Τα αποτελέσματα της ψυχοσωματικής παιδικής κακοποίησης

Παιδική Κακοποίηση και Άγχος

Αν υποφέρετε από κάποια αγχώδη διαταραχή είναι πολύ πιθανόν ότι έχετε υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης κατά την παιδική σας ηλικία. Οι περισσότεροι ειδικοί της ψυχικής υγείας ήδη γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια από την άμεση κλινική τους εμπειρία, ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένα μεγάλο ποσοστό των ενηλίκων πελατών τους που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές οφείλονται κατά κύριο λόγο σε τραυματικά επεισόδια σωματικής ή / και συναισθηματικής κακοποίησης που βίωσαν όταν ήταν παιδιά. Η εμπειρική αυτή γνώση επιβεβαιώνεται τώρα με εκτεταμένες έρευνες που έγιναν πρόσφατα στις ΗΠΑ και Καναδά.

Οι έρευνες αυτές μελέτησαν τη σχέση της παιδικής κακοποίησης με την παρουσία σε ενήλικες σοβαρών αγχωδών διαταραχών όπως κρίσεις πανικού, αγοραφοβία, κοινωνική φοβία, μετα-τραυματικό στρες, ψυχαναγκαστική διαταραχή, αλλά και κατάθλιψη. Οι έρευνες αυτές έδειξαν ότι ακόμη και αν η παιδική κακοποίηση δεν είναι η κύρια αιτία της αγχώδους διαταραχής, αν το άτομο δεν αντιμετωπίσει τα δυσάρεστα αυτά συναισθήματα του παρελθόντος μέσα στο πλαίσιο μιας κατάλληλης θεραπείας με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικευμένου θεραπευτή, δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από τα συμπτώματα άγχους από τα οποία υποφέρει.

Τα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών ποικίλουν, αποτελούν όμως ισχυρή ένδειξη ότι η παιδική κακοποίηση είναι μια από τις κυριότερες αιτίες άγχους καθώς και άλλων ψυχολογικών και συναισθηματικών προβλημάτων. Πρέπει επίσης να λάβουμε υπ’ όψιν ότι τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών περιλαμβάνουν μόνον άτομα που έχουν διατηρήσει κάποια συνειδητή μνήμη της κακοποίησης που υπέστησαν όταν ήταν παιδιά. Γνωρίζουμε όμως ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που έχουν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία δεν έχουν καμία συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα συναισθήματα είναι τόσο οδυνηρά που έχουν απωθηθεί βαθιά στο ασυνείδητο, όπου όμως εξακολουθούν να είναι ενεργά και να προκαλούν συμπτώματα. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε άτομα που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση ή έντονους εξευτελισμούς σε μικρή ηλικία. Η κακοποίηση μπορεί να ήταν επαναλαμβανόμενη ή να συνέβη μόνο μία φορά. Τα συναισθήματα που προκαλούνται από αυτό το είδος κακοποίησης είναι τέτοια που το παιδί δεν μπορεί να τα χειριστεί αλλά και δεν μπορεί συνήθως να τα εκφράσει σε άλλους λόγω της βαθιάς ντροπής και ενοχής που αισθάνεται. Η απώθησή αυτών των συναισθημάτων στο ασυνείδητο είναι στη πραγματικότητα ο μόνος τρόπος επιβίωσης του ατόμου. Το παιδί που κακοποιείται σεξουαλικά ή υφίσταται επαναλαμβανόμενους εξευτελισμούς πιστεύει ότι αυτό φταίει για ότι του συμβαίνει. Αισθάνεται απερίγραπτη ενοχή και ντροπή, αισθάνεται «μαγαρισμένο» και βρώμικο και συγχρόνως αισθάνεται τρόμο και απόγνωση καθώς βρίσκεται ανίσχυρο και ανυπεράσπιστο στα χέρια αυτού που το κακοποιεί. Οι μνήμες αυτές συνήθως αποκαλύπτονται και γίνονται συνειδητές στη διάρκεια μιας κατάλληλης θεραπείας. Αν λοιπόν προσθέσουμε στα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών τα άτομα που δεν έχουν συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους κατά την παιδική ηλικία, μπορούμε να πούμε ότι η παιδική κακοποίηση είναι η κυριότερη αιτία της παρουσίας σοβαρών συμπτωμάτων άγχους στους ενήλικες.

Οι έρευνες:
1. Ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Michigan βρήκαν ότι το 35% των θυμάτων συναισθηματικής, σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης υποφέρουν σαν ενήλικες από σοβαρή κατάθλιψη και διαταραχές πανικού. 2. Έρευνα στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας διαπίστωσε ότι 15,5% των ανδρών και 33,3% των γυναικών που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, ψυχαναγκαστική διαταραχή και κοινωνική φοβία, έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική τους ηλικία. Το 45,1% του 33,3% των γυναικών είχαν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Από αυτές το 60% υπέφεραν από διαταραχή πανικού. 3. Μια αντίστοιχη έρευνα στο πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά έδειξε ότι 23,4% αυτών που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά και 44,9% σωματικά. 4. Σε μια έρευνα στο πανεπιστήμιο του Miami οι ερευνητές βρήκαν ότι το 63% των ατόμων που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, αγοραφοβία και κοινωνική φοβία είχαν υποστεί κάποιο είδος κακοποίησης στην παιδική τους ηλικία. Βρήκαν επίσης ότι η κοινωνική φοβία σχετίζεται με σεξουαλική κακοποίηση πολύ περισσότερο από τις άλλες διαταραχές. 5. Μετά από τη μελέτη και ανάλυση των στοιχείων από πολλαπλές σχετικές έρευνες, ερευνητές του πανεπιστημίου της Nevada κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι 33% έως 86% ατόμων που υπέστησαν κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία, υποφέρουν από μετα-τραυματικό στρες

Σύμφωνα με κλινικές έρευνες αλλά και την προσωπική εμπειρία πολλών επαγγελματιών της ψυχικής υγείας, η ψυχολογική και συναισθηματική βία και κακοποίηση είναι συχνά πιο βαθιά και μακροπρόθεσμα τραυματική για το παιδί απ’ ότι η σωματική κακοποίηση και μπορεί να συγκριθεί στις επιπτώσεις της μόνο με τη σεξουαλική κακοποίηση. Ιδιαίτερα ψυχολογική κακοποίηση η οποία περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενο εξευτελισμό, ταπείνωση και γελοιοποίηση του παιδιού μπορεί να δημιουργήσει ψυχικά τραύματα που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι βαθύτερα και εντονότερα κι απ’ αυτή ακόμη τη σεξουαλική κακοποίηση. Τα επακόλουθα της σωματικής, σεξουαλικής και ψυχολογικής ή συναισθηματικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία, δεν περιορίζονται μόνο στην παρουσία σοβαρών αγχωδών διαταραχών που διατηρούνται κατά την ενηλικίωση και συνήθως για όλη τη ζωή του ατόμου, εκτός αν το άτομο ακολουθήσει κάποια αποτελεσματική θεραπευτική αγωγή. Η παιδική κακοποίηση είναι επίσης συχνά η κύρια αιτία περιπτώσεων βαριάς κατάθλιψης, διαταραχών της προσωπικότητας και γενικά δυσπροσαρμοστικότητας στην κοινωνική ζωή. Το χειρότερο όμως είναι ότι η παιδική κακοποίηση δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο, μια συνεχόμενη και αδιάσπαστη αλυσίδα σωματικής και ψυχολογικής βίας. Είναι χαρακτηριστικό φαινόμενο ότι άτομα τα οποία κακοποιήθηκαν κατά την παιδική τους ηλικία, έχουν συχνά τη τάση να κακοποιούν τα δικά τους παιδιά με τον ίδιο ή και χειρότερο ακόμη τρόπο από αυτόν που κακοποιήθηκαν οι ίδιοι σαν παιδιά. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι η παιδική ηλικία πολλών βίαιων κακοποιών ακόμη και δολοφόνων χαρακτηρίζεται από βίαιη σωματική και ψυχολογική κακοποίηση. Και είναι ακόμη γνωστό ότι αυτοί που έχουν τη τάση να βιάζουν ή να κακοποιούν παιδιά σεξουαλικά, έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις και οι ίδιοι υποστεί παρόμοια σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία. Το φαινόμενο το θύμα να γίνεται θύτης είναι συνηθισμένο, καθώς ο θύτης είναι ο ισχυρός και το θύμα αδύναμο. Οι ισχυροί επιβιώνουν, οι αδύναμοι χάνονται. Ασυνείδητα λοιπόν πολλά θύματα χρησιμοποιούν ως πρότυπο και υιοθετούν το ρόλο του θύτη σαν τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο επιβίωσης. Μπορούμε να πούμε ότι η κακοποίηση παιδιών με οποιονδήποτε τρόπο είναι ένα από τα χειρότερα και, δυστυχώς, πιο διαδεδομένα εγκλήματα που μαστίζουν την ανθρώπινη κοινωνία. Είναι το είδος εγκλήματος που έχει τις χειρότερες και πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Η αντιμετώπιση των συναισθημάτων που προέρχονται από παιδική κακοποίηση είναι εξαιρετικά οδυνηρή και δύσκολη. Αν γνωρίζετε ή υποπτεύεστε ότι μπορεί να έχετε υπάρξει θύμα κακοποίησης στην παιδική σας ηλικία, ή αν βασανίζεστε σ’ όλη σας τη ζωή από έντονα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης για τα οποία δεν υπάρχει φανερή αιτία, συμβουλευτείτε έναν ειδικό της ψυχικής υγείας. Ο μόνος τρόπος για να απαλλαγείτε από τα δυσάρεστα συμπτώματα είναι να αντιμετωπίσετε την τραυματική εμπειρία με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικού. Ο κατάλληλος ειδικός θα σας βοηθήσει στην απαραίτητη εκτόνωση των οδυνηρών συναισθημάτων καθώς και στην αναπλαισίωση των τραυματικών γεγονότων. Συγγραφή & Επιμέλεια κειμένου: Δρ. Δόβελος Ιωάννης Καθηγητής Ψυχολογίας & Ψυχοθεραπείας Psychotherapia.grhttp://psychotherapia.gr/main/index.php?option=com_content&view=article&id=8:2009-05-01-10-38-28&catid=3:2009-05-01-10-35-09&Itemid=8————————————————————————————————————————
«Η κακοποίηση στην παιδική ηλικία και τα αποτελέσματά της στην ενήλικη ζωή»
Τι είναι η κακοποίηση;
Aν θέλουμε να ρίξουμε μια πιο κοντινή ματιά, θα μπορούσαμε να πούμε πως η κακοποίηση, με την έννοια της βίαιης παραβίασης των ορίων συνήθως ακολουθεί μια κλιμακωτή πορεία:

1. ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗ:
Με τον όρο παραμέληση εννοούμε την αφαίρεση της δυνατότητας από το παιδί να ανατραφεί με τρόπο που καλύπτει τις ανάγκες του. Η φροντίδα του παιδιού είναι ανεπαρκής ή ακατάλληλη στο βαθμό που τίθεται σε κίνδυνο η υγεία και η ανάπτυξή του.
– Σωματική: Αφαίρεση του δικαιώματος να τρέφεται σωστά,
Παράβλεψη των κανόνων υγιεινής και φροντίδα της υγείας του παιδιού,
Ελλιπής επιτήρηση,
Εγκατάλειψη.
– Εκπαιδευτική: Παραβίαση του δικαιώματος να παρακολουθεί το σχολείο συστηματικά και να υποστηρίζεται από το γονέα ή τους φροντιστές του, ώστε να λαμβάνει επαρκή εκπαιδευτική γνώση.
– Συναισθηματική: Παραβίαση των συναισθηματικών αναγκών του για ασφάλεια και προστασία.
Συνήθως η παραμέληση θέτει τις βάσεις για τη μετέπειτα ψυχολογική και σωματική κακοποίηση.

2. ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: Σημαντικότερη βλάβη από την σωματική – δυσκολότερος εντοπισμός της
– Εκφοβισμός – απειλή
– Εκμετάλλευση – υποτίμηση – γελοιοποίηση
– Υβριστικοί χαρακτηρισμοί – απόρριψη,
– Συναισθηματική απροσφορότητα (αντιφατικός τρόπος αντίδρασης από την πλευρά των γονέων)
– Σκηνές βίαιων αντιδράσεων στο ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον ακόμη και αν το ίδιο το παιδί δεν είναι αποδέκτης της βίας,
– Έκθεση σε σκηνές σεξουαλικών συμπεριφορών που δεν αρμόζουν στην ηλικία του,
– Έκθεση σε πορνογραφικό υλικό.

Πιο συγκεκριμένα: Παραβίαση των διαστάσεων του:

– Χρόνου : τακτού ωραρίου, κανόνων, συνέπεια-σταθερότητα οικογενειακού περιβάλλοντος.
– Χώρου: Ατομικού (αντικειμενικού – χώρος που του παιδί μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μελέτης – παιχνιδιού) Ψυχολογικού: του επιπέδου εγγύτητας που το παιδί έχει ανάγκη. Πχ κλαίει και το αφήνω.
– Συμπεριφοράς: παιχνίδια εξουσίας – επιβολή τιμωρίας και ποινών, χωρίς προειδοποίηση και με απόλυτο και αυστηρό τρόπο.

Όλα αυτά συντελούν στην καλλιέργεια ενός απειλητικού κλίματος μέσα στην οικογένεια που δημιουργεί ένα μόνιμο περιβάλλον ανασφάλειας του οποίου οι συνέπειες στην εξέλιξη του παιδιού μπορεί να είναι περισσότερο τραυματικές από την ίδια τη χρήση βίας.

3. ΣΩΜΑΤΙΚΗ – ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ
Χρήση βίας, σκόπιμη πρόκληση τραυματισμού με στόχο, συνήθως, την τιμωρία:
Σεξουαλική εκμετάλλευση – αιμομιξία,
Σημάδια στο σώμα,
Τραυλισμός και εγκεφαλικές βλάβες.

Ποιες είναι οι ενδείξεις ότι ένα παιδί κακοποιείται;
Χρησιμοποιώντας την παραπάνω κλιμακωτή διάταξη του σχήματος μπορούμε να ξεκινήσουμε από τις πρώτες ενδείξεις που δηλώνουν ότι ένα παιδί είναι θύμα κακοποίησης.
Αν αναλογιστούμε αυτή τη διάταξη, μπορούμε να είμαστε υποψιασμένοι και να παρέμβουμε άμεσα, προτού η κακοποίηση εκδηλωθεί σωματικά.
Ο όρος «παγωμένο βλέμμα» περιγράφει τη χαρακτηριστική έκφραση που έχουν τα παιδία που είναι ή υπήρξαν θύματα κακοποίησης.

Πιο αναλυτικά, τα θύματα τις κακοποίησης εμφανίζουν ενδέιξεις:
Παραμέλησης: – παραμελημένη εμφάνιση και υγιεινή,
– Ενδεχομένως επιβραδυμένη σωματική ανάπτυξη λόγω ανεπαρκούς διατροφής
– Χαμηλή σχολική επίδοση, λόγω ανεπαρκούς εκπαιδευτικής υποστήριξης
– Χρήση οινοπνευματωδών ή τοξικών ουσιών από το παιδί

Ψυχολογική κακοποίησης: – Απομόνωση – μειωμένη κοινωνικότητα
– Προβλήματα συμπεριφοράς – τάσεις φυγής
– Θυμός και βίαιες αντιδράσεις
– Ενασχόληση με σεξουαλικές έννοιες (λέξεις / περιγραφές σεξουαλικών σκηνών)
– Επίμονες φοβίες
– Διαταραχές ύπνου και διατροφής
– Ελλειμματική προσοχή
– Μαθησιακές δυσκολίες
– Έντονος φόβος για συγκεκριμένους ανθρώπους
– Κλάματα και συναισθηματικά ξεσπάσματα, χωρίς προφανή αιτία
– Μόνιμη αίσθηση απειλής / ανασφάλεια
– Συχνά παράπονα για πόνους, ως αποτέλεσμα αυξημένου άγχους

Σωματική / σεξουαλική κακοποίησης: – σημάδια στο σώμα : μελανιές, εξαρθρώσεις, κατάγματα στο κεφάλι, δηλητηρίαση, κάψιμο από τσιγάρο
– Τραυλισμός και εγκεφαλικές βλάβες, σε ακραίες περιπτώσεις
– Φόβος του παιδιού να εμπλακεί σε δραστηριότητες που μπορούν να το κάνουν να εκθέσει το σώμα του (πχ αθλητισμός)
– Φόβος του παιδιού να αγγίζουν το σώμα του, ακόμη και σε περιπτώσεις που χρειάζεται (πχ σε μια ιατρική εξέταση)

Ποιοι είναι οι πιθανότεροι δράστες της κακοποίησης;

Όταν μιλάμε για παιδιά στις περισσότερες περιπτώσεις οι θύτες βρίσκονται στο στενό ή ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον, καθώς οι χώροι στους οποίους κινείται ένα παιδί είναι περιορισμένοι.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι δράστες της κακοποίησης ΔΕΝ είναι μόνο άντρες, ούτε προέρχονται μόνο από τα κατώτερα κοινωνικά – οικονομικά στρώματα. Υπάρχει ένα λανθασμένο στερεότυπο που αυτοματοποιεί τη σκέψη μας προς αυτή την κατεύθυνση.
Ωστόσο είναι χρήσιμο να είμαστε σε επαγρύπνηση, καθώς πρόκειται για λανθασμένο τρόπο σκέψης που μας κάνει πολλές φορές να αποκλείουμε άλλες περιπτώσεις και να επιτρέπουμε, με κάποιο τρόπο να διαιωνίζεται ο εφιάλτης της κακοποίησης. Μεγαλύτερο βαθμό επικινδυνότητας εμφανίζουν:

– Γονείς με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές (κατάθλιψη, σχιζοφρένεια, διαταραχές προσωπικότητας) και κατά συνέπεια δυσκολίες να ελέγξουν τον εαυτό τους

– Ναρκομανείς – αλκοολικοί (δεν έχουν έλεγχο των παρορμήσεών τους)

– Σωματικά ή διανοητικά ανάπηροι

– Γονείς που δεν μπορούν να αντέξουν τις ευθύνες του γονεικού ρόλου και συνήθως φέρνουν παιδιά στον κόσμο από ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες

Ποια είναι η πιθανή εξέλιξη των παιδιών που κακοποιούνται;
Η κακοποίηση, με κάθε μορφή της δημιουργεί τραύματα που δύσκολα επουλώνονται.
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για βιώματα που ταυτίζονται με την παιδική ηλικία, αναπόφευκτα τη χρωματίζουν με τα μελανότερα χρώματα, καθώς αφήνουν μηνύματα που αντηχούν σε όλη τη ζωή και δίνουν σκληρά μαθήματα δημιουργώντας και, πολλές φορές αναπαράγοντας, ολόκληρα μοτίβα δράσης. (σενάρια ζωής).
Δεν είναι αλήθεια ότι, όποιος κακοποιήθηκε στην παιδική του ηλικία, απαραίτητα θα γίνει ο ίδιο δράστης κακοποίησης, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αυτός που κακοποιεί σήμερα, έχει ήδη υπάρξει θύμα κακοποίησης στο παρελθόν.
Από τα παραπάνω φαίνεται πως τα θύματα της κακοποίησης βασανίζονται από ένα συσσωρευμένο θυμό που:
– όταν στρέφεται προς τους άλλους μετουσιώνεται σε βία και επιθετικότητα, (παραβατικές συμπεριφορές και διαταραχές αντικοινωνικού τύπου)
– όταν στρέφεται προς τον εαυτό, γίνεται κατάθλιψη και οδηγεί σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. (τάση προς καταχρήσεις – χρήση ουσιών – αυτοκτονικές τάσεις – αυτοτραυματισμοί)
Ως ενήλικες:
– δυσκολεύονται να δημιουργήσουν ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις,
– δεν έχουν σταθερή συμπεριφορά – διαταραχές στη δημιουργία δεσμών
– χαμηλή αυτοεκτίμηση
– αγχώδης διαταραχές – ετοιμότητα να αντιδρούν σε σημάδια κινδύνου και έντασης από το περιβάλλον

Τι μπορούμε να κάνουμε;
Στόχος του φορέα είναι η πρόληψη και η άμεση παρέμβαση για να σταματήσει ο κύκλος της θυματοποίησης των παιδιών.
Υποθέτω πως η Πρωτοβουλία για το παιδί αποτελεί μια επαρκώς συντονισμένη προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση.
Για να μην επεκταθούμε στους στόχους και στις δράσεις του Συλλόγου που είναι λίγο πολύ γνωστές σε εσάς που συμμετέχετε ήδη εθελοντικά,
Θα ήθελα να κλείσουμε αυτή τη σύντομη παρουσίαση, δίνοντας έμφαση στις δυνάμεις στις δυνάμεις που επικαλεστήκαμε ευθύς εξ’ αρχής. Είμαι σίγουρή πως ενώνοντας όλοι τις δυνάμεις μας θα μπορέσουμε να διαχειριστούμε, σε ένα κλίμα αμοιβαιότητας και συνεργασίας οτιδήποτε προκύψει, πάντα με γνώμονα τη δημιουργία ενός ασφαλούς και επιδιορθωτικού πλαισίου, για τα παιδιά που μας έχουν ανάγκη.
Αυτά είναι τα όπλα που πρόσφερε με ιδιαίτερη συνέπεια και ευαισθησία ο καθένας από εσάς για να πολεμήσουμε τον εφιάλτη της κακοποίησης.http://www.neaarxi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=107:hfdjkagfjdkasgbiouqonyuwee&catid=14:newsannounces&Itemid=44
———————————————————————————————-
Τα παιδιά που βιώνουν ή γίνονται μάρτυρες σωματικής κακοποίησης υποβάλλονται σε αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου τους και αυξάνουν την προδιάθεση κατάθλιψης και χρήσης ουσιών

Επιμέλεια Βικτωρία Πολύζου, συμβουλευτική ψυχοθεραπεύτρια, medlabnews.gr

Το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις κατά τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για ένα ζήτημα, οι συνέπειες του οποίου έχουν διάρκεια και επηρεάζουν και τη μετέπειτα ζωή του παιδιού, μετατρέποντάς το σε έναν προβληματικό ενήλικο. Δημιουργεί άτομα με έντονα προβλήματα στις προσωπικές τους σχέσεις, τα οποία δυσκολεύονται να αγαπήσουν και να εμπιστευτούν, έχουν τάση προς καταχρήσεις, εμφανίζουν αγχώδεις διαταραχές, προβλήματα προσαρμοστικότητας και κατάθλιψη. Επίσης, οι άνθρωποι που υπέστησαν κακοποίηση όταν ήταν παιδιά ενδέχεται να προβούν οι ίδιοι σε κακοποίηση παιδιών όταν ενηλικιωθούν.

Ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί εμφανίζει δυσκολίες προσαρμογής στην καθημερινότητα και προβλήματα συμπεριφοράς. Φοβάται για την ασφάλεια τη δική του και των άλλων και δυσκολεύεται να αναπτύξει το αίσθημα της εμπιστοσύνης προς τους γύρω του. Συχνά εμφανίζει μετατραυματικό στρες, διαταραχές της διάθεσης ή της ανάπτυξης της προσωπικότητας του.
Στο σχολείο απομονώνεται από τους συμμαθητές του και αναπτύσσει το συναίσθημα της ντροπής, έχει τάση μυστικοπάθειας και η επίδοση του πέφτει εξαιτίας της εμφάνισης μαθησιακών διαταραχών. Το παιδί αυτό έχει υψηλά επίπεδα άγχους, νιώθει συνεχώς φόβο και έχει προβλήματα στον ύπνο με συχνούς εφιάλτες. Αισθάνεται ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα., ότι κανείς δεν μπορεί να το βοηθήσει και ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει.

Μεγαλώνοντας υπάρχουν πολλά ψυχικά τραύματα και τα παιδιά αυτά αδυνατούν να αναπτύξουν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Στο ρόλο τους ως γονείς έχουν και οι ίδιοι προβλήματα και είναι ανεπαρκείς.
Σοβαρές επιπτώσεις όμως υπάρχουν και όταν τα παιδιά γίνονται μάρτυρες της κακοποίησης κάποιου άλλου, για παράδειγμα της μητέρας. Τότε είναι πιθανό να πάρουν το ρόλο του «προστάτη», προσπαθώντας να παρέμβουν για να σώσουν αυτόν που κακοποιείται. Αυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους. Με το να εμπλακούν τα ίδια στη βία, με το να αρνούνται να αφήσουν μόνο του το θύμα, με το να το παροτρύνουν να φύγει από το σπίτι για να γλιτώσει.

Σύμφωνα με έρευνες, η κακοποίηση ή η εγκατάλειψη κατά την παιδική ηλικία προκαλεί μόνιμες αλλαγές στη φυσιολογία του αναπτυσσόμενου παιδικού εγκεφάλου. Οι αλλαγές αυτές στη δομή του εγκεφάλου είναι σημαντικές και προκαλούν διάφορα ψυχολογικά καισυναισθηματικά προβλήματα, αλλά και διαταραχές της προσωπικότητας στο κακοποιημένο παιδί κατά την εφηβική του ηλικία και όταν ενηλικιωθεί.

Κατά τα πρώτα χρόνια ενός παιδιού η ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί να μεταβληθεί από κάποιο παρατεταμένο, σοβαρό ή απρόβλεπτο στρες, περιλαμβανομένης της κακοποίησης. Μια τέτοια μεταβολή στην ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί με τη σειρά της να επηρεάσει αρνητικά το παιδί, στη σωματική, γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική του ανάπτυξη.
Διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου αναπτύσσονται από την διέγερση που προκαλεί η δραστηριότητα κάθε περιοχής. Με την πάροδο του χρόνου, ο εγκέφαλος μεγαλώνει και πυκνώνει, φθάνοντας σχεδόν το 90% του ενήλικου μεγέθους κατά τα 3 έτη. Αν η διέγερση και η γαλούχηση λείπει – για παράδειγμα, αν οι γονείς ή φροντιστές είναι εχθρικοί ή αδιάφοροι στο παιδί – η ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού μπορεί να διαταραχθεί. Δεδομένου ότι ο εγκέφαλος τείνει να προσαρμόζεται ανάλογα με τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα, θα προσαρμοστεί σε ένα αρνητικό περιβάλλον εξίσου εύκολα, όπως θα συνέβαινε σε ένα θετικό.

Το χρόνιο στρες ευαισθητοποιεί τις νευρικές οδούς και υπεραναπτύσσει εκείνες τις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανησυχία και το φόβο. Ταυτόχρονα, μπορεί να οδηγήσει στην υπανάπτυξη άλλων νευρικών οδών και περιοχών του εγκεφάλου. Οι εγκέφαλοι των παιδιών που δοκιμάζουν στρες – υπό μορφή σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης ή χρόνιας παραμέλησης – θα στρέψουν τους πόρους τους στην επιβίωση και την απάντηση των απειλών του περιβάλλοντος. Αυτός ο χρόνιος ερεθισμός με την απάντηση του εγκεφάλου στο φόβο οδηγεί κάποιες συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου να ενεργοποιούνται συχνότερα. Επομένως αυτές οι περιοχές θα είναι πιθανό να υπεραναπτυχθούν εις βάρος άλλων περιοχών που δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν στον ίδιο χρόνο, όπως για παράδειγμα αυτές που ενέχονται στη σύνθετη σκέψη. Το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι οι περιοχές του εγκεφάλου που δεν συνδέονται με την απάντηση στο φόβο, να μην είναι «διαθέσιμες» στο παιδί για τη διαδικασία της μάθησης.
Τα αποτελέσματα των εμπειριών στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, κατά τη νηπιακή και πρώιμη παιδική ηλικία, δημιουργούν τη βάση για τη μετέπειτα έκφραση της νοημοσύνης, των συναισθημάτων και της προσωπικότητας. Όταν αυτή η πρόωρη εμπειρία είναι πρώτιστα αρνητική, τα παιδιά μπορεί να αναπτύξουν συναισθηματικά, συμπεριφορικά και μαθησιακά προβλήματα που να εμμένουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ειδικά εάν λείπουν οι στοχοθετημένες παρεμβάσεις. Για παράδειγμα, παιδιά που έχουν βιώσει χρόνια κακοποίηση και παραμέληση στη διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής τους, μπορεί να ζουν σε κατάσταση υπερβολικής διέγερσης και διάσχισης ή μπορεί να παρουσιάζουν μόνιμη αίσθηση επικείμενης απειλής. Συγχρόνως, το όφελος από την κοινωνική, συναισθηματική και γνωστική μάθηση μπορεί να ελαττωθεί. Η ικανότητα του να μαθαίνει και να ενσωματώνει νέες πληροφορίες στο σχολείο ή στην παρέα, προϋποθέτει έναν παιδικό εγκέφαλο σε κατάσταση “ήρεμης προσοχής”, μία κατάσταση που ένα κακοποιημένο παιδί σπάνια επιτυγχάνει. Επίσης, τα παιδιά που δεν έχουν αναπτύξει υγιείς συναισθηματικούς δεσμούς με τους φροντιστές τους και οι πρώιμες συναισθηματικές εμπειρίες, λόγω των επιπτώσεων στον εγκέφαλο, δεν δημιούργησαν τις απαραίτητες βάσεις για θετική συναισθηματική ανάπτυξη, μπορεί να έχουν περιορισμένη ικανότητα για ενσυναίσθηση. Η ικανότητα συναίσθησης ενοχών, καθώς και η ενσυναίσθηση, κτίζεται με τα βιώματα. Έτσι, όταν ένα παιδί δεν έχει αισθανθεί συναισθηματικό δέσιμο με κάποιο άτομο, αναμένεται να μη μπορεί στο μέλλον να αισθανθεί ενοχές όταν πληγώνουν ή ακόμη και όταν σκοτώνουν κάποιον.
Επίσης τα παιδιά που βιώνουν ή γίνονται μάρτυρες σωματικής κακοποίησης υποβάλλονται σε αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου τους γεγονός που μπορεί να αυξήσει τη προδιάθεση κατάθλιψης και χρήσης ουσιών στα μετέπειτα στάδια της ζωής τους, σύμφωνα με νέες μελέτες.

Στην περίπτωση που η κακοποίηση έχει ήδη συμβεί, υπάρχουν ενδείξεις ότι η άμεση και έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει, ελαχιστοποιώντας τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της τραυματικής εμπειρίας στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ωστόσο, ενώ η έγκαιρη παρέμβαση στα κακοποιημένα παιδιά μπορεί να ελαχιστοποιήσει τις συνέπειες της κακοποίησης και παραμέλησης, είναι πιο ωφέλιμο να αποτραπεί η κακοποίηση πριν εκδηλωθεί. Το κόστος – τόσο σε ατομικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο – επούλωσης των προβλημάτων αυτών των παιδιών είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος πρόληψης της κακοποίησης και της προώθησης μιας υγιούς ανάπτυξης του εγκεφάλου κατά τα πρώτα χρόνια ζωής.
Η παρέμβαση σε περιπτώσεις κακοποίησης αρχίζει από τη στιγμή που θα γίνει η καταγγελία ή που κάποιος θα απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό. Η βασική προτεραιότητα είναι η προστασία του θύματος με κάθε τρόπο, ακόμα και με την απομάκρυνση του από το κακοποιητικό περιβάλλον.
Στην περίπτωση των παιδιών συνήθως προτείνεται νοσηλεία για μερικές μέρες όπου θα γίνουν και όλες οι απαραίτητες εξετάσεις και μετά η ομάδα των ειδικών θα αποφασίσει εάν το παιδί θα γυρίσει σπίτι του ή θα πάει σε ίδρυμα, σε ανάδοχη οικογένεια ή θα δοθεί για υιοθεσία. Σε περίπτωση που το παιδί επιστρέψει σπίτι απαραίτητη είναι η συνεχής επίβλεψη της οικογένειας και η συχνή επανεκτίμηση της κατάστασης. Η κινητοποίηση του κοινωνικού περιβάλλοντος (συγγενείς, γειτονιά, σχολείο, τοπικές υπηρεσίες) μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην προστασία του παιδιού.
Σε κάθε περίπτωση, η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση είναι απαραίτητη για όλα τα εμπλεκόμενα μέλη από έναν έμπειρο σε θέματα κακοποίησης θεραπευτή.

Read more: http://medlabgr.blogspot.com/2012/11/blog-post_27.html#ixzz3Loqv0CgY

Advertisements