Αδέρφια που ζηλεύουν

Που οφείλεται η ασυγκράτητη και κάποιες φορές παράλογη ζήλια των παιδιών;

«Στην επιθυμία κάθε παιδιού να έχει την αποκλειστική αγάπη των γονιών του».

Οι γονείς παρέχουν τα πάντα στο παιδί. Όχι μονο τροφή και προστασία, αλλά και συνείδηση του εαυτού του, της αξίας του, της μοναδικότητάς του. Η παρείσδυση ενός αδερφού απειλεί αυτήν την αποκλειστικότητα και το παιδί την ερμηνεύει ως λιγότερο χρόνο με τους γονείς του, λιγότερη προσοχή, λιγότερα χάδια, ίσως και λιγότερα δώρα.

Υπάρχουν όμως και βαθύτερα αίτια. Στο βάθος της ψυχής του παιδιού υπεισέρχεται η βασανιστική αμφιβολία, που δύσκολα εκφράζεται κατά τρόπο σαφή, αλλά αυτό δεν σημαίνει και ότι δεν υπάρχει: «Δεν είναι άραγε πιθανό αυτός ο εισβολέας που μου αφαιρεί τόσα προνόμια, που τον αγαπούν τρελά, όπως λένε ότι αγαπούν εμένα, που τον πνίγουν στα χάδια που μονοπωλεί το ενδιαφέρον τους…, δεν είναι λοιπόν πιθανό αυτός ο ανυπόφορος αντίπαλος να αξίζει περισσότερο από μένα και αργά ή γρήγορα να κλέψει τη θέση μου;»

Αλμπέρτο
Ένα πρωί ο τρίχρονος Αλμπέρτο βλέπει να ‘ρχεται από το μαιευτήριο η νεογέννητη αδελφούλα του Εμίλια. Το προηγούμενο βράδυ ο μπαμπάς τού είχε αφηγηθεί την ιστορία του «Μαγικού Αυλού», που με τη μελωδία του παρέσυρε τα ποντίκια στο ποτάμι και τα έπνιξε, οπότε η πόλη γλύτωσε από την εισβολή τους. Λίγες ώρες αργότερα οι γονείς του βρίσκουν τον Αλμπέρτο να παίζει φλογέρα πάνω από την κούνια της Εμίλια, φυσώντας με όλη του τη δύναμη. «Εγώ φυσάω», τους λέει απογοητευμένος, «αλλά εκείνη δε φεύγει!»

Αν τα παιδιά βοηθηθούν από τους γονείς τους να αξιοποιήσουν τη ζήλια που νιώθουν, μαθαίνουν χάρη σε αυτήν τη σχέση με τα αδέρφια τους να συγκρατούν την επιθετικότητά τους, να συνυπάρχουν με τους άλλους, να εξελίσσονται ελεύθερα, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπο της αδελφής ή του αδερφού τους, ένα σταθερό στήριγμα, στο οποίο μπορούν να υπολογίζουν σε οποιαδήποτε περίσταση ή δυσκολία.

Η ζήλια είναι από μια άποψη συναίσθημα θετικό: είναι η απόδειξη ότι το παιδί δε θέλει να χάσει την αγάπη των γονιών του. Θα πρέπει λοιπόν οι γονείς να την αποδέχονται ως ένα φυσιολογικό συναίσθημα, χωρίς να επικρίνουν ή να απορρίπτουν το συναίσθημά του, να το γελοιοποιούν ή να θυμώνουν με το παιδί. Αποδεχόμενοι το συναίσθημα του παιδιού, καλούνται να βρουν τρόπους ώστε να βάλει πλαίσιο στις πράξεις που υποκινούνται από τη ζήλια, ώστε να μη φτάσει στα άκρα ή το χειρότερο να γίνει η ζήλια φθόνος και να το συνοδεύει στην ενήλικη ζωή του ακρωτηριάζοντας τις σχέσεις του.

Οι γονείς χρειάζεται να δείχνουν και στα δυο παιδιά τους την ίδια στοργή και αγάπη και να μην κρύβονται στην έκφραση των συναισθημάτων τους νομίζοντας ότι το άλλο παιδί θα ζηλέψει.

Όπως προετοιμάζονται για τον ερχομό του νεότερου, κάνουν αλλαγές στο σπίτι για να τον δεχτούν και φυσικά κάνουν αλλαγές και στο δωμάτιο του μεγαλύτερου ή στον δικό του τοίχο, ρωτώντας τον φυσικά, ώστε να αισθανθεί και εκείνος ότι ο ερχομός του αδερφού θα φέρει οφέλη και στον ίδιο.

Ο τρόπος με τον οποίο βιώνει το παιδί τις αλλαγές αυτές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμπεριφορά των γονιών. Κάθε μετακίνηση από το χώρο ή τροποποίηση της χρήσης του πρέπει να αφήνει μια θετική γεύση και όχι την αίσθηση της παραχώρησης που υποχρεώνεται να κάνει το πρωτότοκο παιδί για χάρη του μωρού. Επομένως, είναι σημαντικό να προσπαθούν συνειδητά ώστε το μεγαλύτερο παιδί να μη βλέπει το αδερφάκι του ως κάποιον που του στερεί προνόμια, που παίρνει τη θέση του στη φροντίδα της μαμάς και του μπαμπά ή που του κλέβει τα παιγνίδια, ακόμα και αν τα είχε εγκαταλείψει εδώ και καιρό.

Πριν πάρουμε οποιαδήποτε απόφαση που το αφορά, είναι καλύτερα να ζητήσουμε τη γνώμη του παιδιού. Αυτό δε σημαίνει ότι η τελική απόφαση θα είναι δική του, αλλά ότι άκουσαν την άποψή του και του εξηγούν τη δική τους είναι αρκετό για να δείξουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή δεν γίνεται αυθαίρετα.

Λουντοβίκο
Ο Λουντοβίκο ήταν πολύ κτητικός με τα πράγματά του. Ακατάστατος, όπως όλα τα παιδιά, δεν ήθελε να αλλάζουμε θέση ούτε σε ένα από τα μικροπράγματά του που βρίσκονταν σε κάθε γωνιά του δωματίου. Ήδη μπορούσα να προβλέψω τις βίαιες αντιδράσεις που θα προκαλούσε ο ερχομός του μωρού.
Τότε μου ήρθε μια λαμπρή ιδέα. «Ας δούμε τη θετική πλευρά του πράγματος», σκέφτηκα. «Αντί να παρουσιάσουμε τον ερχομό του μωρού ως περιορισμό του χώρου, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε στον Λουντοβίκο την εντύπωση ότι κατέκτησε νέους χώρους». Έβαλα λοιπόν στο δωμάτιό του μια ντουλάπα και του παρέδωσα τα κλειδιά. «Αυτό είναι το βασίλειό σου», του είπα, «και κανείς δεν μπορεί να το πειράξει!» Δεν πίστευα στα μάτια μου. Το γέμισε κατευθείαν με τα μικροπράγματά του. Του χάρισα κι ένα μπρελόκ, που από εκείνη τη στιγμή δεν λέει να το αποχωριστεί!
(Φράνκα, μητέρα του Λουντοβίκο και εν αναμονή του δεύτερου γιου της)

Αν του επιτρέψουμε να συμμετάσχει στη λήψη αποφάσεων, το ίδιο το παιδί θα προτείνει συχνά λύσεις πρωτοποριακές, που δε θα περνούσαν από το μυαλό σας.

Το διαθέσιμο δωμάτιο ήταν μικρό. Παρά τις προσπάθειες, δεν μπορούσα να βρω χώρο για το κρεβάτι του Μάρκο, ούτε για την κούνια του Λουτσιάνο. Η μόνη λύση θα ήταν να βάλουμε την κούνια στο διάδρομο, που όμως ήταν στενός, μόλις 90 εκατοστά. Κάθισα απελπισμένος στο πάτωμα με το μέτρο στο χέρι.
Ο Μάρκο με κοιτούσε αμήχανος και ξαφνικά άρχισε να χοροπηδά θριαμβευτικά. «Έχω μια ιδέα! ‘Έχω μια ιδέα!» φώναξε γελώντας. Με πλησίασε και με παρακάλεσε με τα χέρια ανοιχτά. «Έλα, μπαμπά! Μη μου πεις όχι, μη μου πεις όχι!» ‘Ήμουν έτοιμος για τα χειρότερα. «Εντάξει», απάντησα κάπως ξερά, «πες μου την ιδέα σου!» «Διώροφο κρεβάτι, μπαμπά, πολύ απλό! Διώροφο κρεβάτι».
«Ναι, καλά!» απάντησα. «Ο Λουτσιάνο είναι μωρό. Θα πέσει από το κρεβάτι και θα χτυπήσει».
«’Οοοοοχι!» απάντησε ο Μάρκο, «αντί για το κάτω κρεβάτι θα βάλουμε την κούνια κι εγώ, που είμαι μεγάλος, θα κοιμάμαι στο πάνω».
«Ιδιοφυές», είπα και κυλιστήκαμε αγκαλιασμένοι στο πάτωμα.
(Ραφαέλε, πατέρας του Μάρκο και του Λουτσιάνο)

Νεσια Λανιαντο, Παιδιά που ζηλεύουν, Καστανιώτης

Αγγελική Μπολουδάκη

Advertisements