Ο Αποτελεσματικός Γονέας :
Ακούει με κατανόηση τα προβλήματα και τις ανάγκες του παιδιού του.
Επικοινωνεί με ειλικρίνεια και αμοιβαίο σεβασμό τις δικές του ανάγκες.
Επιλύει τα προβλήματα με δικαιοσύνη και συμμετοχή του παιδιού.
Μοιράζεται τις αξίες του με σεβασμό.
Ο Thomas Gordon, υπήρξε Μαθητής του Carl Rogers (1902-1987 εμπνευστής της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης αφοσιωμένος στην Ανθρωπιστική Ψυχολογία) , και ίδρυσε την σχολή ΕΑΓ σύμφωνα με τις αρχές αυτές. Αν θέλουμε να περιγράψουμε αυτόν τον τρόπο θα λέγαμε ότι :

Ο εξελιγμένος άνθρωπος.. δεν παρεμβάλλεται στην ζωή των όντων, δεν επιβάλλεται πάνω σε αυτά αλλά συμβάλλει προς την ελευθερία τους

Λάο Τσε περί το 650 π.χ.

Βάσει αυτών των αρχών ο γονέας συντροφεύει και πλαισιώνει την εξέλιξη του παιδιού του, σαν συνοδοιπόρος με σεβασμό στις ανάγκες και των δύο, με φροντίδα και λεπτότητα, επιτρέποντας στο παιδί του να αναπτυχθεί υγιώς χωρίς αυταρχισμό και επιβολή.

Οι γονείς συνήθως κατηγορούνται από την κοινωνία ότι είναι υπεύθυνοι για τα προβλήματα των παιδιών τους. Ποιος όμως κατανοεί την θέση των γονέων και τα προβλήματα που βιώνουν; Συνήθως είναι απασχολημένοι με τον αγώνα της επιβίωσης αλλά και της ανάληψης της ευθύνης να αναθρέψουν τα παιδιά τους, χωρίς ουσιαστικά να έχουν κάποια εκπαίδευση.

Στην σχέση γονέων –παιδιών έχουμε δύο εξίσου ευαίσθητες ομάδες πού έχουν και οι δύο ανάγκες και δικαιώματα. Οι γονείς αφ’ενός κουρασμένοι με χίλιες έννοιες και αφ’ετέρου τα παιδιά με τις δικές τους σημαντικές ανάγκες στην κάθε στιγμή της ζωής τους.Π.χ. ο γονέας μπαίνει στο σπίτι και θέλει να υπάρχει τάξη στο σαλόνι για να χαλαρώσει, ενώ ο πεντάχρονος Πέτρος θέλει να παίζει στο σαλόνι για να έχει παρέα τους μεγάλους. Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να ικανοποιούν τις ανάγκες τους, το ίδιο και οι γονείς .Όταν λοιπόν υπάρχει σύγκρουση αναγκών των δύο πλευρών, εκεί αρχίζουν τα προβλήματα. Μερικοί γονείς επιμένουν να απαιτούν υπακοή από τα παιδιά τους για να ικανοποιήσουν μόνο τις δικές τους ανάγκες σε βάρος των αναγκών των παιδιών. Άλλοι γονείς, προσπαθώντας να γλιτώσουν τα παιδιά τους από κάθε πόνο και εκνευρισμό, υποκύπτουν και τα αφήνουν να κάνουν το δικό τους, στη συνέχεια όμως υποφέρουν οι ίδιοι. Και με τους δύο αυτούς τρόπους η μια από τις δύο πλευρές νιώθει αδικημένη… Ο διαρκής αυτός κύκλος των αγώνων εξουσίας και η επακόλουθη ένταση έχει σαν αποτέλεσμα να διαβρώνει την σχέση γονέα-παιδιού.

Πολλοί γονείς σήμερα στηρίζονται ακόμη σε αυτές τις ίδιες μεθόδους ανατροφής των παιδιών, οι οποίες είναι ανταγωνιστικές: αυταρχικές, επιτρεπτικές η και εναλλασσόμενες.

Μέσα όμως από νέες μελέτες και γνώσεις που έχουμε αποκτήσει από την Εξελικτική Ψυχολογία και την Ανθρωπιστική, έχουμε αναπτύξει νέους τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας χωρίς πλέον ανταγωνιστικές σχέσεις και τιμωρία. Ίσως ακούγεται Επαναστατική μέθοδος καθώς διαφέρει εντυπωσιακά από τα παραδοσιακά μοντέλα, αλλά βασίζεται σε φιλοσοφικές και ψυχολογικές αρχές που έχουν δομηθεί από τον Thomas Gordon σε ένα σύστημα δεξιοτήτων με μεγάλη αποτελεσματικότητα.

Αυτό το μοντέλο δεξιοτήτων, επιτρέπει στους γονείς να επηρεάσουν θετικά τη συμπεριφορά των παιδιών τους. Βασικό στοιχείο του μοντέλου είναι η δεξιότητα που ονομάζεται Ενεργητική Ακρόαση. Όταν το παιδί αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, η δεξιότητα αυτή επιτρέπει στους γονείς να καταλάβουν τί πραγματικά νιώθει το παιδί εκείνη τη στιγμή, να εξερευνήσουν μαζί σε μεγαλύτερο βάθος τί το ενοχλεί και να του παράσχουν την στήριξη για την εξεύρεση μιας ικανοποιητικής λύσης

Όταν οι γονείς έχουν το πρόβλημα, απαιτείται μια εντελώς διαφορετική δεξιότητα: το Μήνυμα-Εγώ. Είναι ένα εργαλείο που οι γονείς χρησιμοποιούν για να εξηγήσουν στο παιδί ότι η συμπεριφορά του τους προκαλεί πρόβλημα. Καθώς η επικοινωνία γίνεται με τρόπο που δεν είναι επικριτικός, η αντίσταση στο μήνυμα μειώνεται. Η ιδέα εδώ είναι να επηρεάσουμε το παιδί ώστε να αλλάξει τη συμπεριφορά του αναλογιζόμενο πέραν των δικών του και τις ανάγκες των γονέων του. Ένα καλοδιατυπωμένο Μήνυμα-Εγώ κάνει το παιδί πρόθυμο να συνεργαστεί με τους γονείς, ενώ παράλληλα αφήνει άθικτη την αυτοεκτίμησή του. Επιπλέον, του διδάσκει ένα πολύτιμο μάθημα αυτοπειθαρχίας: να αλλάξει τη συμπεριφορά του όχι επειδή φοβάται τους γονείς του (ή γιατί θα λάβει κάποιο είδος ανταμοιβής), αλλά επειδή νοιάζεται για τις ανάγκες τους. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά διδάσκονται την ενσυναίσθηση, που αποτελεί την βάση της συναισθηματικής ευφυΐας, της ωριμότητας και της αυτοπειθαρχίας.

Η Ενεργητική Ακρόαση και τα Μηνύματα-Εγώ λειτουργούν αλληλοσυμπληρωματικά. Από τη στιγμή που οι γονείς και τα παιδιά έχουν δημιουργήσει μια ανοιχτή αμφίδρομη επικοινωνία χρησιμοποιώντας την Ενεργητική Ακρόαση και τα Μηνύματα-Εγώ, τα προβλήματα και οι συγκρούσεις μπορούν να επιλυθούν με την μέθοδο επίλυσης συγκρούσεων της Μη-Ήττας. Όταν οι γονείς θέλουν να επηρεάσουν το παιδί για να σταματήσει κάποια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, μπορούν να συζητήσουν για την επίλυση του προβλήματος με έναν συγκεκριμένο τρόπο.

Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι ο τρίχρονος Νίκι πηδάει πάνω στον καναπέ κι η μητέρα του φοβάται ότι θα τον λερώσει ή θα τον καταστρέψει. Η μητέρα μπορεί να του εξηγήσει ότι δεν θέλει ο Νίκι να πηδάει πάνω στον καναπέ, καταλαβαίνει όμως ότι τον διασκεδάζει κι ότι έχει την ανάγκη να παίξει. Υπάρχει άραγε κάποια λύση που να ικανοποιεί και τους δύο; Η μητέρα μπορεί να προτείνει στο Νίκι να την βοηθήσει να βρει μια λύση. Μπορεί ίσως να πάει να πηδήσει πάνω στο παλιό στρώμα που βρίσκεται στο γκαράζ; Ή ίσως να ασχοληθεί με τη ζωγραφική; Ή ακόμα οι δύο τους να διαβάσουν ένα βιβλίο μαζί; Οι δυνατότητες είναι αναρίθμητες όταν οι δύο τους σκεφτούν μαζί και αναζητήσουν αμοιβαία αποδεκτές λύσεις.

Εξίσου σημαντική με την εκμάθηση των δεξιοτήτων αυτών είναι η εκμάθηση του πώς και πότε πρέπει να χρησιμοποιούνται. Το Παράθυρο Συμπεριφοράς του Dr. Gordon παρέχει ένα πλαίσιο που θα βοηθήσει τους γονείς να καθορίσουν, ποιά δεξιότητα πρέπει να χρησιμοποιήσουν για να επιλυθεί το συγκεκριμένο οικογενειακό πρόβλημα.

Στόχος είναι μια διαπαιδαγώγηση με λιγότερα προβλήματα, υγιέστερα παιδιά και αρμονία στις σχέσεις. Όσο εφαρμόζονται οι δεξιότητες αυτές ,οι σχέσεις των γονέων-παιδιών γίνονται όλο και πιο δημοκρατικές. Οι δημοκρατικές αυτές σχέσεις δημιουργούν καλύτερη υγεία και ευημερία. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν ότι γίνονται αποδεκτοί, όταν είναι ελεύθεροι να εκφράσουν τους εαυτούς τους και μπορούν να συμμετάσχουν στη λήψη αποφάσεων που τους αφορούν, χαίρουν μεγαλύτερης αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης και αποβάλλουν την αίσθηση αδυναμίας, την πανταχού παρούσα στις περισσότερες οικογένειες.

(πηγη: http://symvouleutiki.blogspot.gr/p/%CE%BF-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%AD%CE%B1%CF%82.html )

Ηλιάνα Μπάκα – Ψυχολόγος
24 January 2014 ·
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ
Όλοι χρειαζόμαστε, κατά καιρούς, κάποιον στον οποίον να μπορούμε να μιλήσουμε για αυτά που μας απασχολούν, γενικά και ειδικά. Το άτομο το οποίο θα επιλέξουμε μπορεί να προέρχεται είτε από το οικογενειακό είτε από το φιλικό μας περιβάλλον ή να είναι κάποιος ερωτικός σύντροφος. Η προσδοκία κατά τη διάρκεια της συνομιλίας είναι πάντα η ίδια. Να μπορούμε να ακουστούμε και να μας καταλάβουν. Παρατηρούμε, όμως, ότι ορισμένες φορές οι ακροατές μας διατηρούν μια παθητική στάση και μας δίνουν την αίσθηση ότι.. μιλάμε σε τοίχο. Άλλοι, πάλι, αδυνατούν να μας αφήσουν να ολοκληρώσουμε τις σκέψεις μας και παρεμβαίνουν διαρκώς με υποδείξεις και συμβουλές, μη κατανοώντας ότι δεν είναι αυτό που ουσιαστικά χρειαζόμαστε εκείνη τη στιγμή. Φυσικά, τα ίδια λάθη ενδεχομένως να πράττουμε κι εμείς όταν βρισκόμαστε στη δική τους θέση. Όταν δηλαδή κάποιος άλλος απευθύνεται σε εμάς ζητώντας να μοιραστεί κάτι που τον προβληματίζει.
Η ενεργητική ακρόαση έχει λανθασμένα χαρακτηριστεί από πολλούς ως «απλά επαναλαμβάνω αυτά που μου λέει ο συνομιλητής μου χωρίς να παίρνω θέση». Ουσιαστικά, όμως, πρόκειται για μια δεξιότητα επικοινωνίας με κύρια χαρακτηριστικά της την ενσυναίσθηση, την άνευ όρων αποδοχή του ομιλητή, την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη κατανόηση και το σεβασμό στο άτομο γενικά και στη δυσκολία που αντιμετωπίζει ειδικά.
Η ενσυναίσθηση είναι μία έννοια η οποία έχει χρησιμοποιηθεί αρκετά και σε προηγούμενα άρθρα μιας και η σημασία της είναι ιδιαίτερη για τις ανθρώπινες σχέσεις. Σύμφωνα με τον Cozolino, «η ενσυναίσθηση είναι μία προσπάθεια να βιώσουμε τον εσωτερικό κόσμο του άλλου, διατηρώντας τη δική μας οπτική» κι επίσης «για να υπάρχει ενσυναίσθηση, χρειάζεται να διατηρούμε την αντίληψη του δικού μας εσωτερικού κόσμου καθώς φανταζόμαστε τον εσωτερικό κόσμο των άλλων.». Γιατί όμως η ενσυναίσθηση είναι απαραίτητο «συστατικό» ενός καλού ακροατή;
Κατά τους Mearns και Thorne, η ενσυναίσθηση:
• Δείχνει ότι ο ακροατής κατανοεί τον ομιλητή
• Αυξάνει την αυτοεκτίμηση του ομιλητή
• «Διαλύει» την αίσθηση αποξένωσης του ομιλητή
• Ενισχύει την αυτογνωσία του ομιλητή, με την προτροπή από τον ακροατή για βαθύτερη εξερεύνηση
Αντίστοιχα, οι ακροατές με ενσυναίσθηση:
• Δείχνουν ότι παίρνουν στα σοβαρά τη σχέση
• Μαθαίνουν να γνωρίζουν πώς αισθάνεται ο ομιλητής λεπτό προς λεπτό
• Αναπτύσσουν την ικανότητα να επικοινωνούν και να δείχνουν την κατανόησή τους με μια «γλώσσα» η οποία είναι διαρκώς συντονισμένη με τα συναισθήματα του ομιλητή, χρησιμοποιώντας, συχνά, απαντήσεις που θα τον βάλουν σε σκέψεις
• Προσπαθούν να ανακαλύψουν συναισθήματα του ομιλητή, τα οποία είναι κρυμμένα ή δυσκολεύονται να εκφραστούν και τον ενημερώνουν γι’ αυτά που παρατηρούν (π.χ. αισθάνομαι ότι έχεις πολύ θυμό μέσα σου)
• Παρακινούν τον ομιλητή να παρέμβει και να τους διευκρινίσει κάτι που ενδεχομένως έχουν αντιληφθεί και αναπαράγει λανθασμένα χωρίς όμως να υπάρχει αμυντική διάθεση από μεριά του δεύτερου
• Αναγνωρίζουν και παραδέχονται τα λάθη τους ως ακροατές και προσπαθούν να επανέλθουν στη σωστή «τροχιά» της συζήτησης, χωρίς αντίστοιχα κι οι ίδιοι να κρατούν αμυντική στάση

Όπως προείπαμε, η ενσυναίσθηση είναι μια δεξιότητα συμπεριφοράς την οποία, ίσως, δεν έχουμε αναπτύξει και δουλέψει όλοι μας. Πώς λοιπόν μπορούμε να την αποκτήσουμε έτσι ώστε να γίνουμε κι εμείς ενεργητικοί ακροατές; Σύμφωνα με τον Gendlin, πρέπει να υιοθετήσουμε την ιδέα του «να ακούμε τα δικά μας βήματα». Να εξελισσόμαστε διαρκώς σαν προσωπικότητες και αυτό μπορεί να επιτευχθεί, πέρα από την ψυχανάλυση και την ψυχοθεραπεία, μέσα από τις τέχνες (λογοτεχνία, ταινίες, θέατρο, εικαστικές τέχνες, συζητήσεις και συμπόσια). Επίσης, να είμαστε συντονισμένοι με τις ανάγκες αλλά και τους φόβους μας. Να εξασκούμαστε με το να ακούμε και να ανταποκρινόμαστε σε τρίτους. Να μάθουμε να μη βγάζουμε συμπεράσματα για τους άλλους και τέλος, να χρησιμοποιούμε συνετά τις απόψεις τρίτων, για να ενισχύσουμε την κατανόηση του εαυτού μας και την ποιότητα της ικανότητάς μας ως ακροατές.
Κλείνοντας, να τονίσουμε πως η ενσυναίσθηση δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς «ζεστασιά» και ειλικρίνεια. Σε μια περίοδο κρίσης που οι σχέσεις διαλύονται, οι άνθρωποι αποξενώνονται και συναισθήματα όπως θυμός, οργή κι απογοήτευση επικρατούν ολοένα και περισσότερο, οι ουσιαστικές και ποιοτικές συζητήσεις φαντάζουν ως ένα βαθμό σωτήριες για τη διατήρηση των ανθρώπινων σχέσεων. Όλο και πιο συχνά, άνθρωποι έρχονται στο γραφείο απλά και μόνο για να ακουστούν. Η ανάγκη τους για αποδοχή και κατανόηση είναι ολοφάνερη, ακόμη και από τη γλώσσα του σώματός τους. Σαφώς οι συνεδρίες παρέχουν όλα όσα αναφέρθηκαν, ιδίως από τη μεριά του ακροατή που στην περίπτωση αυτή δεν είναι άλλος από το θεραπευτή ή τη θεραπεύτρια, αφού σύμφωνα και με τον Rogers «η σχέση είναι η θεραπεία». Είναι όμως πολύ πιο ωφέλιμο όταν το περιβάλλον αυτό μπορούμε να το δημιουργήσουμε και να το εξασφαλίσουμε και στη ζωή μας γενικότερα.

Advertisements