Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα;
Τα παιδιά ηλικίας 4-5 ετών δεν έχουν κατακτήσει τη διαφορά ανάμεσα στο «λέω ψέματα» ή «προσποιούμαι». Σύμφωνα με την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους, η σκέψη των παιδιών σε αυτή τη φάση είναι απλή και συγκεκριμένη. Επίσης δεν έχουν κατακτήσει ακόμα την ικανότητα δυνατής μνήμης, με αποτέλεσμα είτε να παραλείπουν πράγματα κατά τη διάρκεια μιας αφήγησης ή και να προσθέτουν διάφορα που νομίζουν ότι συνέβησαν, σύμφωνα με τα ίδια. Οπότε σε καμία περίπτωση σε αυτήν την ηλικιακή φάση δεν μπορούμε να μιλάμε για το ηθικό κομμάτι του ψέματος – της συνειδητής εξαπάτησης δηλαδή.
Τα παιδιά λένε ψέματα για διαφορετικούς λόγους από ότι οι ενήλικες. Τα μικρά παιδιά λένε ψέματα διότι μπορεί να αισθάνονται άσχημα με κάτι που έκαναν, πιστεύοντας πως αν το αποκρύψουν ή το παραποιήσουν αυτό θα είναι σα να μην έχει συμβεί ποτέ! Κάποια άλλα παιδιά έχουν τόσο δυνατή φαντασία και την εκφράζουν με τρόπο που να παραπλανούν τον άλλο, ενώ κάποια άλλα πιστεύουν πως με αυτό τον τρόπο τραβούν την προσοχή των ενηλίκων, που τα ανακαλύπτει και ασχολείται μαζί τους.
Το σημαντικότερο που πρέπει να κάνουν οι γονείς είναι να διδάξουν στα παιδιά τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία, ώστε να κατανοήσουν και τα ίδια γιατί είναι σημαντικό να λένε συνειδητά την αλήθεια.
Εφόσον τα παιδιά δεν αντιμετωπίζουν το ψέμα ως «ηθικό παράπτωμα» δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να τα τιμωρούμε. Εν αντιθέσει, μιλάμε φιλικά στο παιδί, του τονίζουμε τη χρησιμότητα της αλήθειας και προσπαθούμε προκειμένου να του την αποσπάσουμε, να είμαστε φιλικοί όταν το ρωτάμε για κάτι και όχι επικριτικοί ή θυμωμένοι, γιατί σίγουρα δε θα μας την αποκαλύψει.
Επιπλέον, κάθε φορά που το παιδί μας λέει αλήθεια το επιβραβεύουμε δίνοντάς του την προσοχή που χρειάζεται. Στην αφήγησή του δίνουμε περισσότερη σημασία στα πραγματικά γεγονότα ενώ είτε αγνοούμε τις στιγμές που επιδεικτικά μας λέει ψέματα, είτε του εξηγούμε πως μπορεί να χρησιμοποιεί τη φαντασία του παίζοντας ή διασκεδάζοντας με τους φίλους του.
Αν παρόλα αυτά, ένα παιδί μετά την ηλικία των 5-6 ετών συνεχίζει να λέει ψέματα και μάλιστα σε διαρκώς αυξανόμενο βαθμό μέσα στην καθημερινότητά του, θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι του συμβαίνει και για ποιους λόγους επιλέγει να επικοινωνεί με αυτόν τον τρόπο. Είναι πολύ πιθανό, αυτό να προέρχεται από ένα διαταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει το παιδί όπου χρησιμοποιεί το ψέμα ως άμυνα προς τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνει. Τότε θα πρέπει οι γονείς να πλησιάσουν με ηρεμία το παιδί κι αν χρειαστεί να καταφύγουν σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Όπως και να έχει, τα ψέματα σε αυτές τις ηλικίες δεν έχουν δόλο ή συνειδητή εξαπάτηση κι αυτό ως ενήλικες δε θα πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ.

Κατερίνα Κοτσιφάκου, Κλ. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Advertisements