαιολόγητη – ένα άτομο νιώθει ότι ευθύνεται ,φταίει για όλους και για όλα- τότε χρειάζεται η οριοθέτηση και ο επαναπροσδιορισμός της ευθύνης, που έχει αυτό το άτομο για τους άλλους. Η ενοχή τότε βιώνεται ως αίσθηση της ήττας του εγώ, η αίσθηση για ένα μυστηριώδες και ανεξιχνίαστο φταίξιμο Η ενοχή διαφέρει από την ντροπή ( ίδε: ντροπή)

Ενσυναίσθηση (Empathy)
Η συναισθηματική ικανότητα που επιτρέπει την αναγνώριση των συναισθημάτων των άλλων, η ευκολία να μπούμε στη θέση κάποιου και να νιώσουμε όπως νιώθει. Στη νεοελληνική γλώσσα, ο αγγλικός όρος, σε απόλυτη μετάφραση, σημαίνει την “εμπάθεια ή μνησικακία.

Εξέλιξη
Διαδικασία αλλαγής μέσω της οποίας παράγεται κάτ νέο. Η ανθρώπινη πορεία στη ζωή είναι και πρέπει να είναι εξελικτική, δηλαδή να αλλάζει, ανάλογα με την ηλικία, τη ψυχική και πνευματική καλλιέργεια, τις σχέσεις, τις επιλογές

Εξωστρέφεια
Τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία χαρακτηρίζονται ως πολύ εξωστρεφή. Τους αρέσει να βρίσκονται διαρκώς με ανθρώπους γύρω τους, θέλουν να βγαίνουν συχνά έξω και να διασκεδάζουν ενώ κάθε φορά που βρίσκονται με παρέα δημιουργούν κέφι και ζωντάνια. Είναι άτομα δραστήρια, ασχολούνται με πολλά χόμπι ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι που τα συναναστρέφονται τα χαρακτηρίζουν «ανήσυχα» πνεύματα. Αγαπούν τη ζωή και συχνά νιώθουν ενθουσιασμό κα όρεξη να ανακαλύπτουν και να γνωρίζουν καινούργια πράγματα.

Επιθετικότητα
Το άτομο αδυνατεί να συγκρατήσει την ψυχραιμία του, παρασύρεται σε έντονες διαμάχες και φιλονικίες με την πρώτη ευκαιρία, εκφράζει έντονο θυμό και οργή και επιδοκιμάζει την βία σε οποιαδήποτε μορφή της. Συναντάται σε αρκετές ψυχικές διαταραχές.

Επικοινωνία
Η αξία και η τέχνη του διαλόγου. Η έλλειψη επικοινωνίας πυροδοτεί την φαντασιακή ζωή και την απόσυρση.

Επίκριση
Μορφή επιθετικότητας,αρνητική κριτική, αντίληψη ότι οι άλλοι είναι ατελείς, ότι κάνουν μόνο λάθη. Το αντίθετο της επιείκειας. Η επίκριση απομονώνει, προκαλεί εχθρότητα.

Επιλογές
Μια σειρά από αρχές και αξίες για να λύνουμε υπεύθυνα τα προβλήματα της ζωής , να τα παραμερίζουμε ή να εξοικειωνόμαστε με τον πόνο

Επιλόχια κατάθλιψη
Εντονα καταθλιπτικά συμπτώματα στις γυναίκες, μετά τη λοχεία που συνοδεύονται από ενοχικά συναισθήματα αδυναμίας αγάπης και φροντίδας της μητέρας προς το βρέφος της.

Εποχική κατάθλιψη
Γνωστή και ως κατάθλιψη φθινοπώρου, άνοιξης αλλά και χριστουγέννων

Εσωτερίκευση
Η ψυχική και πνευματική διαδικασία, με βάση την οποία ένα άτομο, σκέφτεται, αισθάνεται, κατανοεί, αντιλαμβάνεται κλπ τα ερεθίσματα, τους κανόνες, τις αξίες από το περιβάλλον του, συμφωνεί και αποδέχεται το περιεχόμενό τους, επιλέγει να τα θεωρεί πλέον ως δικές του απόψεις.

Ευγνωμοσύνη
Θεμελιακή αξία και συναισθηματική δεξιότητα, ικανότητα να αναγνωρίζουμε και να λέμε «ευχαριστώ» στους άλλους, για ό,τι μας δίνουν ή που πέρασαν από τη ζωή μας και έγιναν αιτία να αποκτήσουμε εμπειρία και γνώση

Ευθύνη
Η ικανότητα να μπορεί κάποιος να αναλαμβάνει υποχρεώσεις, χωρίς να εξαρτάται από τους άλλους, με οποιονδήποτε τρόπο αλλά και να είναι υπεύθυνος απέναντί τους. Η Ευθύνη είναι κατάσταση που χαρακτηρίζει την ανθρώπινη ύπαρξη. Ο άνθρωπος, με τη βούλησή του, έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να αναλαμβάνει την ευθύνη του για τα περισσότερα γεγονότα, τις καταστάσεις, τον εαυτό του και τις σχέσεις του με τους άλλους.

Ευσυνειδησία
Τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία χαρακτηρίζονται από πολύ καλή οργάνωση και τάξη στη ζωή τους. Θέλουν όλα να γίνονται βάση προγραμματισμού ενώ στο σπίτι/δωμάτιο τους όλα βρίσκονται στην εντέλεια. Έχουν μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και γι’ αυτό είναι φιλόδοξα άτομα και συνήθως θέτουν υψηλούς στόχους. Είναι πολύ ευσυνείδητα άτομα και γι’ αυτό το λόγο σπάνια αθετούν τον λόγο τους ή τις υποσχέσεις
που δίνουν καθώς θεωρούν τη συνέπεια των λόγων τους το πιο σημαντικό στοιχείο της προσωπικότητας τους. Είναι άτομα που τα διακρίνει η σοβαρότητα όταν θα πρέπει να πάρουν μια σοβαρή απόφαση και γι’ αυτό συνήθως οι αποφάσεις τους
έχουν επιτυχή κατάληξη.

Ζήλια
Πόθος να κατέχεις κάποιος περισσότερα από όσα έχει. Νευρωτική κατάσταση ενός ατόμου με σύμπλεγμα κατωτερότητας, συνεχή ανάγκη για επιβεβαίωση, ανασφάλεια που συνοδεύεται με σκέψεις ανταγωνισμού, κτητικότητας και καχυποψίας για ένα άλλο άτομο. Ερμηνεία αθώων γεγονότων ως αποδεικτικών προδοσίας. Παρουσιάζεται ανάμεσα σε ερωτικούς συντρόφους αλλά εξίσου συχνά σε αδέλφια, φίλους συνεργάτες.

Θάνατος
“Σ΄όλη του τη ζωή ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να πεθαίνει” (Σενέκας )

Θαύμα
“Θαύμα, μια ευνοϊκή μεταβολή της φυσικής τάξης των πραγμάτων, μια ανωμαλία ή διακοπή στην αναμενόμενη και κανονική πορεία των πραγμάτων” (από το βιβλίο του Christopher Hitchens : ο θεός δεν είναι μεγάλος)

θυμικό
«άνευ θυμικού», σημαίνει μια συναισθηματική κατάσταση χωρίς εκφραστικότητα, μονοτονία, όταν ένας άνθρωπος μοιάζει περισσότερο με ένα ρομπότ, ό,τι κι αν του συμβαίνει το συναίσθημά του είναι ίδιο. Θυμός Επιθυμία και προσπάθεια να ελεγχθούν πρόσωπα και καταστάσεις, από τα οποία το άτομο εξαρτάται. Είναι ένα από τα τρία Θήτα που είναι καλό να αποφεύγονται: Θλίψη- Θυμός- Θίξιμο.

Ιδεοληψίες
Ιδεοληψίες ονομάζουμε τις βασανιστικές σκέψεις ή νοητικές εικόνες που εισβάλλουν στο μυαλό και είναι επίμονες, ανεπιθύμητες, ανεξέλεγκτες. Οι σκέψεις αυτές συνήθως δεν έχουν λογική βάση και για αυτό συχνά οι άνθρωποι που τις εμφανίζουν νιώθουν αμηχανία και ντροπή για αυτές. Το περιεχόμενο των ιδεοληψιών δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο συμβολικό νόημα, αλλά εξαρτάται από τους φόβους και τα άγχη του καθενός μας. Το περιεχόμενό τους συχνά είναι “απαράδεκτο” για το άτομο π.χ. μία μητέρα μπορεί να φοβάται ότι θα σκοτώσει τα παιδιά της. Άλλοι άνθρωποι βασανίζονται από σκέψεις για σεξουαλικές συμπεριφορές που τους προκαλούν αποστροφή ή σκέψεις που έρχονται σε αντίθεση με τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Επιπλέον, το περιεχόμενο των σκέψεων αυτών δεν αποτελεί κριτήριο βαρύτητας της διαταραχής.

Ιδεολογία
Σύνολο κοινωνικών πεποιθήσεων, αντιλήψεων ή στάσεων, που εκφράζονται μέσω μιας ομάδας και αντιπροσωπεύουν ένα σύστημα προτάσεων , όχι κατ΄ανάγκη αληθινό ή ρεαλιστικό. Μια πρόταση ιδεολογίας από μια ομάδα στοχεύει να την διαδώσει, ακόμα και να την επιβάλλει, σε ολόκληρη την κοινωνία

Κατάθλιψη
Συναισθηματική διαταραχή, που οδηγεί σε μείωση της διάθεσης, αίσθημα κούρασης, απελπισίας, ενοχής, πόνου και επιβράδυνση της σωματικής και ψυχικής ενεργητικότητας. Η κατάθλιψη επιφέρει και σωματικά προβλήματα, αλλαγές στον ύπνο, σωματικούς πόνους κλπ. Οι αιτίες της είναι ένας συνδυασμός γενετικών και αγχωτικών καταστάσεων, όπως κρίσιμα στάδια ζωής ( θάνατος, χωρισμός, συνταξιοδότηση κλπ).Η κατάθλιψη εμφανίζεται σε διάφορες μορφές, από πολύ ήπια μέχρι ψυχωτική. Θεραπεύεται με ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή.

Κίνητρα
Ο λόγος ή η αιτία που ωθεί ένα άτομο να κάνει κάτι, ελεύθερα και αυτόνομα. Συνήθως, κίνητρα είναι οι προσωπικοί στόχοι και τα σχέδια ζωής, από τα οποία ένα άτομο περιμένει να πάρει ευχαρίστηση και επιβεβαίωση. Οι βαθύτερες αιτίες , ανάγκες και επιθυμίες, τα κίνητρα, καθοδηγούν τη συμπεριφορά. Ο κάθε άνθρωπος οργανώνει τα κίνητρά του σε τρεις βασικούς άξονες: * Την αναζήτηση της ευχαρίστησης και την αποφυγή του πόνου * την εξέλιξή του και * την κατάκτηση της γνώσης, έστω κι αν αυτό κοστίζει πόνο.

Κλινική Αμνησία
Μερική ή ολική απώλεια μνήμης

Κοινωνία
Οργανωμένο και συνήθως αυτοτελές σύνολο ατόμων, το οποίο έχει τη δική του κοινωική ταυτότητα και αντοχή στο χρόνο

Κοινωνική Επιρροή.
Κοινωνικές διαδικασίες και ψυχολογικές παράμετροι που επιδρούν σε άτομα και ομάδες, με στόχο να μη παρεκκλίνουν από τα κοινά αποδεκτά και καθιερωμένα πρότυπα σκέψης, στάσης και συμπεριφοράς. Η πλειοψηφία του πληθυσμού προσπαθεί να απορροφά και να εξαφανίζει κάθε καινοτομική σκέψη απ΄όπου κι αν προέρχεται, να επιβάλλει κυρώσεις για κάθε απόκκλιση,με στόχο την κοινωνική ειρήνη μέσω της ομοιομορφίας. Η καινοτομία επιβιώνει και απλώνεται μόνο αν ένα άτομο ή μια ομάδα αντέξει σταθερά μέσα στο χρόνο τις συγκρούσεις με την πλειοψηφία. Κοινή γνώμη Η διαμόρφωση κάποιας άποψης, κοινής για όλους, με βάση την πλειοψηφία του πληθυσμού.Η κοινή γνώμη είναι αντικείμενο διεκδίκησης από την πολιτική, τη διαφήμιση, τις ιδεολογίες και τις θρησκείες, που προσπαθούν να επηρεάσουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού, προς όφελός τους.

Κοινωνική ταυτότητα
Πρόκειται για εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν την κοινωνική έκφραση ενός ατόμου, δημιουργούν και συντηρούν την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμησή του, όταν το άτομο θεωρεί ότι ανήκει σε μια συγκεκριμένη ομάδα υπεροχής του κοινωνικού συνόλου, τα χαρακτηριστικά της οποίας του προσδίδουν δύναμη και εξουσία

Κονστρουκτιβισμός.
Ο κονστρουκτιβισμός αναφέρεται στο ότι αντικειμενική πραγματικότητα δεν υπάρχει. Κατασκευάζεται από τα άτομα και τις ομάδες ατόμων.Ενα από τα κυρίαρχα γνωστικά μοντέλα. Εχει επηρεάσει όχι μόνο την ψυχολογία αλλά και την φιλοσοφία, την κοινωνιολογία, την τέχνη τη λογοτεχνία Οι ρίζες του βρίσκονται στην Καντιανή φιλοσοφία και θεωρία για τον αγνωστικισμό, που λέει ότι ο άνθρωπος δεν έχει πρόσβαση στην εξωτερική πραγματικότητα με αντικειμενικό τρόπο αλλά μέσα από τις γνωστικές και τις ψυχολογικές του δομές. Με αυτή την έννοια αντιλαμβάνεται αλλά και συμμετέχει στην κατασκευή και όχι στην αντικειμενική προσέγγιση της πραγματικότητας.

Κρίση
Γνωμοδότηση, αποφασιστικότητα αλλά και κίνδυνος από κάποια ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο. Η ψυχολογία αποδέχεται την «κρίση» ως δίοδο για την ανακούφιση από ψυχικές εντάσεις, ως λύση και αποφόρτιση συσωρρευμένων και απωθημένων συναισθημάτων, όταν οι αντιλήψεις, οι εκλογικεύσεις των ζητημάτων της ζωής αδυνατούν να κρατήσουν μια καλή καθημερινότητα για τις καταστάσεις, τις σχέσεις και το περιβάλλον. Η κρίση είναι μια υπενθύμιση για την ευαλωτότητα, το εφήμερο και την επισφάλεια από τις συνθήκες της ζωής που αναζητά μια διαφορετική γνωστική και ψυχική αντιμετώπιση

Μανία Μανία είναι η κατάσταση στην οποία ο άνθρωπος που τη βιώνει έχει υποκειμενική αντίληψη του εαυτού του. Δηλαδή έχει μια εικόνα ψευδή για τον εαυτό του με ροπή προς την παντοδυναμία (π.χ. υπερβολικά έξοδα στη διασκέδαση, καταπιάνεται με πολλές δουλειές που δεν μπορεί συνήθως να τις ολοκληρώσει, συνάπτει πολλές εφήμερες σχέσεις κ.λ.π.). Ο άνθρωπος που πάσχει από μανία διακατέχεται συνήθως από ένα έντονο ευφορικό αίσθημα, παίρνει υψηλά ρίσκα, ενώ κατά διαστήματα εμφανίζει έντονες εκρήξεις θυμού (ειδικά κατά την προσπάθεια της οριοθέτησης) και κυκλοθυμία (σύντομες και έντονες εναλλαγές του συναισθήματος από χαρά σε λύπη και το αντίθετο). Ένας άνθρωπος λοιπόν όταν βρίσκεται σε μανία παρουσιάζει υπεραισιοδοξία και αίσθημα μεγαλομανίας χωρίς ρεαλιστική βάση (όλα βαίνουν καλώς στον εργασιακό, στον οικογενειακό και στον κοινωνικό του τομέα ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να συμβαίνει το αντίθετο). Τα αισθήματα αυτά του τονώνουν την εσφαλμένη εντύπωση που έχει για τον εαυτό του, πως μπορεί να τα καταφέρει όλα μόνος του και πιστεύει συνήθως πως οι υπόλοιποι είναι κατώτεροί του. Σε ιδιαίτερα έντονες φάσεις ο ασθενής παρουσιάζει λογόρροια (μιλάει ακατάπαυστα), η σκέψη του «τρέχει» και έχει υπερκινητικότητα με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές να καταλήγει σε μια επικίνδυνη καταστροφικότητα. Συνήθως, ο άνθρωπος που έχει αυτή την επικίνδυνη υπερδραστηριότητα, έχει το αίσθημα ότι δεν χρειάζεται ξεκούραση με αποτέλεσμα την έκπτωση του ύπνου του και των χαλαρωτικών διεργασιών. Ο πάσχων πολλές φορές είναι εκκεντρικός και θέλει να είναι στο επίκεντρο της προσοχής, με αποτέλεσμα να καταπιάνεται με πολλά πράγματα (με κίνητρο να μονοπωλήσει το ενδιαφέρον και να εντυπωσιάσει) και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να τα ολοκληρώσει. Τέλος έχει μια έντονη επιρρέπεια προς τις επικίνδυνες δραστηριότητες (οδηγεί γρήγορα και επικίνδυνα, κάνει extreme sports, κ.λ.π.), εξαιτίας αυτού του έντονου συναισθήματος της παντοδυναμίας, που έχει. Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόληψης αυτών των οριακών και επικίνδυνων καταστάσεων, που καθορίζει την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Μελαγχολία Κατάσταση ψυχικής διάθεσης που χαρακτηρίζεται από συνεχή ανησυχία, οκνηρία,θλίψη, αυτομομφή, εκνευρισμό, αδιαφορία, αδυναμία, αίσθηση του αβοήθητου, ματαίωση σχεδίων, αυτολύπηση, αυτοεγκατάλειψη κλπ. Πλησιέστερος ελληνικός όρος δείχνει να είναι η α-κηδία ( κήδος=φροντίδα), δηλαδή έλλειψη φροντίδας του εαυτού και των αναγκών του. Ο μελαγχολικός ζει στο παρελθόν, κινείται προς τα πίσω. Η διαφορά ανάμεσα στη θλίψη και τη μελαγχολία είναι ότι ο θλιμμένος ξέρει την αιτία της θλίψης του, αναγνωρίζει συγκεκριμένες απώλειες, ενώ ο μελαγχολικός δεν ξέρει τί ακριβώς έχει χάσει

Μεταγνώση (metacognition)
Χρησιμοποιείται για να περιγραφεί η συλλογή πληροφοριών αναφορικά με το τι αισθάνεται και συνειδητοποιεί το άτομο για τις γνώσεις, τις πεποιθήσεις, τις σκέψεις, τις κρίσεις και τα αισθήματα που το χαρακτηρίζουν μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή Οι σκέψεις αυτές δεν ταυτίζονται με τις διεργασίες που επιτελούνται την ώρα της γνωστικής επεξεργασίας ή της επίλυσης ενός προβλήματος, αλλά αφορούν στο τι πιστεύει το άτομο ότι συμβαίνει στο γιγνώσκειν του σε σχέση με διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Το μεταγιγνώσκειν αποτελεί ερευνητικό αντικείμενο της ψυχολογίας και συγκεκριμένα της γνωστικής ψυχολογίας, με ποικίλες όμως προεκτάσεις σε διάφορους τομείς όπως αυτός της εκπαίδευσης.

Μεταμοντέρνο Θεωρία που Αμφισβητεί του Ορθού Λόγου Παράλληλα, εισάγει την αμφισβήτηση της Γνώσης , την θεωρεί μια εν δυνάμει εξουσία στην ανθρώπινη σκέψη, την Τέχνη κλπ και εισάγει την έννοια τω ν υπαινιγμών αντί των κανόνων

Μετατραυματικό στρες
Αναπάντεχα γεγονότα μπορούν να προκαλέσουν ψυχικό αντίκτυπο με επίμονες αναμνήσεις, συνεχείς εφιάλτες, τρόμο και αγωνία στα άτομα που τα βίωσαν. Τέτοια γεγονότα μπορεί να είναι π.χ ένας βιασμός , τροχαία,ατυχήματα, ληστείες, κλοπές, αιφνίδια γεγονότα υγείας σε συγγενικά ή φιλικά πρόσωπα, αλλά και φυσικά γεγονότα, π.χ σεισμός, πλημμύρες, καταστροφές. Ακόμα κι αν τα γεγονότα έχουν περάσει από καιρό τα άτομα με μετατραυματικό στρες αισθάνονται ότι τα ζουν ξανά με την ίδια ένταση. Αν η διάρκεια είναι περισσότερη από ένα μήνα , τότε πρόκειται για μετατραυματικό στρες.

Μετατραυματική Ανάκαμψη
Είναι ο θετικός τρόπος που αντιμετωπίζει το τραύμα κάποιος που πέρασε και το μετατραυματικό στρες, ο τρόπος που αναδομεί τον νέο εαυτό και τον κόσμο του, όχι ανασυνθέτοντας τον παλιό αλλά δίνοντας καινούρια νοήματα στα γεγονότα του στρες, μέσα από μια διαλεκτική σκέψη και πολλαπλές οπτικές. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να βγει από το στρες πιο δυνατός με συγκεκριμένους και μετρήσιμους τρόπους

Μηχανισμοί Αμυνας
Ο ψυχικός τρόπος, που αντιμετωπίζει ένας ενήλικας τον ψυχικό πόνο, την απειλή και το άγχος, που τους προκαλούν άλλοι άνθρωποι ή καταστάσεις. Οι μηχανισμοί άμυνας αφορούν περισσότερο μια σχέση του Εγώ και των ενορμήσεων, μια προσπάθειά Εγώ να αλλάξει, να απομακρύνει ή να τροποποιήσει οποιαδήποτε εσωτερική σύγκρουση, που αντιμετωπίσθηκε κάποτε με ψυχικό κόστος. Αν και ανακουφίζουν δε λύνουν αυτές τις εσωτερικές συγκρούσεις. Οι μηχανισμοί άμυνας του Εγώ διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα. Είναι ο τρόπος, που ο εαυτός επιλέγει να αντιμετωπίσει τον εσωτερικό ή εξωτερικό κίνδυνο και την απειλή του συναισθηματικού πόνου. Πολλές φορές αυτός ο κίνδυνος δεν είναι αληθινός αλλά περισσότερο ανάγεται σε πρώιμες εμπειρίες του παρελθόντος. Οι αμυντικοί μηχανισμοί, συνειδητοί ή ασυνείδητοι, μας ανακουφίζουν από το άγχος, την εσωτερική δηλαδή ένταση που προκαλούν οι συγκρούσεις με τον εαυτό μας, με τους άλλους ή τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Συνήθως, είναι ασυνείδητοι και εξυπηρετούν τις ασυμβίβαστες με τις πεποιθήσεις μας και την λογική μας επιθυμίες ή τις « παράλογες» κατά τη γνώμη μας απαιτήσεις των άλλων, αυτές δηλαδή που αδυνατούμε να ικανοποιήσουμε. Οι αμυντικοί μηχανισμοί είναι πάρα πολλοί, όλοι δεν χρησιμοποιούν όλους. Συνήθως, αυτοί που χρησιμοποιούν λιγότερους ή αυτούς που ονομάζονται « ώριμοι μηχανισμοί άμυνας» (χιούμορ, αλτρουισμός, μόνωση του συναισθήματος κλπ), αντί των « ανώριμων μηχανισμών άμυνας» ( άρνηση) έχουν πίσω τους μια πιο φυσιολογική παιδική ηλικία, μια καλύτερη επεξεργασία και λύση των παιδικών βιωμάτων. Η αντιμετώπιση των εμπειριών στη ζωή με την χρήση μόνο αμυντικών μηχανισμών οδηγεί στην ανάπτυξη νευρωσικών συμπτωμάτων ή στην δυσλειτουργία του ατόμου στην διαπροσωπική και επαγγελματική του ζωή, επειδή διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα. Είναι προτιμότερο να προσπαθούμε να δείχνουμε τα αληθινά μας συναισθήματα, χωρίς λογοκρισία και φόβο για το πώς θα τα εκλάβει ο άλλος. Μερικές από τις πιο γνωστές άμυνες είναι:
– Άρνηση: Το απειλητικό γεγονός ή πρόσωπο δεν υπάρχει δεν συμβαίνει αυτό που, στην πραγματικότητα, συμβαίνει.
– Διαχωρισμός: Στον μηχανισμό αυτόν ενδοβολές και ταυτοποιήσεις αντιθετικού χαρακτήρα παραμένουν ξεχωριστές και έτσι εμποδίζεται η σύνθεση ολοκληρωμένου εαυτού και σταθερής ταυτότητας. Άτομα, που χρησιμοποιούν τον μηχανισμό αυτόν, βλέπουν τον εαυτό τους και τους άλλους άλλοτε σαν «ολοκληρωτικά καλούς» κι άλλοτε σαν «ολοκληρωτικά κακούς» , χωρίζουν τον κόσμο σε καλό και σε κακό, με απόλυτο τρόπο.
* Διχοτόμηση: Το Εγώ κατηγοριοποιεί καταστάσεις και πρόσωπα σε πολύ καλά ή σε πολύ κακά, με απότομο και αιφνιδιαστικά μετακινούμενο τρόπο.
* Εκλογίκευση: Λογικές εξηγήσεις για απαράδεκτες, κατά το άτομο, συμπεριφορές και συναισθήματά του. Στον αμυντικό αυτόν μηχανισμό η μη αποδεκτή συμπεριφορά, κίνητρα ή συναισθήματα δικαιολογούνται με τη λογική ή γίνονται συνειδητά ανεκτά με λογικές (αλλά μη σωστές) εξηγήσεις. Πρόκειται για μια συμπεριφορική απάντηση (συνήθως πράξη) σε μια ασυνείδητη εξόρμηση ή παρόρμηση , με σκοπό την προσωρινή μερική ανακούφιση της εσωτερικής τάσης και την αποφυγή της επίγνωσης της πραγματικής αιτίας.
* Ελεγχος: Υπερβολική προσπάθεια διαχείρησης εξωτερικών γεγονότων ή καταστάσεων, που προκαλούν επώδυνες ψυχικές συνέπειες , άγχος και δυσάρεστα συναισθήματα
* Ενδοβολή: Εσωτερίκευση ενός αντικειμένου ή προσώπου, με στόχο την αποφυγή της απώλειάς του και της οδύνης, που την συνοδεύει.
* Εκδραμάτιση: Βίωση των επιθυμιών με παρορμητικό τρόπο, επειδή το Εγώ προτιμά να ενδώσει παρά να αναβάλει την ικανοποίηση των επιθυμιών.
* Ματαίωση: Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο ένα άτομο εκδραματίζει συμβολικά με αντίθετο τρόπο κάτι μη αποδεκτό απέναντι στο οποίο το εγώ πρέπει να αμυνθεί. Η εκδραμάτιση επαναλαμβάνεται πολλές φορές με σκοπό την ανακούφιση του άγχους, που προέρχεται από μη αποδεκτές ασυνείδητες ενορμήσεις. Πρόκειται για αρκετά πρωτόγονο αμυντικό μηχανισμό, ένα είδος μαγικής εξιλεωτικής πράξης, που παρατηρείται συνήθως στην ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή, π.χ. καταναγκαστικό επαναληπτικό πλύσιμο των χεριών (σαν εξιλεωτική κάθαρση από μη αποδεκτές σεξουαλικές ή επιθετικές ενορμήσεις).
* Μετάθεση: Με τον μηχανισμό αυτόν συναισθήματα, ιδέες ή επιθυμίες μεταφέρονται από το αρχικό τους αντικείμενο σε ένα πιο αποδεκτό υποκατάστατο. Είναι ο βασικός μηχανισμός που ψυχαναλυτικά θεωρείται ότι δημιουργεί τις φοβίες συμπληρώνοντας την απώθηση και ακολουθούμενος από αποφυγή του φοβικού πια υποκατάστατου (π.χ. μετάθεση της επιθετικότητας ενός παιδιού και του φόβου τιμωρίας γι’ αυτήν από τον πατέρα σ’ ένα σκύλο και δημιουργία φοβίας των σκύλων). Μετάθεση, όμως, ανευρίσκεται σαν μηχανισμός και στις καθημερινές εκδηλώσεις της ζωής, όπως όταν ένα άτομο «βγάζει» το θυμό στην οικογένεια του, ενώ απευθύνονταν ο θυμός αυτός βασικά προς το αφεντικό του.
* Μόνωση (του συναισθήματος): Πρόκειται για τον αποχωρισμό μιας ιδέας ή μνήμης από τη συνοδό συναισθηματική της επένδυση και γενικά για την απομάκρυνση των συναισθημάτων από τη συνείδηση. Ο αμυντικός αυτός μηχανισμός είναι χαρακτηριστικός σε ψυχαναγκαστικό καταναγκαστικό στιλ ζωής και σε ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή της προσωπικότητας και χρησιμοποιείται για να προφυλάξει τα άτομα αυτά από απειλητικά ή μη αποδεκτά συναισθήματα, σεξουαλικά ή επιθετικά. Στην ψυχαναγκαστική καταναγκαστική νεύρωση, βέβαια, η μόνωση θεωρείται ψυχαναλυτικά ως ο βασικός μηχανισμός, που ακολουθείται από την αντισταθμιστική συμπτωματολογία και τη ματαίωση, ενώ στην ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας ή στυλ ζωής η μόνωση σχετίζεται στενά με τον μηχανισμό της διανοητικοποίησης.
* Προβολή: Δυσάρεστα συναισθήματα του Εγώ χρεώνονται σε κάποιο άλλο πρόσωπο, το οποίο γίνεται μισητό και επικίνδυνο. Οποιο κομμάτι του εαυτού μας αρνιόμαστε ότι το έχουμε , το έχουμε κρύψει ή δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει το αναγνωρίζουμε στους άλλους. Τα οδυνηρά συναισθήματα αποδίδονται όχι στον εαυτό αλλά σε ένα άλλο πρόσωπο. Έτσι, το άτομο διευθετεί την οδύνη του και αποφεύγει τον πόνο για την μη εκπλήρωση των επιθυμιών του.
* Χιούμορ: Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει την έκφραση βασικά αγχογόνων συναισθημάτων και ιδεών χωρίς την πρόκληση άγχους (τόσο στο άτομο που τον χρησιμοποιεί όσο και στους άλλους που συμμετέχουν) με εστιασμό στην αστεία ή ειρωνική πλευρά τους. Έτσι απαγορευμένες επιθυμίες μπορούν να εκφρασθούν με μορφή αστείου και να μην εκδραματισθούν.

Μνήμη
Λειτουργία και ιδιότητα του εγκεφάλου, άμεση η σχέση της με τη μάθηση εξαιτίας των ιδιοτήτων της να διατηρεί, να αναγνωρίζει, να ανακαλεί και να αναπλάθει πληροφορίες, με ειδικότητα ( από το είδος, το ειδέναι =εικόνα) την προετοιμασία, την οικειοποίηση, την διατήρηση και την ανάμνηση της πληροφορίας

Μνησικακία
Μνησικακία είναι το δυσάρεστο συναίσθημα ότι κάποιος απολαμβάνει ένα ή περισσότερα προνόμια με ανάρμοστο και άνισο τρόπο Η προκύπτουσα αγανάκτηση γεννά τον ενδο και δια-ταξικό ανταγωνισμό. (Θ.Λίποβατς, Φθόνος και Μνησικακία). Εκδικητικότητα, μνησικακία και φθόνος συχνά συνυπάρχουν

Μοντέρνο
Βασική πρόταση της εποχής του Διαφωτισμού, το Μοντέρνο στηρίχθηκε πανω στον Ορθό Λόγο , την Γνώση, τους κανόνες και την απελευθέρωση από τις μεταφυσικές δοξασίες

Μυθοπλασία
Εφεύρεση του πιθανού εξαιτίας έντονου κινήτρου ή υπερδιέγερσης. Πρόκειται για μνημονικό λάθος.

Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας Η ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας περιλαμβάνει ανθρώπους εγωιστές, αλαζόνες, μεγαλοπρεπείς και χωρίς αισθήματα για τους άλλους. Απορροφημένοι στις φαντασιώσεις τους για επιτυχία, την ομορφιά, ή τα επιτεύγματα, έχουν λίγο ή καθόλου χώρο για να νιώσουν ή να συμπαρασταθούν στους γύρω τους. Βλέπουν τον εαυτό τους ως αξιοθαύμαστο και ανώτερο, και ως εκ τούτου ότι δικαιούνται ειδικής μεταχείρισης. Είναι μια ψυχική διαταραχή κατά την οποία οι άνθρωποι έχουν μια διογκωμένη αίσθηση της δικής τους σημασίας και μια βαθιά ανάγκη για θαυμασμό. Εκείνοι με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι από άλλους και θεωρούν φυσικό να έχουν λίγο σεβασμό για τη ζωή και τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων.

Νεύρωση
Το σύνολο των επιβλαβών παιδικών αμυνών, συναισθημάτων και συμπεριφορών, που διατηρούνται στον ενήλικα και μπαίνουν σε λειτουργία ασυνείδητα π.χ φόβος για σκοτάδι, φόβος απόρριψης

Νοοτροπία
Το σύνολο των στάσεων, η εσωτερική, ψυχική και πνευματική διεργασία ενός ή πολλών ανθρώπων απέναντι στη ζωή, που κατευθύνει την εκδήλωση των συμπεριφορών.

Ντετερμινισμός (αιτιοκρατία)
Φιλοσοφική θεωρία, σύμφωνα με την οποία τα πάντα είναι καθορισμένα και προβλέψιμα, τα γεγονότα αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες αιτίες. Εκφράζει την ανθρώπινη ανάγκη να προβλέπει, να γνωρίζει και να ελέγχει την εξέλιξη και την πραγματικότητα. Στη κοινωνία, ο ντετερμινισμός εκφράζεται από τον Spenser και τον Auguste Le Compte. Σήμερα, η αιτιοκρατία έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Ντροπή
Εντονη ανησυχία, δυσφορία και φόβος έκθεσης για ελλείμματα προσωπικότητας, αίσθημα προσωπικής και κοινωνικής ανεπάρκειας, μη ολοκληρωμένος εαυτός. Το αντίθετό της είναι η υπερηφάνια

Ομοφοβία
Ο φοβος για τον ερωτισμό προς το ίδιο φύλο εμφανίζεται κοινωνικά με πολλούς τρόπους. Αν και δεν διώκεται ως παράνομη, η ομοφυλοφιλία θεωρείται ακόμα κοινωνικά απαράδεκτη επιλογή, με αποτέλεσμα τις διακρίσεις σε βάρος των ομοφιλόφιλων, οι οποοίοι επιλέγουν να αποκρύπτουν τη σεξουαλική τους επιλογή.Οι σεξουαλικές μειονότητες προσπαθούν να κρατήσουν μακριά την ιδιωτική τους ζωή, γεγονός απαράδεκτο για ελεύθερες κοινωνίες

Οπορτουνισμός
Ελιγμοί και εκμετάλλευση ιδεολογιών, καταστάσεων και συγκυριών, με βάση τα προσωπικά συμφέροντα ή τα συμφέροντα μιας άλλης ιδεολογικής ομάδας Ορθολογισμός Φιλοσοφική θεωρία, σύμφωνα με την οποία η μόνη αληθινή και βέβαιη γνώση προέρχεται από τις διεργασίες της νόησης και όχι της εμπειρίας. Στηρίζεται σε λογικές αρχές και κανόνες, που δεν χρειάζονται επαλήθευση, ενώ η εμπειρία δεν είναι βέβαιη αλήθεια ( Πυθαγόρειοι, Σωκράτης, Πλάτωνας , Σπινόζα και ο νεότερος Καρτέσιος « cogito, ergo sum”)

Ορια
Η ικανότητα να περιφρουρεί κάποιος τον εαυτό του, τα σχέδια και τις επιθυμίες του από τους άλλους, να μπορεί να λέει «όχι» χωρίς τύψεις και θυμό, αρκεί να είναι μικροί φράκτες και όχι ψηλά τείχη ( ανεξαρτησία χωρίς ακαμψία) Η σταθερότητα, ο βαθμός και η ένταση που ένα άτομο ή ένα σύστημα ( π.χ η οικογένεια) διαφοροποιείται από το περιβάλλον. Τα όρια είναι προτιμότερο να είναι ευέλικτα, δηλαδή να μπορούν να ανοίξουν και να κλείσουν με ευκολία και σταθερότητα, προκειμένου να μην υπάρξει απομόνωση και αποκλεισμός νέων εμπειριών.

Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας
Απρόβλεπτη, χειραγωγική και ασταθής προσωπικότητα .Μανιωδώς φοβάται την εγκατάλειψη και την απομόνωση. Οι εμπειρίες προκαλούν πολύ γρήγορες και αντιθετικές διακυμάνσεις στη διάθεση και το συναίσθημα. Μετακινείται γρήγορα μεταξύ αγάπης και μίσους. Βλέπει τον εαυτό και τους άλλους άλλοτε απόλυτα καλό ή απόλυτα κακό Ασταθής και συχνά μεταβαλλόμενες διαθέσεις. Οι άνθρωποι με οριακή διαταραχή της προσωπικότητας έχουν ένα επίμονα ασταθή τρόπο στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Παραλήρημα
Παράλογη φλυαρία με ή χωρίς ασυνάρτητο και χωρίς νόημα λόγο, αποδιοργανωμένη σκέψη και προσοχή, αποπροσανατολισμός και υπερδιέγερση

Παραισθήσεις
Υπαρκτά ερεθίσματα που γίνονται αντιληπτά με διαστρεβλωμένο τρόπο, οδηγούν στην αποσύνδεση του ατόμου με παραισθήσεις από το περιβάλλον του, τις σχέσεις και τις υποχρεώσεις του, με πιθανότητα να προκαλέσουν επικίνδυνες συμπεριφορές ( ατύχημα, επίθεση κλπ)

Πειθαρχία
Μια σειρά από αρχές και αξίες στη ζωή, που βοηθούν στ λύση των προβλημάτων της ζωής:Αναβολή της ευχαρίστησης- Προσωπική ευθύνη για το κάθε τι- αφοσίωση στο σκοπό- επιλογή της καλύτερης δυνατής λύσης

Πείσμα
Στοιχείο χαρακτήρα όταν κάποιος εμμένει στις απόψεις του χωρίς αιτιολογία ή απαιτείς χωρίς να ακούει τις λογικές εξηγήσεις των άλλων. Είναι πιο πολύ παιδικό χαρακτηριστικό, για τους ενήλικες ισχύει και η έννοια ” ξεροκέφαλος”, δλδ. ο άνθρωπος που πορεύεται στη ζωή του χωρίς τις αλληλεπιδράσεις των άλλων και του περιβάλλοντος γενικότερα, επιμένοντας ότι απλά είναι άτυχος που δεν συμβαίνουν αυτά που θα ήθελε να του συμβούν.

Πένθος
Γεννιόμαστε για να πεθάνουμε κι αυτό μας είναι ακατανόητο, όσο κι αν η ιστορία του ανθρώπου δεν έχει να επιδείξει αθάνατους. Κι εμείς πεισματικά τον απομακρύνουμε από τη σκέψη μας, ονειρευόμαστε ότι το αναπόφευκτο, τουλάχιστον, θα αργήσει να έλθει, θα προλάβουμε να χαρούμε τη ζωή όσο γίνεται περισσότερο, ή κατασκευάζουμε παραμύθια αθανασίας, θεούς και ημίθεους που ξέφυγαν, ανθρώπους που αναμετρήθηκαν θαρραλέα μαζί του,

Περιφρόνηση
Υποτίμηση της αξίας κάποιου, ταπεινωτική συμπεριφορά ή μια μορφή κακίας εναντίον του αλλά και μεταφορική έννοια που δείχνει την αντιπαράθεση, την προτίμηση κάποιου σοβαρότερου αγαθού σε σχέση με κάποιο άλλο π.χ περιφρόνηση των χρημάτων

Πολιτική αρετή
. “…Οι αξίες, ο νόμος και η εκπαίδευση, κάνουν δυνατή την κοινή μας ζωή….” (Τί Πιστεύω . σελ 73-88 Ζακλίν δε Ρομιγύ, ελληνίστρια διεθνούς κύρους)

Πόνος
Πολυσήμαντη έννοια, συνώνυμη με την οδύνη, την απόγνωση, τον μόχθο, τα βάσανα, την απελπισία.

Πρόβλημα
Κατάσταση που προξενεί πόνο ( βλ. έννοια πόνου ), στενοχώρια, μελαγχολία, θυμό, φόβο και άγχος. Μπορεί να κινητοποιήσει το θάρρος, παράγοντας γνώση αλλά και να ακινητοποιήσει αυτόν , που το αντιμετωπίζει. ” Τα πράγματα που πληγώνουν, διδάσκουν”.

Προβολή ( βλ. Και Μηχανισμοί Αμυνας)
Ψυχική διαδικασία, με βάση την οποία βλέπουμε δικά μας χαρακτηριστικά στους άλλους: Εγωισμός, θυμός, αδυναμίες αλλά και τρυφερότητα, ευφυϊα, δύναμη καταλογίζονται στους άλλους ενώ ανήκουν σε μας. Μοιάζει με θεατρική σκηνή, με πρωταγωνιστές άλλους και σκηνοθέτες τον εαυτό μας. Δείχνει δυσκολία να παραδεχθεί κάποιος τα δικά του συναισθήματα. Προπαγάνδα Προπαγάνδα είναι η παρουσίαση ενός μηνύματος με έναν συγκεκριμένο τρόπο ώστε να εξυπηρετήσει τους σκοπούς μιας κοινωνικής ομάδας.Εχει σκοπό να μεταστρέψει την κοινή γνώμη ώστε να κάνει αποδεκτή την άποψη αυτής της ομάδας. Η προπαγάνδα διαφοροποιείται από την «κανονική» επικοινωνία, επειδή επιδιώκει να διαμορφώσει απόψεις με έμμεσες και συχνά δόλιες μεθόδους που προκαλούν ισχυρά συναισθήματα και φανατισμό, στηριγμένες σε σοφιστείες για κάποια γεγονότα.

Προσδοκία
Αναμονή ή πρόβλεψη γεγονότων με βάση εμπειρίες που έχουν συμβεί στο παρελθόν μαζί με ερεθίσματα στο τώρα. Πχ Οι φίλοι μου παντρεύτηκαν εργαζόμενες γυναίκες άρα κι εγώ πρέπει να βρω ανάλογη σύζυγο. Η προσδοκία μπορεί να επηρεάσει την έκβαση γεγονότων μέσω του φαινομένου της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, δηλαδή να παντρευτώ μια εργαζόμενη μεν χωρίς όμως να ερευνήσω άλλα απαραίτητα κριτήρια.

Προσήνεια
Τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία χαρακτηρίζονται κυρίως από την αγάπη και το ενδιαφέρον ενδιαφέρον που δείχνουν δείχνουν στον συνάνθρωπο τους. ∆είχνουν μεγάλη ευαισθησία απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και πάντοτε δείχνουν μεγάλη θέληση για
συνεργασία με τους γύρω τους. Εμπιστεύονται εύκολα τους άλλους ενώ πολύ σπάνια κάνουν κακή κριτική για άτομα που γνωρίζουν. Είναι άτομα που προσπαθούν και αποφεύγουν τις
συγκρούσεις ενώ όταν έχουν διαφορές με άλλους προσπαθούν να βρουν μια συμβιβαστική λύση. Συνήθως δεν τους αρέσει να μιλούν πολύ για τον εαυτό τους καθώς πιστεύουν ότι οι ίδιες τους οι πράξεις είναι αυτές που αναδεικνύουν την προσωπικότητά τους

Προσκόλληση Θεωρία
Η Θεωρία της προσκόλλησης ή του δεσμού (Bowlby ) περιγράφει τους τρόπους που συσχετίζεται ένα βρέφος με τον πρωταρχικό φροντιστή του, συνήθως την μητέρα του . Αυτοί οι τρόποι συνήθως ακολουθούν το άτομο και στην ενήλικη ζωή του , αν π.χ αναπτύξει εξάρτηση, εμμονή ή άγχος εξαιτίας της συμπεριφοράς της μητέρας, θα δυσκολευθεί να διεκδικήσει την αυτονομία, την ελευθερία και την ανεξαρτησία στην ζωή του.

Προσφορά
Η πεποίθηση ότι κάποιος διαθέτει αρκετά για να τα μοιραστεί, η ικανότητα να αναγνωρίζει ποιές είναι οι ανάγκες των άλλων και τι ακριβώς χρειάζονται. Ο εγωισμός και η μικρόψυχη διάθεση εμποδίζουν την ανάπτυξη αυτής της ικανότητας. Πρέπει νάχεις ένα εαυτό για να δώσεις ή πρέπει να έχουμε για να δώσουμε. Δεν μπορούμε να χαρίσουμε π.χ ευτυχία, αν εμείς νιώθουμε δυστυχισμένοι, όπως δεν θα μπορούσαμε να χαρίσουμε 12 πορτοκάλια, αν είχαμε μόνο 11.

Προσωπικότητα
Η προσωπικότητα (Personality), προέρχεται από τη λατινική λέξη persona (πρόσωπο) και περιλαμβάνει τα σταθερά δομημένα χαρακτηριστικά ενός ατόμου που προέρχονται από τις δυνατότητες, τις επιθυμίες, τις εμπειρίες, τις πεποιθήσεις και τις αξίες του, τα σχέδια ζωής και τα στοιχεία της ιδιοσυγκρασίας του. Με τα στοιχεία αυτά, το άτομο παρουσιάζεται στο περιβάλλον του. Ο ορισμός της προσωπικότητας από τους θεωρητικούς της Ψυχολογίας καθορίζεται διαφορετικά και ανάλογα με τον προσανατολισμό τους.( Μοντέλα μάθησης, ψυχοδυναμική κατεύθυνση, ψυχαναλυτική κλπ). Στην καθημερινή ζωή, ο όρος « προσωπικότητα» χρησιμοποιείται για να δώσει μια γενική εικόνα για κάποιο άτομο: « Αυτός ή εκείνη έχει ωραία ή κακή προσωπικότητα» και, πολλές φορές, συνοδεύεται από εκλαϊκευμένη χρήση ή αντίληψη των ψυχολογικών όρων, πράγμα που οδηγεί σε παρεξηγήσεις ή στιγματισμούς ανθρώπων. Καθοριστικά στοιχεία της προσωπικότητας του κάθε ατόμου είναι: * Η αυτοαντίληψη, ή αυτοαναφορά ο τρόπος, δηλαδή, που περιγράφουμε τον εαυτό και τις ικανότητές μας, που απαντάμε στο «Εγώ είμαι» όταν αναλαμβάνουμε κάποιους ρόλους στην ζωή (πατέρας, σύζυγος, φίλος, εργαζόμενος κλπ) * Η αλληλεπίδραση, συμβολική ή πραγματική ,που έχουμε με τους άλλους στην κοινωνία, δηλαδή το πώς φανταζόμαστε ότι μας βλέπουν οι άλλοι, αν και πώς μας κρίνουν και * Το συναίσθημα υπερηφάνειας ή ντροπής, που πηγάζει από την παραπάνω στοιχεία. Το άτομο, προσπαθεί να ανταποκριθεί με τον καλύτερο τρόπο στον κοινωνικό περίγυρο, υιοθετεί κοινωνικά αποδεκτούς ρόλους για να δημιουργήσει καλύτερες εντυπώσεις. Αυτή η προσπάθεια αλλοιώνει τον πραγματικό εαυτό, φέρνοντας στο προσκήνιο ψευδείς και κατασκευασμένους από τους άλλους εαυτούς. Αν και υπάρχουν πολλές διαφορετικές απόψεις για την έννοια του εαυτού και της προσωπικότητας, άλλοι θεωρητικοί εστιάζουν σε δυο άξονες, που διαμορφώνουν την προσωπικότητα του ατόμου: * Τη μοναξιά * Το σχετίζεσθαι, αν δηλαδή για το άτομο έχει σημασία η σχέση με τους άλλους ή η απομόνωση από αυτούς. Τα όρια μιας τέτοιας επιλογής δεν είναι απόλυτα. Αντίθετα, αρκετοί άνθρωποι οργανώνουν την ζωή τους ή τον εαυτό τους στην μοναξιά ή τη σχέση, ανάλογα με τις συνθήκες της ζωής τους, τις βαθύτερες αξίες και τις κατά περίπτωση επιλογές τους. Η κατανόηση της προσωπικότητας προϋποθέτει τόσο την αναγνώριση και αποδοχή των ατομικών στοιχείων μας όσο και τον σεβασμό των στοιχείων των άλλων.

Προσωπικότητα: τύπος Α
Θεωρία που περιγράφει τύπους προσωπικότητας, όταν ένας σημαντικός αριθμός συγκεκριμένων χαρακτηριστικών συγκεντρώνεται σε ένα πρόσωπο π.χ επιτακτική ανάγκη, ανυπομονησία, επιτυχία, και συχνά ανταγωνισμός ενώ :

Προσωπικότητα: τύπος Β Χαρακτηρίζεται από χαλάρωση, απουσία του επείγοντος, συνηθισμένο ή και μειωμένο ανταγωνισμό.

Σημαίνον/Σημαινόμενο
Ο J. Derrida ανέπτυξε την θεωρία του Αποδομισμού. Ο λόγος, οι έννοιες αποδομούνται και κατά συνέπεια ολόκληρος ο κόσμος. Καμιά έννοια δεν είναι μονοσήμαντη αλλά αντίθετα απόλυτα σχετική με την σημασία που αποδίδει κάποιος. Το νερό π.χ μπορεί να είναι ένα ποτήρι, οι σταγόνες νερού κλπ ή ό,τι άλλο έρχεται στον νου εκείνη τη στιγμή και κάτω από συνθήκες.

Σνομπισμός
Από τη λατινική έκφραση sine nobilitate δηλαδή χωρίς τίτλο ευγενείας. Αυτός που σνομπάρει κάποιον τον θεωρεί ταπεινής καταγωγής. Αυτός που σνομπάρει ουσιαστικά είναι υπερόπτης, προβάλλει στους άλλους την καταγωγή ή τα χρήματα ή την κοινωνική θέση ως διακριτικό στοιχείο υπεροχής του.

Σολιψισμός
1. Φιλοσοφική / επιστημολογική θεωρία σύμφωνα με την οποία το μόνο που μπορούμε να γνωρίζουμε (με βεβαιότητα) είναι η προσωπική μας αντίληψη / συνείδηση. Ο εξωτερικός κόσμος -που μπορεί να μην είναι καν υπαρκτός- δεν είναι προσβάσιμος από τη γνώση μας (δε μπορεί δηλ. να γίνει κτήμα της). 2. Μεταφυσική πεποίθηση οτί ο κόσμος είναι δημιούργημα μόνο του μυαλού του καθενός ανθρώπου. Αρά δεν υπάρχει τίποτα έξω από τη σκέψη μας.

Στάση
Η διαμόρφωση κάθε στάσης ανάγεται σε ορισμένες εμπειρίες οι οποίες μπορεί να είναι μοναδικές, απόλυτα προσωπικές και ιδιόμορφες, με αποτέλεσμα να περιορίζονται στη στενή προσωπική ιστορία του ατόμου, συνήθως όμως ( η διαμόρφωση) βρίσκεται σε συνάρτηση με μια κοινή ομαδική εμπειρία. Στη πρώτη περίπτωση μιλάμε για «προσωπικές», «ιδιωτικές» στάσεις, στη δεύτερη για «κοινωνικές» στάσεις. π.χ η στάση μας απέναντι στον γάμο, την οικογένεια αλλά και την παχυσαρκία, τη ξενοφοβία κλπ
Οι στάσεις λοιπόν με τη συνήθη τους έννοια αναφέρονται σε ερμηνείες της ανθρώπινης συμπεριφοράς, των ανθρωπίνων σχέσεων, της αντίληψης καταστάσεων και αντικειμένων ευρέως, χωρίς να μπαίνουν σε δεσμευτικά όρια, δηλαδή είναι δυναμικές και αλλάζουν μέσα στον χρόνο και μέσα στην κοινωνία

” Στίγμα” της ασθένειας
Ενα ακόμη αρνητικό κοινωνικό στερεότυπο, που δείχνει την ανθρώπινη σκληρότητα και επιθετικότητα. Αδικαιολόγητοι φόβοι, ελλειπής ή διαστρεβλωμένη ενημέρωση, το ‘στίγμα” αποδίδει εύκολα χαρακτηριστικά παθολογικής προσωπικότητας στον συνάνθρωπο, που υποφέρει από χρόνια ή ανίατη ασθένεια. Αυτόματα και απλοϊκά, θεωρείται μη ικανός για εργασία, κοινωνικότητα και ισότιμη κοινωνική ένταξη. Πίσω από το στίγμα- και ειδικά όταν πρόκειται για ψυχική ασθένεια- είναι ο μύθος της τρέλας και ο φόβος της εγκληματικότητας. Να μην ξεχνάμε ότι η ζωή είναι απρόβλεπτη, ότι ο καθένας μπορεί να βρεθεί στη θέση του ‘ στιγματισμένου” και κοινωνικά περιθωριοποιημένου, να βρεθεί στη δεινή θέση να αντιμετωπίσει την απανθρωπιά, στην οποία κι εκείνος συνέβαλε με τη στάση, τη συμπεριφορά ή την αδιαφορία του.

Συγκίνηση
Εντονη σωματική εκδήλωση μπροστά σε μια εμπειρία, πριν η νόηση και η σκέψη προλάβουν να την επεξεργαστούν. Η συγκίνηση ελέγχεται δύσκολα σε σχέση με τα συναισθήματα είναι όμως μια ικανότητα αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον, την τέχνη, τους άλλους σημάδι πλούτου, δροσιάς και ζωντάνιας

Συναίσθημα
Είναι η μεταγραφή των γεγονότων ή των σκέψεων ή και τα δυο μαζί: Μια σκέψη ή ένα γεγονός προκαλεί ένα από τα βασικά συναισθήματα π.χ άγχος, θυμό, θλίψη ή χαρά ή και αποχρώσεις των βασικών συναισθημάτων π.χ δυσφορία, στενοχώρια, οργή, ευτυχία κλπ

Συναισθηματική Νοημοσύνη
Η ικανότητα να είναι κάποιος ενήμερος για τα συναισθήματα τα δικά του και των άλλων, τις λεπτές αποχρώσεις τους, καθώς και η ικανότητα να κινητοποιείται, να προσαρμόζεται και να αλλάζει τη ζωή του, σύμφωνα με τις συνθήκες. Αυτογνωσία, κίνητρα και νόημα ζωής , διαχείριση σχέσεων, ενσυναίσθηση και αποδοχή των άλλων είναι μερικές από τις συναισθηματικές δεξιότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Συγγνώμη
Η κατάσταση εκείνη, που επιτρέπει στο συμβάν και στις δυσάρεστες αναμνήσεις να ξεθωριάζουν μέχρι να ξεχαστούν τελείως . Η συγγνώμη αφήνει χώρο στην προσπάθεια να συνεχίσεις με κάποιον, πετώντας στην άκρη ένα δυσάρεστο γεγονός.

Σύγκριση
Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ανήσυχος, σχετικά με τη θέση του στην κοινωνία, τις ψυχολογικές διαστάσεις του, την εμφάνιση, τις ικανότητες ή τις πεποιθήσεις του. Η σύγκριση, ως ένα βαθμό, του δίνει την δυνατότητα να αυτοπροσδιορισθεί. Η υπερβολή, κάποιος δηλαδή να αυτοπροσδιορίζεται μόνο μέσα από τους άλλους, οδηγεί σε ετεροκαθορισμό, φόβο πρωτοβουλίας, αδυναμία να προχωρήσει σε συγκρούσεις, έλλειμμα αυτοπεποίθησης και αδυναμία να υποστηρίξει τον εαυτό του, διακινδυνεύοντας να μην είναι αρεστός.

Συναισθηματική σύγκλιση
Είναι γνωστή η συναισθηματική αλληλεπίδραση στην ανθρώπινη επικοινωνία. Με τον όρο « συναισθηματική σύγκλιση» χαρακτηρίζεται η τάση να παρουσιάζουν καταθλιπτική διάθεση και άτομα που βρίσκονται σε συχνή επαφή με κάποιον που υποφέρει από κατάθλιψη, νιώθει μπερδεμένος στο δικό του φαύλο κύκλο Στην προσπάθειά τους να του αλλάξουν με κάθε τρόπο τη διάθεση ή τον τρόπο σκέψης και ζωής, βιώνουν οι ίδιοι άγχος και αδυναμία να τον επηρεάσουν, με αποτέλεσμα να εμπλέκονται σε ένα ακόμα φαύλο κύκλο κοινών συμπεριφορών, χωρίς διακριτά και σταθερά συναισθηματικά όρια. Ενα παράδειγμα συνειδητής- επιθετικής συναισθηματικής σύγκλισης είναι το παρακάτω απόσπασμα από το φημισμένο βιβλίο του Οσκαρ Γουάϊλντ De Profundis …Αποφάσισα να ζήσω, φορώντας όμως για πάντα το ρούχο της κατήφειας, όπως ο βασιλιάς δεν αποχωρίζεται την πορφύρα-να μη χαμογελάσω ποτέ πια-να σκορπίζω το πένθος σε όποιο σπίτι μου άνοιγε την πόρτα του, να αναγκάσω τους φίλους μου να συγχρονίσουν το βήμα τους στο δικό μου θλιμμένο βήμα, να τους διδάξω πως η μελαγχολία είναι το αληθινό μυστικό της ζωής, να τους δηλητηριάσω τη ζωή με μια ξένη θλίψη, να τους φαρμακώσω με τον πόνο μου. Τώρα νιώθω πολύ διαφορετικά. Καταλαβαίνω πως θα ήταν μεγάλη αχαριστία και αγένεια να κρεμάω μούτρα όταν θα δέχομαι επισκέψεις από φίλους για να τους αναγκάσω να κρεμάσουν κι αυτοί, ως ένδειξη ότι συμπάσχουν μαζί μου. Η να τους κάνω το τραπέζι, βάζοντά τους να καθίσουν αμίλητοι για να γευτούν πικρά χόρτα και κρατικά μαγρειρεμένα για επικήδειο γεύμα. Πρέπει να μάθω πώς θα γίνω χαρούμενος και ευτυχισμένος…

Συνείδηση
Η ικανότητα να σκεφτόμαστε, να συναισθανόμαστε τον εαυτό, να βλέπουμε και να καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας, τον κόσμο και τη ζωή, τόσο ως μάρτυρες όσο και ως παρατηρητές

Συνέπεια
Αντιστοιχία λόγων και έργων. ( Συνεπής, συν+ έπος= αυτός που τιμά τα λόγια του και ενεργεί ανάλογα)

Σχέση
Η ικανότητα να βρίσκει κάποιος τί τον ενώνει και όχι τί τον χωρίζει από τους άλλους

Τραύμα
“Ασυνήθιστη κατάσταση κινδύνου για τη σωματική ακεραιότητα ή την ευημερία ενός ατόμου. Συνήθως εμφανίζεται απότομα και έχει μικρή διάρκεια, αν και μπορεί να έχει και μεγαλύτερη καμιά φορά. Οι επιπτώσεις σε ψυχικό επίπεδο μπορεί να εμφανιστούν άμεσα (οξύ άγχος) ή να αργήσουν να εκδηλωθούν (μετατραυματική πίεση), και δυσκολεύουν τη μετέπειτα φυσιολογική ζωή του ατόμου» ( Σύγχρονη Ψυχολογία, Ευροεκδοτική)

Υπαρξιακή αγωνία
Η αγωνία για το ανεξερεύνητο νόημα ζωής, η αδιάκοπη γνώση για την προσωρινότητα της ζωής, η εξουδετέρωση του εγώ

Υπαρξισμός
Φιλοσοφικό ρεύμα του 20ού αιώνα. Υποστηρίζει την “αρχή της αυτοδέσμευσης”, την ” αρχή της βούλησης και της ελευθερίας, πέραν των κοινωνικών συνθηκών, ότι η ύπαρξη προηγείται της ουσίας, ο άνθρωπος δεν είναι απρόσωπη οντότητα αλλά υπάρχον πρόσωπο, δεν έχει έμφυτες ιδιότητες αλλά διαμορφώνεται από την προσωπική του δράση. Αρα ευθύνεται για την διαμόρφωσή του. Κύριοι εκπρόσωποι:Κίκεργκααρ, Νίτσε, Σαρτρ, Καμύ,, Γιάσπερς. Υπαρξιακοί ψυχοθεραπευτές: Γιάλομ, Φρανκλ

Υπνοβασία
Διαταραχή του ύπνου, που παρουσιάζεται συνήθως σε έφηβους αλλά και σε μικρότερης ηλικίας παιδιά. Το παιδί ξυπνά, περπατά μέσα ή και έξω από το σπίτι, χωρίς να θυμάται το πρωί το γεγονός. Η γνωμάτευση παιδονευρολόγου είναι απαραίτητη, επειδή μπορεί να οφείλεται σε επιληπτικά ισοδύναμα ή σε υποσυνείδητα δυναμικά και στρες οπότε χρειάζεται παιδοψυχολόγο.

Υπομονή.
Μια έννοια ιδιαιτέρως παρεξηγημένη. Η υπομονή δεν περικλείει την έννοια της μοιρολατρίας. Αντίθετα σημαίνει πιο πολύ ” αναβολή” περιμένω με ψηλά το κεφάλι του καλύτερους καιρούς, ονειρεύομαι, επιθυμώ και περιμένω ενεργώντας, προσπαθώ και όχι παθητικά αντικειμενικά. Η υπομονή, με την έννοια του αγωνιζόμενου προσώπου είναι μια εξελικτική διαδικασία που νοηματοδοτεί τη ζωή

Υποτίμηση
Περιφρόνηση, απώλεια εμπιστοσύνης, η υποτίμηση μας επιτρέπει να ανεχόμαστε κάθε είδους απογοητεύσεις με λιγότερο θυμό.Ο μύθος του Αισώπου για την αλεπού και τα άγουρα σταφύλια περιέχει συμβολικά την υποτίμηση ως βολική άμυνα ενάντια στο χρήμα, τη ματαίωση σε όνειρα και προσδοκίες, τα πρόσωπα και τις δύσκολες καταστάσεις. Υποτιμούμε αυτό που θαυμάζουμε ή που θα θέλαμε εφόσον δεν μπορούμε να το έχουμε..Αν και προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, η υποτίμηση περιέχει συχνά γκρίνια, κριτική και μικροπρέπεια που δεν οδηγεί σε καλυτέρευση της ποιότητας ζωής.

Φαινόμενο Coolidge
Με βάση τα ερευνητικά δεδομένα, αρχικά με ποντίκια, φαίνεται ότι το sex με την ίδια γυναίκα, μετά από μια χρονική περίοδο, δεν προκαλεί στον άνδρα σημαντική έκκριση ντοπαμίνης, η οποία είναι μια βασική ορμόνη της ευχαρίστησης αλλά και της τεστοστερόνης, όταν είναι η ίδια σύντροφος. Οι γυναίκες είναι πιο δεκτικές στην σεξουαλική διέγερση με τον ίδιο σύντροφο

Φαινομενολογία
φιλοσοφικό κίνημα που αποδέχεται τα πράγματα όπως είναι. Αρχικό της σύνθημα “πίσω στα ίδια τα πράγματα!” με κάθε κόστος να αναγνωρίσουμε αυτό που υπάρχει

Φιλία
Σχέση που αποκλείει τον ανταγωνισμό, την ιδιοτέλεια, την προσδοκία και την απογοήτευση.

Φθόνος
από το ρήμα φθίνω που σημαίνει μειώνομαι, λιγοστεύω, συρρικνώνομαι Πράγματι, ο φθόνος μας μειώνει την α-φθονία. Ο φθόνος, ένα καθολικό συναίσθημα που συναντιέται σε όλες τις εποχές και τους πολιτισμούς « παρουσιάζεται ως ψυχαναγκαστική σύγκριση του υποκειμένου με τον Άλλο, χωρίς να έχει πραγματικά σχέση μαζί του», «θέλει μόνο να τον δει να ταπεινώνεται, να απογυμνώνεται, χωρίς ο ίδιος να έχει πραγματικό όφελος από αυτό. Εχει όμως ένα φαντασιακό όφελος: βλέπει την φαντασιακή του εικόνα εξυψωμένη, μη αμφισβητούμενη από την εικόνα του Αλλου, ως ανταγωνιστή. Γύρω από τον φθόνο συσπειρώνονται και κάποια άλλα συναισθήματα: ζήλια, εκδικητικότητα, χαιρεκακία, μνησικακία, κακοπιστία, κακολογία, αχαριστία κλπ (Δεμερτζής-Λίποβατς « Φθόνος και Μνησικακία»)

Φόβος
Ο φόβος είναι μια οργανική προσαρμογή του οργανισμού για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο, κυρίως τον σωματικό . Στην εποχή μας, ο κίνδυνος περιστρέφεται κυρίως γύρω από τους σύγχρονους φόβους προσωπικότητας, όπως την εγκατάλειψη, την απώλεια, την αποτυχία, τον έλεγχο,την έκθεση στους άλλους κλπ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των αγχωδών διαταραχών

Φοβία
Είναι ένας παράλογος, ακόμη και για το ίδιο το άτομο, φόβος για ζώα, η φοβία για τους κλειστούς χώρους, το ύψος κλπ., με αποτέλεσμα ο οργανισμός να αντιδρά σαν να πρόκειται για πραγματικό κίνδυνο

Φονταμενταλισμός
Συντηρητικές, μαχητικές και θρησκευτικές αντιλήψεις θεωρούνται το ” θεμέλιο” αυτής της θρησκευτικής αντίληψης που αποκλείει τον εκσυγχρονισμό και την νεοτερικότητα

Φροντίδα
Συναισθηματική δεξιότητα, η ικανότητα για καλή διάθεση,ευσπλαχνία, τρυφερότητα, καλοσύνη, αφιέρωση χρόνου και προσπάθειας, προσοχή στις προσωπικές ανάγκες και στις ανάγκες των άλλων.

Ψευδαισθήσεις
Οπτικές και ακουστικές εμπειρίες που θεωρούνται ως πραγματικές από τον ασθενή, αυτά που λέει ότι ακούει και βλέπει τα πιστεύει ακράδαντα και είναι σχεδόν αδύνατο να μεταπεισθεί. Ο ασθενής δεν έχει καμιά επίγνωση της νοσηρότητας των βιωμάτων του, χαρακτηριστικό των ψυχώσεων, ενώ στις αγχώδεις διαταραχές οι ασθενείς γνωρίζουν ότι αυτό που τους συμβαίνει είναι παθολογικό, π.χ το άγχος, ο πανικός, η φοβία κλπ

Ψυχή
Πνεύμα, αέρας, πνοή, ζωτική δύναμη που δεν φαίνεται και δεν αγγίζεται, κάτι που προκάλεσε πολλές μεταφυσικές και εσωτερικές ανησυχίες

Ψυχοθεραπεία
Προσπάθεια εξάλειψης δυσάρεστων ψυχικών συμπτωμάτων ή σχέσεων με το περιβάλλον και τους άλλους, με την βοήθεια ψυχοθεραπευτή. Η Ψυχοθεραπεία έχει πολλές κατευθύνσεις: Ψυχανάλυση, υπαρξιακή, γνωσιακή, συστημική, ολιστική ( gestalt therapy). Κάθε μια εστιάζεται διαφορετικά στην επίλυση των προβλημάτων. Είναι πολύ σημαντικό να επιλέξει κάποιος το είδος της ψυχοθεραπείας που του ταιριάζει και γι αυτό είναι καλό να ζητά να ενημερώνεται για το κάθε είδος.

Ψυχολογιοποίηση
Η τάση να ερμηνεύουμε τους άλλους με ψυχολογικούς όρους παθολογίας, για παράδειγμα “είσαι παρανοϊκός, αυτός είναι νάρκισσος, επιθετικός κλπ”. Από τη στιγμή που θα του ” κολλήσουμε” αυτή την ταμπέλα κάθε τι που λέει ή κάνει το ερμηνεύουμε ως εκδήλωση παράνοιας, ναρκισσισμού κλπ. Ο Moscovici χαρακτηρίζει τη διαδικασία ψυχολογιοποίησης ως ” μια στρατηγική χοντροκομμένη, βάρβαρη και υποχθόνια, που μετατρέπει την επικοινωνία από ” λόγο για τα πράγματα, σε λόγο για τα πρόσωπα και τον χαρακτήρα τους, με αποτέλεσμα ό,τι και να πουν να μην βρίσκει απήχηση”. Από το βάρος της ψυχολογιοποίησης υποφέρουν όλοι όσοι, ως άτομα και ομάδες ατόμων, έχουν κάτι καινούριο να πουν. Ο φόβος μπροστά στις αλλαγές που μπορεί να επιφέρει αυτό το καινούριο, ο κλονισμός της σταθερότητας, που έχουν δημιουργήσει οι παλιές αντιλήψεις, οδηγούν στην προσπάθεια να ακυρωθεί κάθε καινούρια και πολλές φορές προοδευτική αντίληψη, φορτώνοντας τα άτομα ή τις ομάδες με ιδιότητες τρέλας ή παθολογίας.Για παράδειγμα η σεξουαλική επανάσταση, ο φεμινισμός, οι διαφορετικές αντιλήψεις για τις σχέσεις των δυο φύλων αντιμετωπίσθηκαν και με αυτή την, πραγματικά παντοδύναμη, στρατηγική, που ήθελε τις φεμινίστριες υστερικές, ” αντρογυναίκες” άσχημες ή ανίκανες να έχουν ερωτικές σχέσεις.

Ψυχολόγος
Στην καθημερινή ζωή είμαστε όλοι ψυχολόγοι. Η διαφορά από ένα άτομο, που κατέχει την επιστημονική γνώση της ψυχολογίας, βρίσκεται στην αντίληψη και την γνώση για το ρόλο της ανθρώπινης φύσης, την επίδραση των γονιδίων, την αξία της εμπειρίας και του ασυνείδητου και πώς αυτά εμπλέκονται και επιδρούν το ένα στο άλλο, διαμορφώνοντας σκέψεις, εμπειρίες και συμπεριφορές.

Ψυχαναλυτική θεωρία
Το πιο σημαντικό κομμάτι της ψυχαναλυτικής θεωρίας αφορά στη θεωρία της ανάπτυξης ανάπτυξης των ενστίκτων ενστίκτων, τα οποία με τη σειρά τους βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση με την ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας. Κύρια πηγή των ενστίκτων αποτελούν διάφορες ψυχικές και συναισθηματικές συγκρούσεις, οι οποίες επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματος που ονομάζονται ερωτογενείς ζώνες. Ο εντοπισμός της ψυχικής ή συναισθηματικής έντασης σε καθεμία από αυτές τις ζώνες είναι διαφορετικός και αλλάζει ανάλογα με την εξελικτική περίοδο που διανύει το άτομο.

Ψύχωση
Ψυχική ασθένεια, μη φυσιολογική κατάσταση της σκέψης και της αντίληψης, χαρακτηριστικό η μη επαφή με την πραγματικότητα, η φτωχή κοινωνικότητα, η παράξενη συμπεριφορά

All copyrights by Ψυχολόγος | Μαρία Λασσιθιωτάκη
Maria Lassithiotaki.

http://www.selftherapy.gr/?page_id=24
https://rotasapantaw.wordpress.com/wp-admin/post.php?post=9043&action=edit

Advertisements