τιμωρία
η τιμωρία αν πρόκειται να είναι μέθοδος ανατροφής που ασκείται για το καλό του παιδιού και όχι εκδίκησης ή επιβολής (διότι σε αυτή την περίπτωση είναι στεγνή κακοποίηση και δεν έχει ούτε την προθεση της ανατροφής), τότε βασίζεται στην ιδέα ότι υπάρχουν κάποιοι κανόνες συμπεριφοράς που το παιδί θα πρέπει να ακολουθεί. οι κανόνες αυτοί θεσπίζονται μονομερώς από τους γονείς (διάκριση γονεΐκής εξουσίας από τη γονεϊκή ευθύνη) και επιβάλλονται στα παιδιά (άρα εξ ορισμού υπόθεση μια ιεραρχίας μέσα στην οικογένεια, εφόσον τα παιδιά δεν μπορούν αντίστοιχα να τιμωρήσουν τους γονείς τους). το παιδί με τη βοήθεια της συνέπειας, που θα εξασφαλίζει ότι κάθε φορά που θα παραβιάζεται ο κανόνας θα επέρχεται και μαι τιμωρία, θα μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιές πράξεις του επιφέρουν ποιές συνέπειες και να επιλέγει έτσι την επιθυμητή από την ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

τα παιδιά μέχρι και την προσχολική ηλικία δεν είναι σε θέση να κάνουν τέτοιου είδους υπολογισμούς. γι αυτό και η τιμωρία σε πάρα πολλές περιτπώσεις δεν είναι καν αποτελεσματική. όταν είναι, αυτό συμβαίνει γιατί ένα συμβάν έχει αυτόματα, εξωτερικά συνδεθεί με ένα δυσάρεστο συναίσθημα στα πλαίσια ενός άλογου αυτοματισμού. η τυχόν επιτυχία της τιμωρίας είναι αποτέλεσμα φόβου και όχι σύνεσής, φόβου για το επικείμενο δυσάρεστο συναίσθημα, τον πόνο, σωματικό ή ψυχικό, ο οποίος μάλιστα προέρχεται με πρόθεση από το πρόσωπο που φροντίζει το παιδί, απο το οποίο εξαρτάται η επιβίωση του. το αίσθημα του φόβου απέναντι στα πρόωπα αναφοράς, το στρες που προκαλείται στα παιδιά από τρόπους ανατροφής που βασίζονται στο φόβο, έχει τεράστιες συνέπειες τόσο για την ψυχή όσο και για το σώμα τους. πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά, στα οποία οι γονείς φωνάζουν κινδυνεύουν από σοβαρά προβλήματα υγείας. ο φόβος και η απογοήτευση που προκαλούνται προς το πρόσωπο αναφοράς οδηγούν είτε σε απόσυρση στον εαυτό ως συνέπεια της προσβολής της αυτοεκτίμησής του (διακοπή της επικοινωνίας, έλλειψη εμπιστσύνης, καθώς ο γονιός φαίνεται να μην ενδαφέρεται για τος πραγματικές ανάγκες του παιδιού, αλλά μόνο για επιθυμητές ή ανεπιθύμητες εξωτερικές συμπεροφορές) ή στην εκδήλωση αντίστοιχης επιθετικής και εκδικητικής συμπεριφοράς, που κλιμακώνει την ένταση στη σχέση. όταν η τιμωρία επιβάλλεται με ηρεμία;

η τιμωρία είναι πάντα κακοποίηση. μέχρι χθες το ξύλο ήταν προνόμιο των γονιών και θεμιτό μέσο ανατροφής σε οικογένεια και σχολείο. τώρα η σωματική και ψυχική κακοποίηση των παιδιών και για λόγους σωφρονισμού αποτελούν στις περισσότερες χώρες ποινικά αδικήματα, ενώ η ποινικοποίησή τους στις χώρες που αυτό δεν έχει συμβεί ακόμα επιβαλλεται απο το άρθρο τάδε της σύμβασης των δικαιωμάτων του παιδιού. το παλιό καλό χαστούκι ή η μια στον ποπό αντικαταστάθηκε από πιο μοντέρνες, φιλικές προς τα παιδιά τιμωρίες, όπως το τάιμ άουτ, όπου ο ήρεμος και συνειδητοποιημένος γονιός στέλνει το παιδί στη γωνία ή στο δωμάτιο του ή σε ένα καρεκλάκι για να “σκεφτεί”. το τάιμ άουτ βασίζετα και αυτό στις αρχές της παραδοσιακής τιμωρίας και δεν διαφέρει απο αυτές ούτε στηλογική ούτε στα αποτελέσματά του. το παιδί της νηπιακής και προσχολικής ηλικίας δεν έχει να σκεφτεί τίποτα. δεν μπορεί να συνδέσει μια πράξη λογικά ούτε με τις φυσικές συνέπειές της ούτε με την τιμωρία. όταν μπορεί να συνδεθεί μια πράξη με μια φυσική συνέπεια, τότε αρκεί αυτή η εμπειρία και η τιμωρία περιττεύει. σε κάθε άλλη περίπτωση η παραμονή του παιδιού σε ένα χώρο με φυσική ή κινητικό περιορισμό είναι δυσάρεστη και ως φυσικό γεγονός αλλά κυρίως ως στέρηση αγάπης, ως αποδοκιμασία που επιφέρει στο παιδί υπαρξαικό άγχος, σωματική και ψυχική δηλαδή κακοποίηση. η τιμωρία δεν είναι φυσική συνέπεια της πράξης του παιδιού αλλά έτσι ορισμένη πράξη του γονιού.

για τον λόγο αυτό δεν υπάρχει καμία μορφή τιμωρίας που να μην αποτελεί κακοποίηση και που να μην επιφέρει ως τέτοια πλήγματα στη σχέση γονέα παιδιού αλλά και της αυτοεκτίμησης του παιδιού. η ίδια η ιδέα της τιμωρίας βασίζεται στην πρόκληση σωματικού ή ψυχικού πόνου ως συνέπεια μιας πράξης, ώστε η πράξη αυτή να μην επαναληφθεί, όχι διότι έγινε αντιληπτό το νόημά της, αλλά γιατί πονάει. η τιμωρία είναι μια πράξη επιβολής πόνου τελείως εξωτερική και άσχετη με το περιεχόμενο της πράξης.

Advertisements