ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΤΕΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ
Του Καθ. D. Whitebread
Δεδομένου των άφθονων ερευνητικών αποδείξεων ότι το παιχνίδι στους ανθρώπους αποτελεί προσαρμοστική διαδικασία κ θεμελιώδους σημασίας στην υποστήριξη ποκίλων γνωστικών, συναισθηματικών κ κοινωνικών ικανοτήτων φαίνεται αναπόφευκτο ότι όποιο παιδί – για οποιοδήποτε λόγο- παίζει πολύ λίγο ή καθόλου θα έχει πολλά προβλήματα στην ανάπτυξή του. Για προφανείς λόγους ηθικής άμεσες έρευνες των συνεπειών της αποτροπής των παιδιών από το παιχνίδι δεν έχουν γίνει. Τα στοιχεία σε αυτό τον τομέα, έτσι, ελιναι περιστασιακά ή στηριζόμενα σε μελέτες σε ζώα, κυρίως αρουραίους. Παρόλα αυτά, τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με τα θετικά στοιχεία που προέρχονται από τις παιγνιώδεις εμπειρίες που αναφέρθηκαν προηγουμένως, δείχνουν ότι η παροχή ενός πλούσιου σε ευκαιρίες παιχνιδιού, περιβάλλοντος -κ για τους 5 τύπους παιχνιδιού- θα ήταν μια σοφή πολιτική για κάθε κοινωνία που ελπίζει να ωφεληθεί από την δυναμική του.
Όπως καταδείξαμε νωρίτερα, υπάρχουν καθαρές αποδείξεις ότι η γνωστική κ συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών σχετίζεται με την ποιότητα του παιχνιδιού τους. Πολυάριθμες δε μελέτες έδειξαν ότιβτα άτομα που δεν είναι καλά ανπτυγμένα σσε αυτούς τους τομείς, δεν έπαιξαν. Ο Brown (1998) π.χ. βρήκε ότι εγκληματικά βίαιοι νέοι είχαν έλλειμμα στο παιχνίδι τόσο ως παιδιά όσο κ ως ενήλικες. Σε πρόσφατη έρευνα που αφορούσε στις κακοποιητικές οικογένειες οι Valentino et al βρήκαν ότι τα παιδιά αυτών των οικογενειών ηλικίας 1-2 ετών παρουσίασαν λιγότερες πρωτοβουλίες για παιχνίδι κ λιγότερη ικανότητα στην κοινωνική συναναστροφή από ότι τα παιδιά μη- κακοποιητικών οικογενειών. Οι πιό πολλές πληροφορίες για τις επιπτώσεις της στέρησης του παιχνιδιού προήλθαν από τα Ρουμανικά ορφανοτροφεία όπου διεξήχθησαν έρευνες μετά την κατάρευση της Σοβιετικής Ένωσης κ αναφέρουν σοβαρά γνωστικά κ συναισθηματικά ελλείμματα των παιδιών αυτών που περιελάμβαναν αφύσικο επαναλαμβανόμενο ή σύντομο παιχνίδι κ συμπεριφορών, μαζί με ανεπαρκή εγκεφαλική ανάπτυξη κ λειτουργία. Υπάρχουν φυσικά πολλές μελέτες κ σε άλλα ορφανοτροφεία που απέδειξαν την επούλωση κ ανάκαμψη των παιδιών μετά την υιοθεσία ή που εκτέθηκαν σε οικογενειακά περιβάλλοντα που φυσικά περιελάμβαν πολλές ευκαιρίες παιχνιδιού. Η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για το παιχνίδι σε τέτοιου είδους έρευνες είναι αρκετά δύσκολη καθώς εκτός από την στέρηση του παιχνιδιού στο περιβάλλον του ορφανοτροφείουλαμβάνει χώρα γενικότερη στέρηση (σημ. αγάπης, αποδοχής, ικανοποίησης αναγκών κλπ). Τα πιό ασγαλή συμπεράσματα προέρχονται από έρευνες σε τέτοια ιδρύματα όπου οι παιγνιώδεις ευκαιρίες δίνονται στα παιδιά ενόσω διαμένουν στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Ο Ινδός Taneja εισήγαγε ένα σχέδιο παιχνιδιού σε ινδικό ορφανοτροφείο κ κατέγραψε υψηλότερους βαθμούς των κινητικών, γνωστικών κ κοινωνικών δεξιοτήτων.
Η άλλη περιοχή που παρέχει ερευνητικές αποδείξεις που αφορούν στη στέρηση του παιχνιδιού- αλλά παρουσιάζουν εμφανείς περιορισμούς- είναι η μελέτη των αρουραίων. Οι αρουραίοι επιλέγονται συχνά για την ψυχολογική έρευνα γιατί έχουν υψηλή εφυία ανάμεσα στα θηλαστικά, μαθαίνουν γρήγορα κ επίσης είναι πολύ παιγνιώδη ζώα. Επίσης όπως κ οι άνθρωποι παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από άτομο σε άτομο. Οι Pellis et Pellis συνέταξαν μια υπέροχη μελέτη που αφορούσε στο παιχνίδι των αρουραίων κ ανακάληψαν καθαρή σχέση ανάμεσα στον βαθμό παιγνιώδους συμπεριφοράς κ στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Π.χ. οι αρουραίοι που συμμετείχαν σε περισσότερο παιχνίδι βρέθηκαν να έχουν αξιοσημείωτα υψηλό βαθμό Brain- derived Neurotrophic Factor (BDNF) ο οποίος αναγνωρίζεται ότι έχει κεντικό ρόλο στην ανάπτυξη κ διατήρηση της νευρικής πλαστικότητας -neural plasticity- δηλ. της ικανότητας να μαθαίνουμε. Υποστήριξαν δε ότι το παιχνίδι συμβάλλει στην δημιουργία νέων νευρικών συνάψεων κ αλλαγής της εγκεφαλικής αρχιτεκτονικής σε πολύ σημαντικές εγκεφαλικές περιοχές.
Η στέρηση του παιχνιδιού στους αρουραίους προκάλεσε επιθετικότητα, ήταν λιγότερο ικανοί στην αναπαραγωγή κ έδειξαν υξηλότερα επίπεδα φόβου κ ανασφάλειας σε νέα περιβάλλοντα.
Πηγή:http://www.importanceofplay.eu/IMG/pdf/dr_david_whitebread_-_the_importance_of_play.pdf

Advertisements