Το θέμα αποσκοπεί να τραβήξει την προσοχή σας σε μια συναισθηματική κατάσταση στην οποία οι άνθρωποι βρισκόμαστε κάθε φορά που οι ανάγκες και οι επιθυμίες μας δεν εκπληρώνονται, κάθε φορά που τα πράγματα δεν πάνε όπως θα θέλαμε… που τα αποτελέσματα των προσπαθειών μας δεν μας δικαιώνουν… μια κατάσταση που έχει την ικανότητα να ‘κλέβει’ όλη μας την ενέργεια και ταυτόχρονα να μας κρατάει κολλημένους στα ίδια μη αποτελεσματικά μοτίβα, προκαλώντας στρες, αφαιρώντας μας τη δυνατότητα να σκεφτούμε δημιουργικά, και ορισμένες φορές κάνοντάς μας να θέλουμε να εκαταλείψουμε οποιαδήποτε προσπάθεια. Το σημερινό άρθρο αφορά λοιπόν τη συναισθηματική κατάσταση της ματαίωσης και το μήνυμα που μεταφέρει.

Η ζωή είναι γεμάτη ματαιώσεις, το ξέρετε…. Από το να έχουμε χάσει τα κλειδιά του αυτοκινήτου, ή να μην μπορούμε να ‘ξεφορτωθούμε’ εκείνα τα παραπάνω κιλά μέχρι βασικά ζητήματα όπως το να αποτυγχάνουμε να εκπληρώσουμε μια σημαντική επιθυμία ή ένα σκοπό, το συναίσθημα της ματαίωσης είναι δυσάρεστο σε όποια ένταση και όποια ηλικία κι αν το νιώθουμε…

Πότε νιώθουμε ματαίωση;

Οι άνθρωποι αισθανόμαστε ματαίωση όταν κάτι μας εμποδίζει να επιτύχουμε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Ενώ σε γενικές γραμμές όταν οι επιθυμίες και οι ανάγκες μας εκπληρώνονται νιώθουμε ικανοποίηση, κάθε φορά που κάτι μας κλείνει το δρόμο προς τους σκοπούς μας μπορεί να νιώθουμε απογοητευμένοι, ευερέθιστοι και θυμωμένοι. Όσο πιο σημαντική είναι η ανάγκη/επιθυμία μας δε τόσο μεγαλύτερη η ματαίωση που αισθανόμαστε.

Η ματαίωση έρχεται ως αποτέλεσμα της αδυναμίας μας να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες και επιθυμίες μας μέσω των ενεργειών και των προσπαθειών μας *

Αυτό το τελευταίο έχει μεγάλη σημασία γιατί έχει να κάνει με την αίσθηση ελέγχου που έχουμε ανάγκη για να αισθανόμαστε καλά. Οι άνθρωποι νιώθουμε πιο χαρούμενοι με τη ζωή μας ανάλογα με το βαθμό προσωπικού ελέγχου που έχουμε επάνω σ’αυτή. Σε μια κατάσταση όπου έχουμε λίγο ή ελάχιστο έλεγχο στο πως θα εξελιχθούν τα πράγματα, το πιθανότερο είναι να μην αισθανόμαστε χαρούμενοι και ευχαριστημένοι. Ο λόγος είναι απλός: η αίσθηση ότι δεν έχουμε τον έλεγχο μας γεμίζει συναισθήματα ανασφάλειας και αβεβαιότητας ακριβώς γιατί νιώθουμε ότι είμαστε στο έλεος μιας κατάστασης ή ενός προσώπου. Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση της ματαίωσης. Προσπαθούμε αλλά η έκβαση των πραγμάτων δείχνει να μην εξαρτάται από εμάς… οι προσπάθειές μας αποβαίνουν άκαρπες…. νιώθουμε ματαιωμένοι…

Αναλογιστείτε κάποιες μέρες που ό,τι κι αν κάνετε, τα πάντα δείχνουν να πηγαίνουν στραβά (και υπάρχουν, έτσι δεν είναι;;) μέρες που τίποτα από ό,σα προσπαθείτε δε φαίνεται να σας δίνει έλεγχο επάνω στην κατάσταση…μάλλον αισθάνεστε ενοχλημένοι, θυμωμένοι, απογοητευμένοι , μελαγχολικοί…πιθανό να σας έρχεται να τα ‘βροντήξετε όλα κάτω’…

Ανάλογα συναισθήματα σε μεγέθυνση νιώθετε και όταν οι προσπάθειές σας να σώσετε τη δουλειά σας ή μια σημαντική σχέση σας ή να πετύχετε κάτι ουσιαστικό για εσάς μοιάζουν συνέχεια να αποτυγχάνουν… Είναι πολύ πιθανό να νιώθετε ανασφάλεια και αβεβαιότητα και να αισθάνεστε παγιδευμένοι. Αυτή η αίσθηση εγκλωβισμού και έλλειψης ελέγχου συχνά μας προκαλεί φόβο (είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι). Ίσως τελικά να μην καταφέρουμε να σώσουμε τη δουλειά ή τη σχέση ή να πετύχουμε αυτό που θέλουμε…: Τι θα σήμαινε αυτό για εμάς;

Το συναίσθημα του φόβου λειτουργεί ως ένα σήμα που παραπέμπει σε κάποιο αντιλαμβανόμενο κίνδυνο (είτε σωματικό, είτε συναισθηματικό) τον οποίο, επειδή αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε έλεγχο, νιώθουμε σα να μην μπορούμε να αποφύγουμε…

Όταν νιώθουμε ματαίωση, ειδικά σε ζητήματα που έχουν μεγάλη σημασία για εμάς μπορεί να αισθανόμαστε παγιδευμένοι, σα να είμαστε πιασμένοι στις ράγες του τρένου την ώρα που αυτό πλησιάζει- οι προσπάθειές μας να ξεφύγουμε αποδεικνύονται μάταιες- και ο κίνδυνος βρίσκεται όλο και πιο κοντά… μπροστά στην απειλή η ‘σκέψη’μας στενεύει ολοένα και πιο πολύ- μπορεί να κάνουμε συνέχεια το ίδιο και το ίδιο πράγμα χωρίς να καταφέρνουμε να απελευθερωθούμε- με τις δυνάμεις μας να μας εγκαταλείπουν Αισθανόμαστε φόβο γιατί είμαστε στο έλεος αυτής της συνθήκης. Άραγε ο οδηγός θα μας δει; Θα προλάβει το τρένο να σταματήσει;…

Πρόκειται για ένα συναίσθημα που όλο και περισσότερο βιώνουμε σήμερα, σε επίπεδο ατομικό και συλλογικό, την περίοδο της κρίσης που διανύουμε όπου ο βαθμός ελέγχου που έχουμε επάνω στη ζωή μας είναι όλο και λιγότερος- όπου αισθανόμαστε παγιδευμένοι στο έλεος μιας κατάστασης και ορισμένων προσώπων ενώ ταυτόχρονα οι προσπάθειές μας να βγούμε από αυτή συχνά πέφτουν στο κενό…

Γιατί η ματαίωση καταναλώνει τόση ενέργεια;

Οι καταστάσεις που μας προκαλούν ματαίωση είναι ιδιαίτερα στρεσογόνες με αποτέλεσμα να ξοδεύονται μεγάλα αποθέματα ενέργειας στην προσπάθεια να τις αντιμετωπίσουμε. Και η ενέργεια που διαθέτουμε είναι το ‘καύσιμο΄ μας για ο,τιδήποτε κάνουμε… Όταν ξεμένουμε από ενέργεια νιώθουμε ανίκανοι να έχουμε έλεγχο και πειθαρχία, να είμαστε δημιουργικοί, να κινητοποιηθούμε για να επιτύχουμε τα πράγματα που θέλουμε από τον εαυτό και τη ζωή μας.

Η αρχική μας αντίδραση (και πολύ λογική) μπροστά στη ματαίωση είναι να προσπαθούμε με μεγαλύτερο ζήλο και επιμονή να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα (“δεν τα καταφέρνω”, σου λέει, “ας προσπαθήσω σκληρότερα”) μια αντίδραση που ενεργοποιεί όλα τα συστήματα του οργανισμού μας. Ακριβώς γι αυτό τα ζητήματα που μας προκαλούν ματαίωση καταναλώνουν απίστευτη ενέργεια. Γιατί, καθώς οι ενέργειές μας δεν παράγουν τα αποτελέσματα που περιμένουμε, ο οργανισμός μας τα δίνει όλα για όλα, καταναλώνοντας μεγαλύτερες ποσότητες (σωματικά, νοητικά, συναισθηματικά) για να λύσει το ‘πρόβλημα’. Όταν το απόθεμα της ενέργειας έχει ξοδευτεί, νιώθουμε στρεσσαρισμένοι, εξουθενωμένοι και ορισμένες φορές θυμωμένοι.

Ποιό είναι το μήνυμα που μεταφέρει το συναίσθημα της ματαίωσης;

Το συναίσθημα της ματαίωσης είναι απολύτως ανθρώπινο. Χρειάζεται ωστόσο να δούμε το μήνυμα που μεταφέρει αν δεν θέλουμε να βρεθούμε με το ψυχικό μας απόθεμα να έχει αδειάσει, αν δεν θέλουμε στ’ αλήθεια να ‘μας πατήσει το τρένο’ή να αισθανόμαστε «σα να μας έχει πατήσει το τρένο».

Ουσιαστικά, το μήνυμα που η ματαίωση μας μεταφέρει είναι ότι αυτό που κάνουμε για να εκπληρώσουμε την ανάγκη ή τις επιθυμίες μας απλά δεν λειτουργεί- πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται να δοκιμάσουμε μια διαφορετική προσέγγιση.

Το ίδιο το γεγονός ότι νώθουμε ματαίωση και η αναγνώριση του είναι μια ευκαιρία να αποκτήσουμε μεγαλύτερη ενόραση στα όποια θέματα αντιμετωπίζουμε. Αν τη διαχειριστούμε κατάλληλα η ματαίωση μπορεί να γίνει μια κινητήρια δύναμη για να αλλάξουμε ορισμένα πράγματα- καμιά φορά αυτό που απλοικά λέμε: ‘πάρτο άλλιώς’!! (μακάρι βέβαια να ήταν τόσο απλό…)

Συχνά, το ακούω και σαν παράπονο από τους ανθρώπους γύρω μου… «Μα εγώ προσπάθησα», λέει… Νιώθουν ματαιωμένοι, απογοητευμένοι…κάποια στιγμή τα παρατούν… Μολονότι πιστεύουν πως έχουν προσπαθήσει όμως, ένα συναίσθημα αμφιβολίας και μια πικρή γεύση παραμένει… η ματαίωση που νιώθουν ως αποτέλεσμα των προσπαθειών τους- δεν τους αφήνει περιθώρια για δημιουργική σκέψη, η επιμονή τους να πετύχουν αυτό που θέλουν κάνει την όρασή τους να θολώνει… Αδυνατούν να ‘βγουν’ έστω για λίγο από το δικό τους πλαίσιο αναφοράς και να μπουν στο πλαίσιο αναφοράς του Άλλου-ειδικά όταν η κατάσταση αφορά πρόσωπα, να πάρουν απόσταση και να δουν καθαρά- έτσι ώστε να ακολουθήσουν εναλλακτικούς τρόπους δράσης.

Πώς μπορούμε να πάψουμε να νιώθουμε ματαίωση;

Εφόσον μέχρι τώρα έχουμε συννενοηθεί και ίσως έχετε ανατρέξει σε καταστάσεις όπου έχετε νιώσει ματαίωση σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να πάψουμε να βρισκόμαστε σε αυτή τη δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση.

Δύο βασικοί δρόμοι υπάρχουν για να πάψουμε να αισθανόμαστε ματαίωση. Είτε, με κάποιο τρόπο να εκπληρωθούν οι ανάγκες και οι επιθυμίες μας, είτε να πάψουμε να επιδιώκουμε να τις εκπληρώσουμε.

Σε κάθε περίπτωση, το να ακούσουμε το μήνυμα της ματαίωσης μπορεί να είναι πολύ βοηθητικό αφού η αναγνώριση του μας δίνει μια επίγνωση σε σχέση με το που βρισκόμαστε τη δεδομένη στιγμή και επιπλέον μας δίνει τη δυνατότητα της επιλογής. Έτσι, μπορούμε:

Α) Να πάψουμε να επιδιώκουμε την εκπλήρωση των αναγκών/επιθυμιών μας

Ορισμένες φορές ίσως να αποφασίσουμε να εγκαταλείψουμε εξ ολοκλήρου τις προσπάθειές μας να εκπληρώσουμε τις ανάγκες μας. Το όφελος που μπορούμε να έχουμε τότε είναι η αποφυγή του πόνου. Δεν δεν είναι λίγες οι φορές που οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τους στόχους και τα όνειρά τους ακριβώς γιατί είναι λιγότερο επώδυνο να εγκαταλείπεις κάτι που ήλπιζες να πετύχεις παρά να επιμένεις- και μέσα από τη ματαίωση- να δοκιμάζεις διαρκώς νέους τρόπους προσέγγισης. Την ίδια στιγμή βέβαια, οι επιθυμίες και οι ανάγκες μας παραμένουν ανεκπλήρωτες με αποτέλεσμα να εξακολουθούμε να βιώνουμε τον πόνο που έρχεται από τα συναισθήματα που αρχικά μας οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση.

ματαίωση

Από την άλλη και για να είμαστε ρεαλιστές, είναι σοφό εκ μέρους μας να αποδεχτούμε ότι η ματαίωση είναι μέρος της ζωής και ότι ορισμένες φορές τα πράγματα όντως δεν εξαρτώνται από εμάς. Ίσως να μπορούμε να βρούμε μια εναλλακτική διαδρομή, αν είμαστε κολλημένοι στην κίνηση, ή να πάμε σε ένα άλλο εστιατόριο εάν το πρώτο ήταν κλειστό ίσως και όχι- κάποιες φορές δεν υπάρχει κάτι που να μπορούμε να κάνουμε. Η αποδοχή αυτής της αλήθειας είναι από μόνη της ικανή να μειώσει την ένταση της ματαίωσης: έτσι είναι η ζωή.

Παρόλο που θεωρώ πως η ιδέα να εγκαταλείπουμε ολοκληρωτικά τις προσπαθειές μας να εκπληρώσουμε τις ανάγκες μας δεν είναι η καλύτερη, ωστόσο το να ‘αποχωρήσουμε’ προσωρινά- εάν έχουμε τη δυνατότητα- να κάνουμε ένα διάλλειμα για να φορτίσουμε τις μπαταρίες και να πάρουμε μια απόσταση από την κατάσταση για να δούμε τα πράγματα πιο καθαρά μπορεί να είναι μια πολύ βοηθητική κίνηση.

Β) Να συνεχίσουμε να επιδιώκουμε την εκπλήρωση των αναγκών/επιθυμιών μας

Εάν επιλέξουμε να συνεχίσουμε να επιδιώκουμε την εκπλήρωση των αναγκών/επιθυμιών μας σκόπιμο είναι να ακολουθήσουμε ορισμένα βήματα που θα μας επιτρέψουν να αποκτήσουμε και πάλι μια αίσθηση ελέγχου-αν όχι σε σχέση με την κατάσταση, σε σχέση πάντως με τον εαυτό μας:

νέα αρχή

Να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα της ματαίωσης (αίσθηση ότι δεν έχουμε έλεγχο, στρες, φόβος, θυμός, διάθεση να τα παρατήσουμε)
Να αναρωτηθούμε για ποιο λόγο αισθανόμαστε ματαίωση (τι είναι αυτό που κάνουμε και δεν λειτουργεί;)
Να συνειδητοποιήσουμε τα συναισθήματα που υπάρχουν κάτω από τη ματαίωση (ανία, φόβος, θυμός, μοναξιά…κ.ο.κ) και να αναρωτηθούμε τι σημαίνουν- σε ποια ανεκπλήρωτη ανάγκη παραπέμπουν: π.χ η μοναξιά δηλώνει μια ανάγκη για παρέα ή για μια σχέση…
Να επιμένουμε δημιουργικά, διατεθειμένοι να δοκιμάσουμε διαφορετικές προσεγγίσεις.
Kαι όπως είπε και ο εφευρέτης Thomas Edison όταν κάποιος του εξέφρασε τη συμπάθειά του για τα 10.000 (?) πειράματα που είχε κάνει στην προσπάθειά του για να εφεύρει μια μπαταρία:

«Δεν απέτυχα. Απλά βρήκα 10.000 τρόπους που δεν δουλεύουν».Thomas Edison.
Μετά από σχεδόν 10 χρόνια θεραπευτικής εμπειρίας, ένα πράγμα που έχω δει είναι ότι τα πράγματα αλλάζουν πρωτίστως από μέσα προς τα έξω. Είναι συγκλονιστικό πόσες δυνάμεις και συνισταμένες λειτουργούν μέσα μας, επηρεάζοντας τη σκέψη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας είναι βασική προυπόθεση για να μπορέσουμε να κάνουμε οποιαδήποτε αλλαγή και το να έλθουμε αντιμέτωποι με τις όποιες ματαιώσεις μας κομβικό σημείο για να επαναχαράξουμε την προσωπική μας πορεία…

http://beausillage.com/
Elena Kampisopoulou

Advertisements